Յազըճյան, Գևորգ

Յազըճյան, Գևորգ

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Կարսի անկման խորքային պատճառները 1920 թվականին

Աշխատությունը նվիրված է 1920 թվականին Կարսի անկման պատմական, քաղաքական, ռազմական և ռազմավարական նախադրյալների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այն խորքային հանգամանքները, որոնք հանգեցրին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող այս քաղաքի կորստին։ Գրքում քննության են առնվում Հայաստանի Հանրապետության պետականության կայացման բարդ պայմանները, տարածաշրջանում ձևավորված աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, հայ-թուրքական հարաբերությունների սրումը, թուրքական ազգային շարժման ծավալումը և Հայաստանի արտաքին քաղաքական ու ռազմական դրության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կարսի ռազմավարական նշանակությանը, քաղաքի պաշտպանության կազմակերպմանը, հայկական բանակի մարտունակությանը, զինված ուժերի կառավարման արդյունավետությանը, հրամանատարական կազմի գործունեությանը և պաշտպանական համակարգի խոցելի կողմերին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արտաքին քաղաքական զարգացումների և ներքին պետական խնդիրների փոխկապակցվածության դիտարկումը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես միջազգային հարաբերությունների փոփոխությունները, դիվանագիտական մեկուսացումը, ռազմական և տնտեսական սահմանափակումները, ներքաղաքական տարաձայնություններն ու պետական կառավարման դժվարությունները կարող էին ազդել երկրի պաշտպանունակության վրա։ Կարսի անկումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին ռազմական գործողության կամ մարտադաշտում կրած պարտության հետևանք, այլև որպես մի շարք երկարատև քաղաքական, դիվանագիտական, կազմակերպչական և ռազմավարական խնդիրների համադրման արդյունք։ Կարևոր տեղ է հատկացվում թուրքական ռազմական գործողությունների պայմանների, ուժերի հարաբերակցության, հարձակման կազմակերպման, հայկական պաշտպանության թուլությունների և իրադարձությունների զարգացման վրա ազդած որոշումների վերլուծությանը։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ռազմական պարտության և պետական ճգնաժամի միջև գոյություն ունեցող կապերը, գնահատելու քաղաքական ղեկավարության ու ռազմական հրամանատարության պատասխանատվության հարցերը և հասկանալու, թե ինչու չհաջողվեց արդյունավետորեն դիմակայել արտաքին ռազմական սպառնալիքին։ Աշխատությունն արժեքավոր է նաև Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմության առավել լայն համատեքստում, քանի որ Կարսի կորուստը կապված էր ոչ միայն երկրի տարածքային ամբողջականության և սահմանների անվտանգության, այլև պետական ինքնիշխանության, ազգային անվտանգության համակարգի և հետագա քաղաքական զարգացումների հետ։ Այն նպաստում է 1920 թվականի հայ ժողովրդի և հայկական պետականության առջև ծառացած մարտահրավերների առավել խորքային ընկալմանը, հնարավորություն է տալիս տարբերակելու պարտության անմիջական ռազմական պատճառները դրա երկարաժամկետ քաղաքական ու կառուցվածքային նախադրյալներից և վերաիմաստավորելու պատմական որոշումների նշանակությունը պետականության պահպանման տեսանկյունից։ Գիրքը կարևոր ճանաչողական և վերլուծական արժեք ունի հայոց նորագույն պատմությամբ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության գործունեությամբ, հայ-թուրքական հարաբերություններով, ռազմական պատմությամբ և տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ խթանելով Կարսի անկման պատմական հանգամանքների, ազգային անվտանգության խնդիրների և պետականության պահպանման դասերի առավել խորքային ուսումնասիրությունը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Կարսի անկման խորքային պատճառները 1920 թվականին

Անվճար

Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին