Шагинян, Арсен Карапети

Шагинян, Арсен Карапети

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայաստանը և Հարավային Կովկասի երկրները VII–IX դարերում․ հայկական ինքնակառավարումը Բյուզանդիայի և արաբական տիրապետության պայմաններում

Աշխատությունը նվիրված է VII–IX դարերում Հայաստանի և Հարավային Կովկասի պատմական, քաղաքական ու վարչական զարգացումներին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայկական ինքնակառավարման պահպանմանն ու գործունեությանը Բյուզանդական կայսրության և Արաբական խալիֆայության գերիշխանության պայմաններում։ Ներկայացվող պատմական ժամանակաշրջանը Հայաստանի համար առանձնահատուկ բարդությունների և վերափոխումների շրջան էր, երբ տարածաշրջանը հայտնվել էր երկու հզոր քաղաքական ուժերի ազդեցության գոտում, իսկ արտաքին տիրապետության փոփոխություններն էական ազդեցություն էին թողնում երկրի կառավարման համակարգի, հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական ինքնուրույնության և պետական ավանդույթների վրա։ Աշխատության առանցքային թեման հայկական ինքնակառավարման ինստիտուտների գոյատևման, զարգացման և հարմարվողականության ուսումնասիրությունն է՝ բացահայտելով, թե ինչպես էին հայկական իշխանական տները, տեղական կառավարիչները, նախարարական տոհմերը և քաղաքական ազդեցիկ ուժերը պահպանում իրենց դիրքերն ու մասնակցում երկրի ներքին կյանքի կազմակերպմանը՝ չնայած արտաքին իշխանությունների վերահսկողությանը։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունի Հայաստանի հարաբերությունների ուսումնասիրությունը Բյուզանդիայի և Արաբական խալիֆայության հետ, քանի որ այդ հարաբերությունները պայմանավորված էին ոչ միայն ռազմական և քաղաքական հակամարտություններով, այլև տարածաշրջանում ազդեցության հաստատման, վարչական վերահսկողության, հարկային քաղաքականության և տեղական իշխանությունների նկատմամբ գերիշխանության պահպանման ձգտումներով։ Բյուզանդական և արաբական կառավարման համակարգերի համեմատական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու արտաքին տիրապետության տարբեր դրսևորումները, դրանց ազդեցությունը հայկական հասարակության վրա և այն պայմանները, որոնց շրջանակում հնարավոր էր պահպանել տեղական ինքնուրույնության որոշակի ձևեր։ Հարավային Կովկասի մյուս երկրների պատմական զարգացումների ներառումը թեմայի ուսումնասիրությանը հաղորդում է տարածաշրջանային ընդգրկում՝ հնարավորություն տալով Հայաստանը դիտարկել ընդհանուր քաղաքական գործընթացների համատեքստում, բացահայտել հարևան ժողովուրդների և քաղաքական միավորների միջև առկա կապերը, շահերի բախումները, համագործակցության հնարավորությունները և արտաքին ուժերի ազդեցության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ուղղություններից է հայկական պետականության պատմական շարունակականության հարցը, քանի որ նույնիսկ կենտրոնացված պետական իշխանության թուլացման կամ օտար տիրապետության հաստատման պայմաններում հայկական հասարակությունը կարողանում էր պահպանել կառավարման, իշխանական իրավահաջորդության և ներքին կազմակերպման ավանդույթները։ Այս տեսանկյունից ինքնակառավարումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես վարչական երևույթ, այլև որպես ազգային քաղաքական կյանքի պահպանման և հետագա պետական վերականգնման համար կարևոր նախադրյալ։ VII–IX դարերի պատմական գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հասկանալու համար, թե ինչպես ձևավորվեցին այն քաղաքական և հասարակական պայմանները, որոնք հետագայում նպաստեցին հայկական իշխանական կենտրոնների հզորացմանն ու Բագրատունյաց թագավորության վերականգնմանը։ Պատմագիտական տեսանկյունից աշխատության թեման արժեքավոր է միջնադարյան Հայաստանի կառավարման համակարգի, արտաքին քաղաքական հարաբերությունների, իշխանական կառույցների և տարածաշրջանային ուժերի փոխազդեցության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ընթերցողին Հայաստանի միջնադարյան պատմությունը դիտարկել ոչ միայն օտար տիրապետությունների և քաղաքական կորուստների տեսանկյունից, այլև տեղական իշխանության պահպանման, քաղաքական հարմարվողականության և ազգային ինքնուրույնության շարունակական որոնումների համատեքստում։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմությամբ, միջնադարյան քաղաքական համակարգերով, Բյուզանդական կայսրության և Արաբական խալիֆայության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ նպաստելով Հարավային Կովկասի պատմական զարգացման բարդ գործընթացների և Հայաստանի քաղաքական ինքնակազմակերպման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հայաստանը և Հարավային Կովկասի երկրները VII–IX դարերում․ հայկական ինքնակառավարումը Բյուզանդիայի և արաբական տիրապետության պայմաններում

Անվճար

Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին