Саакян, Егише Сергеевич

Саакян, Егише Сергеевич

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայաստանի և Անդրկովկասի հայ իրականության ուսանող երիտասարդության հեղափոխական շարժումը (1880–1917 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 1880–1917 թվականներին Հայաստանի և Անդրկովկասի հայ իրականության մեջ ուսանող երիտասարդության շրջանում ձևավորված հեղափոխական շարժումների պատմությանը՝ ներկայացնելով երիտասարդության հասարակական-քաղաքական ակտիվության զարգացումը, գաղափարական կողմնորոշումները և մասնակցությունը ժամանակաշրջանի քաղաքական ու ազգային գործընթացներին։ Ուսումնասիրության առանցքում ուսանող երիտասարդությունն է՝ որպես հասարակական կյանքի ակտիվ և փոփոխությունների ձգտող ուժ, որի գաղափարական ձևավորումը, քաղաքական գիտակցության զարգացումը և կազմակերպված գործունեությունը կարևոր դեր են ունեցել հայ հասարակական մտքի ու ազգային-ազատագրական պայքարի պատմության մեջ։ Գրքում դիտարկվում են 19-րդ դարի վերջին տասնամյակներից մինչև 20-րդ դարի սկզբի հեղափոխական վերափոխումների ժամանակաշրջանը՝ ընդգրկելով Ռուսական կայսրության հասարակական-քաղաքական կյանքի փոփոխությունները, Անդրկովկասում տարածվող հեղափոխական գաղափարները և դրանց ազդեցությունը հայ ուսանողության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում երիտասարդության շրջանում սոցիալական արդարության, քաղաքական ազատությունների, ազգային ինքնագիտակցության և հասարակական վերափոխումների գաղափարների տարածմանը, ինչպես նաև ուսանողական միջավայրում ձևավորվող քաղաքական հայացքներին ու շարժումներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին կրթական հաստատությունները, մտավորական շրջանակները և երիտասարդական միջավայրը նպաստում նոր հասարակական գաղափարների տարածմանը, քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորմանն ու կազմակերպված գործունեության զարգացմանը։ Ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների համատեքստում լուսաբանվում է հեղափոխական շարժումների և հայ իրականության փոխառնչությունը՝ ցույց տալով, որ ուսանող երիտասարդության գործունեությունը պայմանավորված էր ոչ միայն համառուսաստանյան քաղաքական իրադարձություններով, այլև հայ ժողովրդի ազգային, հասարակական և մշակութային կյանքի առանձնահատկություններով։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակը ներառում է մի քանի կարևոր պատմական փուլեր՝ սկսած 19-րդ դարի վերջին սոցիալական ու քաղաքական շարժումների ակտիվացումից մինչև 1905 թվականի հեղափոխությունը, դրան հաջորդած հասարակական զարգացումները և 1917 թվականի հեղափոխական իրադարձությունները։ Այս ամբողջ ընթացքում երիտասարդության քաղաքական ակտիվությունը դիտարկվում է որպես ավելի լայն հասարակական գործընթացների բաղկացուցիչ մաս, որն արտահայտում էր կրթված սերնդի ձգտումները, աշխարհայացքային փոփոխությունները և հասարակական կյանքին մասնակցելու նոր ձևերի որոնումը։ Գործը կարևոր նշանակություն ունի հայ հասարակական-քաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ ուշադրությունը կենտրոնացնում է ոչ միայն քաղաքական կազմակերպությունների և հայտնի գործիչների գործունեության, այլև երիտասարդության՝ որպես ինքնուրույն հասարակական ուժի վրա։ Այն արժեքավոր է հայ ուսանողական շարժումների, հեղափոխական գաղափարների տարածման, Անդրկովկասի քաղաքական պատմության և հայ մտավորականության ձևավորման գործընթացներն ուսումնասիրողների համար։ Միաժամանակ աշխատությունը նպաստում է 1880–1917 թվականների հայ իրականության հասարակական տրամադրությունների, գաղափարական պայքարի և քաղաքական ակտիվության ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ բացահայտելով երիտասարդ սերնդի դերը պատմական փոփոխությունների նախապատրաստման ու իրականացման գործում։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հասարակական-քաղաքական շարժումների ուսումնասիրողներին, հայագիտությամբ զբաղվողներին, ուսանողներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի ու Անդրկովկասի նոր շրջանի պատմությամբ, հայ երիտասարդության հասարակական գործունեությամբ և հեղափոխական շարժումների պատմական նշանակությամբ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հայաստանի և Անդրկովկասի հայ իրականության ուսանող երիտասարդության հեղափոխական շարժումը (1880–1917 թթ.)

Անվճար

Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին