Книги автора (1)

Онлайн

История

Քրդերը VII–X դարերում (ըստ արաբական աղբյուրների)

Աշխատությունը նվիրված է VII–X դարերում քուրդ ժողովրդի պատմության, հասարակական կյանքի, քաղաքական դիրքի, էթնիկական ձևավորման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով միջնադարյան արաբ պատմիչների և աշխարհագրագետների հաղորդած տեղեկությունների վրա։ Հեղինակը քննում է քրդական ցեղերի պատմական անցյալը՝ այն դիտարկելով Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած լայնածավալ քաղաքական, ռազմական, կրոնական և հասարակական փոփոխությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Արաբական խալիֆայության ձևավորման և ընդարձակման ժամանակաշրջանն է, որի ընթացքում քրդական ցեղերը հայտնվեցին նոր քաղաքական իրողությունների ազդեցության ներքո՝ աստիճանաբար ներգրավվելով խալիֆայության ռազմական, վարչական և հասարակական հարաբերությունների մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրդական ցեղերի մասնակցությանը արաբական տիրապետության դեմ ուղղված պայքարին, նրանց ռազմական գործունեությանը, քաղաքական դիմադրության դրսևորումներին և խալիֆայության կենտրոնական իշխանության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև իսլամի տարածման և քրդական բնակչության իսլամացման գործընթացը՝ դիտարկելով դրա նշանակությունը ժողովրդի կրոնական, մշակութային և հասարակական կյանքի հետագա զարգացման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քրդական ցեղերի տեղաշարժերին, միգրացիոն գործընթացներին, բնակության աշխարհագրական տարածքների փոփոխություններին և դրանց պայմանավորած պատմական հանգամանքներին։ Քննարկվում են նաև քրդերի բնակության տարածքների սահմանների որոշման, ցեղային կառուցվածքի, սոցիալական հարաբերությունների և վաղ միջնադարյան հասարակական կյանքի առանձին հարցեր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը քրդական էթնիկական ինքնության և միջնադարյան աղբյուրներում դրա արտացոլման խնդիրն է։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում այն հանգամանքին, որ արաբական պատմագրության մեջ կիրառված էթնիկական անվանումները միշտ չէ, որ ունեցել են հստակ և միանշանակ նշանակություն, ուստի դրանց մեկնաբանությունը պահանջում է պատմական, աշխարհագրական և հասարակական հանգամանքների համադրական ուսումնասիրություն։ Այս տեսանկյունից արաբական գրավոր աղբյուրները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին պատմական իրադարձությունների մասին տեղեկությունների հավաքածու, այլև որպես կարևոր սկզբնաղբյուրներ՝ քրդական ցեղերի բնակության միջավայրի, քաղաքական հարաբերությունների, սոցիալական կազմակերպման և պատմական ինքնության ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Հեղինակը համադրում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված արաբական պատմագիտական և աշխարհագրական երկերի հաղորդած տվյալները՝ փորձելով վերականգնել այն ժամանակաշրջանի պատմական պատկերը, երբ քրդական ցեղերը զարգանում էին խալիֆայության քաղաքական ազդեցության ներքո։ Աշխատության մեջ կարևոր նշանակություն ունի նաև Քուրդիստանի՝ որպես պատմաաշխարհագրական տարածքի հարցը։ Քննարկվում են քրդերի բնակության տարածքների աշխարհագրական սահմանները և դրանց փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով, որ ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում այդ տարածքը միասնական քաղաքական կամ վարչատարածքային կազմավորում չէր ներկայացնում։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու էթնիկական բնակության տարածքը քաղաքական սահմաններից և ավելի ճշգրիտ պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան տարածաշրջանի պատմական իրականության մասին։ Գրքի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ վաղ միջնադարը քրդերի պատմության համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված ժամանակաշրջաններից է, իսկ այդ դարաշրջանի վերակազմության համար առանձնահատուկ արժեք ունեն արաբալեզու գրավոր վկայությունները։ Հեղինակը կարևորում է սկզբնաղբյուրների քննադատական ուսումնասիրությունը՝ դրանց միջոցով բացահայտելով քրդական ցեղերի պատմական դերը Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և հասարակական կյանքում։ Աշխատությունը նպաստում է քրդական պատմության վաղ շրջանի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և հնարավորություն է տալիս քրդերի պատմությունը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ Արաբական խալիֆայության, հարևան ժողովուրդների և ամբողջ տարածաշրջանի պատմական զարգացումների հետ փոխկապակցված։ Այն կարևոր նշանակություն ունի միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմության, էթնիկական գործընթացների, իսլամի տարածման, ցեղային հասարակությունների զարգացման և արաբական պատմագրության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը մասնագիտական արժեքավոր աշխատություն է պատմաբանների, արևելագետների, քրդագետների, արաբագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և տարածաշրջանի միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ միաժամանակ օգտակար նյութ տրամադրելով բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ քուրդ ժողովրդի պատմական անցյալը, նրա հասարակական ու քաղաքական զարգացումները և Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների պատմության մեջ ունեցած դերը։

Обновлено. 2026-11-17
Քրդերը VII–X դարերում (ըստ արաբական աղբյուրների)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее