Հեղինակի գրքերը (1)
Պատմություն
Կարսի անկման խորքային պատճառները 1920 թվականին
Աշխատությունը նվիրված է 1920 թվականին Կարսի անկման պատմական, քաղաքական, ռազմական և ռազմավարական նախադրյալների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այն խորքային հանգամանքները, որոնք հանգեցրին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող այս քաղաքի կորստին։ Գրքում քննության են առնվում Հայաստանի Հանրապետության պետականության կայացման բարդ պայմանները, տարածաշրջանում ձևավորված աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, հայ-թուրքական հարաբերությունների սրումը, թուրքական ազգային շարժման ծավալումը և Հայաստանի արտաքին քաղաքական ու ռազմական դրության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կարսի ռազմավարական նշանակությանը, քաղաքի պաշտպանության կազմակերպմանը, հայկական բանակի մարտունակությանը, զինված ուժերի կառավարման արդյունավետությանը, հրամանատարական կազմի գործունեությանը և պաշտպանական համակարգի խոցելի կողմերին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արտաքին քաղաքական զարգացումների և ներքին պետական խնդիրների փոխկապակցվածության դիտարկումը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես միջազգային հարաբերությունների փոփոխությունները, դիվանագիտական մեկուսացումը, ռազմական և տնտեսական սահմանափակումները, ներքաղաքական տարաձայնություններն ու պետական կառավարման դժվարությունները կարող էին ազդել երկրի պաշտպանունակության վրա։ Կարսի անկումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին ռազմական գործողության կամ մարտադաշտում կրած պարտության հետևանք, այլև որպես մի շարք երկարատև քաղաքական, դիվանագիտական, կազմակերպչական և ռազմավարական խնդիրների համադրման արդյունք։ Կարևոր տեղ է հատկացվում թուրքական ռազմական գործողությունների պայմանների, ուժերի հարաբերակցության, հարձակման կազմակերպման, հայկական պաշտպանության թուլությունների և իրադարձությունների զարգացման վրա ազդած որոշումների վերլուծությանը։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ռազմական պարտության և պետական ճգնաժամի միջև գոյություն ունեցող կապերը, գնահատելու քաղաքական ղեկավարության ու ռազմական հրամանատարության պատասխանատվության հարցերը և հասկանալու, թե ինչու չհաջողվեց արդյունավետորեն դիմակայել արտաքին ռազմական սպառնալիքին։ Աշխատությունն արժեքավոր է նաև Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմության առավել լայն համատեքստում, քանի որ Կարսի կորուստը կապված էր ոչ միայն երկրի տարածքային ամբողջականության և սահմանների անվտանգության, այլև պետական ինքնիշխանության, ազգային անվտանգության համակարգի և հետագա քաղաքական զարգացումների հետ։ Այն նպաստում է 1920 թվականի հայ ժողովրդի և հայկական պետականության առջև ծառացած մարտահրավերների առավել խորքային ընկալմանը, հնարավորություն է տալիս տարբերակելու պարտության անմիջական ռազմական պատճառները դրա երկարաժամկետ քաղաքական ու կառուցվածքային նախադրյալներից և վերաիմաստավորելու պատմական որոշումների նշանակությունը պետականության պահպանման տեսանկյունից։ Գիրքը կարևոր ճանաչողական և վերլուծական արժեք ունի հայոց նորագույն պատմությամբ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության գործունեությամբ, հայ-թուրքական հարաբերություններով, ռազմական պատմությամբ և տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ խթանելով Կարսի անկման պատմական հանգամանքների, ազգային անվտանգության խնդիրների և պետականության պահպանման դասերի առավել խորքային ուսումնասիրությունը։
Թարմացվել է՝ 2026-11-21