Հեղինակի գրքերը (2)

Օնլայն

Գրականություն

Անտիկ գրականության պատմություն․ առաջին մաս։ Հունական գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է հին հունական գրականության ծագման, ձևավորման, պատմական զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն որպես համաշխարհային գրականության և եվրոպական մշակույթի հիմնարար սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Գրքում դիտարկվում են հին հունական գրականության զարգացման հիմնական փուլերը, հասարակական ու պատմամշակութային այն պայմանները, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել և կատարելագործվել են գրական տարբեր ժանրերն ու ստեղծագործական ավանդույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անտիկ գրականության սկզբնաղբյուրներին՝ դիցաբանությանն ու ժողովրդական բանահյուսությանը, որոնք դարեր շարունակ սնուցել են հունական գեղարվեստական մտածողությունը, ձևավորել աշխարհի, բնության, աստվածների և մարդու մասին պատկերացումները՝ իրենց հարուստ խորհրդանշական համակարգով, առասպելական սյուժեներով և հերոսական կերպարներով։ Ներկայացվում է հին հունական դիցաբանական համակարգի նշանակությունը գրականության զարգացման գործում, անդրադարձ է կատարվում աստվածների, տիտանների, առասպելական հերոսների և նրանց հետ կապված ավանդությունների գեղարվեստական արտացոլմանը, ինչպես նաև դիցաբանական նյութի աստիճանական վերածմանը գրական ստեղծագործության ինքնուրույն հիմքի։ Ուսումնասիրության կարևոր տեղերից մեկը զբաղեցնում է հունական էպիկական ավանդույթը, մասնավորապես՝ հերոսական էպոսի ձևավորումն ու զարգացումը, Հոմերոսի ստեղծագործական ժառանգությունը և նրա երկերի նշանակությունը համաշխարհային գրականության պատմության մեջ։ Քննության են առնվում «Իլիական» և «Ոդիսական» էպիկական պոեմները՝ որպես հին հունական հասարակության աշխարհընկալման, հերոսական իդեալների, մարդկային հարաբերությունների, բարոյական արժեքների, ճակատագրի և աստվածային միջամտության մասին պատկերացումների գեղարվեստական արտահայտություններ։ Ներկայացվում են նաև Հեսիոդոսի ստեղծագործությունը, դիդակտիկ էպոսի առանձնահատկությունները և այն գաղափարական ու գեղարվեստական խնդիրները, որոնք բնորոշ են վաղ հունական բանաստեղծությանը։ Մեծ տեղ է հատկացվում հունական քնարերգությանը, դրա ծագմանն ու զարգացմանը, բանաստեղծական տարբեր ձևերի առաջացմանը և անհատական ապրումների, սիրո, հայրենասիրության, հասարակական կյանքի, բարոյական արժեքների ու մարդկային զգացմունքների արտահայտման նոր հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև գրական արձակի ձևավորմանը, որը կարևոր շրջադարձ էր հունական մտավոր մշակույթի զարգացման ճանապարհին։ Ներկայացվում են գիտական և պատմագրական արձակի սկզբնավորումը, փիլիսոփայական ու բնագիտական մտածողության ազդեցությունը գրավոր խոսքի զարգացման վրա, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների, աշխարհագրական գիտելիքների և տարբեր ժողովուրդների կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունների գրական մշակման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում առակին՝ որպես հասարակական կյանքի, մարդկային բնավորության, բարոյական խնդիրների և վարքագծային հակասությունների արտահայտման յուրահատուկ գրական ժանրի, ինչպես նաև Եզովպոսի ավանդական ժառանգությանը և նրա ստեղծագործությունների հետագա ազդեցությանը տարբեր ժողովուրդների գրականությունների վրա։ Հունական գրականության պատմական զարգացման շրջանակում ուսումնասիրվում է նաև ատտիկական դարաշրջանը՝ որպես գրական և գեղարվեստական բարձր վերելքի ժամանակաշրջան, երբ առանձնապես զարգացում ապրեցին դրամատիկական ժանրերը, ձևավորվեցին ողբերգության և կատակերգության դասական սկզբունքները, իսկ գրականությունը դարձավ հասարակական կյանքի, քաղաքական հարաբերությունների, մարդկային հակասությունների և փիլիսոփայական հարցադրումների արտահայտման կարևոր միջոց։ Ներկայացվում են հունական ողբերգության ծագման ու զարգացման առանձնահատկությունները, դրա կապը դիցաբանական ավանդույթների, կրոնական արարողությունների և հասարակական գիտակցության հետ, ինչպես նաև այն գեղարվեստական միջոցները, որոնց շնորհիվ դրամատիկական ստեղծագործությունները ձեռք բերեցին խոր հոգեբանական և գաղափարական բովանդակություն։ Ուսումնասիրության ընդհանուր տրամաբանությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հունական գրականության ժանրային բազմազանության, գրական լեզվի և ոճի զարգացման, գեղարվեստական մտածողության փոփոխությունների, ինչպես նաև գրականության ու փիլիսոփայության, պատմության, կրոնի և հասարակական կյանքի փոխադարձ կապերի մասին։ Աշխատության գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն հին հունական գրականությունը ներկայացնում է ոչ միայն որպես առանձին պատմական ժամանակաշրջանի մշակութային ժառանգություն, այլև որպես հետագա դարերի գրականության, թատրոնի, գեղագիտության և արվեստի զարգացման հիմնարար հիմք։ Հունական գրականության մեջ ձևավորված էպոսի, քնարերգության, ողբերգության, կատակերգության, առակի և արձակի ավանդույթները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել համաշխարհային գրական գործընթացների վրա՝ պահպանելով իրենց գեղարվեստական, գաղափարական և մշակութային արժեքը մինչև մեր օրերը։ Այս առումով աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անտիկ աշխարհի գրական ժառանգությամբ հետաքրքրվողների, գրականագետների, բանասերների, պատմության և մշակույթի ուսումնասիրողների, ինչպես նաև հումանիտար ոլորտի ուսանողների համար՝ նպաստելով հին հունական գրականության համակարգված ընկալմանը, նրա հիմնական զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և համաշխարհային մշակույթի ձևավորման գործում ունեցած դերի գնահատմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Անտիկ գրականության պատմություն․ առաջին մաս։ Հունական գրականություն

Անվճար

Օնլայն

Գրականություն

Անտիկ գրականության պատմություն, մաս 2․ Հռոմեական գրականություն

Գիրքը նվիրված է հին հռոմեական գրականության ձևավորման, զարգացման և պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն որպես համաշխարհային գրականության և եվրոպական մշակութային ժառանգության հիմնարար բաղադրիչ։ Աշխատությունը նպատակ ունի ամբողջական պատկերացում տալ Հռոմի գրական կյանքի, նրա գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների, գրական ուղղությունների և ժանրերի զարգացման մասին՝ դիտարկելով գրականությունը հին հռոմեական հասարակության պատմական, քաղաքական, հասարակական և մշակութային իրողությունների համատեքստում։ Հռոմեական գրականությունը ձևավորվել է հունական մշակույթի նշանակալի ազդեցության պայմաններում, սակայն աստիճանաբար ձեռք է բերել ինքնատիպ բնույթ՝ արտահայտելով հռոմեական ժողովրդի աշխարհայացքը, ազգային ինքնագիտակցությունը, պետականության գաղափարը, քաղաքացիական պարտքի գիտակցումը, հայրենասիրությունը, բարոյական արժեքներն ու մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Գրքի ուսումնասիրության առանցքում հռոմեական գրականության պատմական զարգացման հիմնական փուլերն են՝ նրա սկզբնավորումը, հանրապետական շրջանի գրական վերելքը, դասական գրականության ձևավորումն ու կայսերական ժամանակաշրջանի գրական կյանքի առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հռոմեական գրականության հիմնական ժանրերի՝ էպոսի, քնարերգության, դրամատուրգիայի, կատակերգության, ողբերգության, հռետորության, պատմագրության, փիլիսոփայական արձակի և երգիծանքի զարգացմանը, դրանց թեմատիկ ու գեղարվեստական առանձնահատկություններին և հռոմեական հասարակական կյանքի հետ ունեցած կապին։ Հատուկ նշանակություն ունի հին հռոմեական հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության դիտարկումը, քանի որ նրանց երկերում արտացոլվել են ժամանակաշրջանի քաղաքական հակասությունները, հասարակական փոփոխությունները, բարոյական խնդիրները, մարդկային բնավորության բարդությունները, սիրո, պատերազմի, իշխանության, փառքի, հայրենիքի և ժամանակի անցողիկության վերաբերյալ խորհրդածությունները։ Հռոմեական գրականության կարևորագույն ձեռքբերումներից է հունական գրական ավանդույթների ստեղծագործական յուրացումը և դրանց հիման վրա ինքնուրույն գրական մտածողության զարգացումը, որի արդյունքում ձևավորվել են գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, գրական կերպարների և գաղափարական մոտեցումների նոր համակարգեր։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև գրականության և հասարակության փոխազդեցությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են քաղաքական իրադարձությունները, պետական կառավարման փոփոխությունները, սոցիալական հարաբերությունները և փիլիսոփայական հայացքները ներգործել գրական ստեղծագործության բովանդակության ու ձևի վրա։ Հռոմեական հեղինակների ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն իր ժամանակաշրջանի սահմաններում, այլև հետագա դարերի մշակութային զարգացման տեսանկյունից, քանի որ հին հռոմեական գրականությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել միջնադարյան և վերածննդի գրականության, եվրոպական կլասիցիզմի, հումանիստական մտածողության, գեղարվեստական կրթության և գրական տեսության ձևավորման վրա։ Այն կարևոր նշանակություն ունի լատինական գրական ավանդույթի, եվրոպական գրական լեզուների զարգացման, դասական կրթության և համաշխարհային մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը միաժամանակ ծառայում է որպես գրականագիտական և պատմամշակութային ուսումնասիրություն՝ ընթերցողին ծանոթացնելով անտիկ աշխարհի գեղարվեստական մտածողությանը, գրական ժանրերի պատմական ակունքներին և հռոմեական մշակույթի այն արժեքներին, որոնք շարունակել են իրենց ազդեցությունը հետագա քաղաքակրթությունների վրա։ Այն արժեքավոր ուսումնական նյութ է բանասիրության, գրականագիտության, պատմության և մշակութաբանության բնագավառներով հետաքրքրվողների, ինչպես նաև անտիկ գրականության ու համաշխարհային գրական ժառանգության համակարգված ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Անտիկ գրականության պատմություն, մաս 2․ Հռոմեական գրականություն

Անվճար

Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին