Армянский вопрос в России

Տեխնոլոգիա

Այս գիտատեխնիկական աշխատությունը նվիրված է ХГС մակնիշի պողպատից ձուլված գնդերի մխման տեխնոլոգիայի մշակմանը և ջերմամշակման ընթացքում դրանց կառուցվածքագոյացման գործընթացների ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքի առանցքում պողպատե գնդերի շահագործական հատկությունների բարելավման խնդիրն է, քանի որ նման արտադրատեսակները սովորաբար ենթարկվում են բարձր մեխանիկական և հարվածային բեռնվածությունների, ինչպես նաև ինտենսիվ մաշման։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր նշանակություն է տրվում մխման պայմանների՝ տաքացման ջերմաստիճանի, պահման տևողության, հովացման միջավայրի և հովացման արագության ընտրությանը, քանի որ այդ գործոնների համակցությունն անմիջականորեն ազդում է ստացվող մետաղական կառուցվածքի և, հետևաբար, պատրաստի գնդերի կարծրության, ամրության, մաշակայունության և դիմացկունության վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է պողպատի կառուցվածքային փոխակերպումները ջերմամշակման տարբեր փուլերում՝ հնարավորություն տալով կապ հաստատել տեխնոլոգիական ռեժիմների և վերջնական մետաղագրական կառուցվածքի միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձուլված նախնական կառուցվածքի առանձնահատկություններին, ջերմամշակման արդյունքում դրա փոփոխությանը, կարծրացման գործընթացներին և կառուցվածքային բաղադրիչների ձևավորմանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված կամ հիմնավորված մխման ռեժիմը կարող է նպաստել ավելի կայուն և կանխատեսելի հատկություններով գնդերի ստացմանը, նվազեցնել արտադրական խոտանը և բարձրացնել արտադրանքի ծառայության ժամկետը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մետալուրգիայի, մեքենաշինության, նյութագիտության և ջերմամշակման տեխնոլոգիաների ոլորտներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին, հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են լեգիրված պողպատների կառուցվածքը, ձուլվածքների ջերմամշակումը և մաշակայուն դետալների արտադրության տեխնոլոգիաները։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Ք.ա. VII–VI դարերում Առաջավոր Ասիայի և Հայկական լեռնաշխարհի տարածքում տեղի ունեցած էթնոքաղաքական տեղաշարժերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տարածաշրջանի պատմական զարգացման հիմնական գործընթացները։ Նյութում վերլուծվում են տարբեր ցեղերի և պետական կազմավորումների շարժերը, դրանց փոխազդեցությունները, ռազմական և դիվանագիտական հարաբերությունները, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը տեղական քաղաքական քարտեզի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում Մեդական, Ուրարտական և հարակից պետությունների անկման և վերաձևավորման փուլերին, ինչպես նաև սկյութական և այլ քոչվոր խմբերի ներթափանցման հետևանքներին։ Դիտարկվում են նաև բնակչության տեղաշարժերի սոցիալ-տնտեսական պատճառները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի էթնիկական կազմի, մշակութային շերտերի և պետական համակարգերի վրա։ Նյութը կարևոր է պատմաբանների, հնագետների և հին աշխարհի ուսումնասիրողների համար՝ նպաստելով Առաջավոր Ասիայի և Հայկական լեռնաշխարհի հին պատմության ավելի ամբողջական և համակարգված պատկերացմանը։

Պատմություն

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը նվիրված է 1981 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին համապատասխանող հիշարժան տարեթվերին, պատմական իրադարձություններին, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցներին և մշակութային նշանակություն ունեցող այլ ամսաթվերին։ Նման ժողովածուների հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր տարեթվերը՝ դրանք դարձնելով կրթական, գրադարանային, մշակութային և տեղեկատվական աշխատանքների կազմակերպման համար կիրառելի նյութ։ Հրատարակության կառուցվածքը, ըստ էության, հիմնված է օրացուցային սկզբունքի վրա․ յուրաքանչյուր ամիս դիտարկվում է որպես առանձին ժամանակային հատված, որի շրջանակում դասակարգվում են համապատասխան հիշարժան ամսաթվերը։ Նյութը կարող է ներառել Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմությանը, գրականությանը, արվեստին, գիտությանը, մշակույթին և հասարակական կյանքին վերաբերող տարելիցներ, ինչպես նաև համաշխարհային պատմության և մշակույթի նշանակալի իրադարձություններ։ Յուրաքանչյուր ամսաթվի հետ կապված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ոչ միայն հիշել տվյալ օրը, այլև պատկերացում կազմել դրա հիմքում ընկած պատմական կամ մշակութային իրադարձության մասին։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար կարող է լինել գրադարանավարների, ուսուցիչների, մշակույթի աշխատողների և կրթական միջոցառումներ կազմակերպողների համար, քանի որ հիշարժան տարեթվերը հաճախ օգտագործվում են ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, թեմատիկ զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցողների հետ հանդիպումների և այլ միջոցառումների թեմատիկ հիմք ստեղծելու նպատակով։ Նման տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս նախապես պլանավորել միջոցառումները և դրանք կապել տարվա օրացուցային կարևոր ամսաթվերի հետ։ Մատենագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարող է կարևոր լինել նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողության և տեղեկատվական քաղաքականության արտացոլում։ Ընտրված տարեթվերի և դրանց ներկայացման ձևի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել, թե որ պատմական, գրական, գիտական կամ հասարակական իրադարձություններն էին համարվում հիշարժան և ինչպիսի տեղ էին զբաղեցնում ժամանակի մշակութային-կրթական օրակարգում։ Հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընդգրկումը հրատարակությունը դարձնում է տարվա առաջին եռամսյակի հիշարժան ամսաթվերի ամբողջական կողմնորոշիչ։ Այն կարող է օգտագործվել նաև գրադարանային ֆոնդերի թեմատիկ ներկայացման և համապատասխան գրականության ընտրության համար․ այսինքն՝ տվյալ ամսաթվի կամ նշանավոր անձի վերաբերյալ գրքերը, հոդվածները և այլ նյութերը կարող են առանձնացվել և ներկայացվել ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակագրական և մշակութային տեղեկատու, որի արժեքը պայմանավորված է հիշարժան ամսաթվերի համակարգված ներկայացմամբ և դրանց կիրառական նշանակությամբ։ Այն նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը, մշակութային իրազեկվածության բարձրացմանը և կրթական ու գրադարանային աշխատանքների նպատակային կազմակերպմանը։

Զբոսաշրջություն (Տուրիզմ)

Այս աշխատանքը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի զբոսաշրջային և առողջարանային ռեսուրսների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հանրապետության բնական, կլիմայական և բուժիչ հնարավորությունները որպես կարևոր տնտեսական և սոցիալական զարգացման գործոններ։ Նյութում վերլուծվում են Հայաստանի լեռնային լանդշաֆտների, հանքային ջրերի, առողջարար կլիմայական գոտիների և պատմամշակութային հուշարձանների դերը զբոսաշրջության և առողջարանային տնտեսության ձևավորման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում առողջարանների և հանգստավայրերի զարգացման պատմությանը, դրանց ենթակառուցվածքային ապահովվածությանը, ինչպես նաև բուժիչ-կանխարգելիչ ծրագրերի կազմակերպման սկզբունքներին, որոնք կիրառվել են խորհրդային առողջապահական համակարգի շրջանակում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է զբոսաշրջության պլանային զարգացման մեխանիզմները, ներքին և արտաքին այցելուների սպասարկման ձևերը, ինչպես նաև տարածաշրջանային զբոսաշրջային երթուղիների ձևավորման փորձը։ Քննարկվում է Հայաստանի բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և դրանց համադրության հնարավորությունը մշակութային ժառանգության հետ՝ որպես միասնական զբոսաշրջային արտադրանք։ Նյութի նպատակն է ներկայացնել Խորհրդային Հայաստանի զբոսաշրջային և առողջարանային համակարգի ներուժը և դրա ներդրումը բնակչության հանգստի կազմակերպման ու առողջության վերականգնման գործում։

Այլ առարկաներ

Տարրական էկոնոմետրիկա գիրքը հանդիսանում է էկոնոմետրիկայի հիմունքներին նվիրված ուսումնական աշխատություն, որը նախատեսված է առաջին հերթին տնտեսագիտության և հարակից մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Այն կառուցված է այնպես, որ ընթերցողը քայլ առ քայլ ծանոթանա էկոնոմետրիկայի հիմնական գաղափարներին՝ սկսելով տվյալների վերլուծության սկզբունքներից և հասնելով պարզ ռեգրեսիոն մոդելների կառուցման ու գնահատման մեթոդներին։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում մաթեմատիկական և վիճակագրական հիմքերի մատչելի ներկայացմանը՝ փորձելով նվազագույնի հասցնել բարդ ձևակերպումները և առավելագույնս կենտրոնանալ դրանց կիրառական նշանակության վրա։ Գրքում ներկայացված են գծային ռեգրեսիայի մոդելներ, նվազագույն քառակուսիների մեթոդը, գնահատումների հատկությունները, ինչպես նաև հիմնական վիճակագրական թեստերը, որոնք օգտագործվում են տնտեսական տվյալների վերլուծության մեջ։ Նյութը ուղեկցվում է օրինակներով և վարժություններով, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և գործնական հմտությունների ձևավորմանը։ Գիրքը առանձնանում է իր պարզությամբ և ուսուցողական կառուցվածքով, ինչի շնորհիվ այն հարմար է նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր առաջին անգամ են առնչվում Էկոնոմետրիկա առարկային։

Պատմություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է հայերի նշանակալի մասնակցությունը Օսմանյան կայսրության տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքում XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբը։ Ուսումնասիրության մեջ հայ համայնքների գործունեությունը դիտարկվում է կայսրության տնտեսական և քաղաքային զարգացման ընդհանուր համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով առևտրին, արհեստներին, արտադրությանը, ֆինանսական գործերին, ձեռնարկատիրությանը և տարբեր տնտեսական ոլորտներում հայ գործիչների ունեցած դերակատարությանը։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ այդ ժամանակաշրջանում հայերը ոչ միայն ներգրավված էին կայսրության տնտեսական հարաբերություններում, այլև ակտիվորեն մասնակցում էին նոր տնտեսական կառույցների և ձեռնարկությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում քաղաքային միջավայրում հայ վաճառականների, արդյունաբերողների, արհեստավորների, բանկային և ֆինանսական ոլորտի ներկայացուցիչների գործունեությանը, ինչպես նաև նրանց կապերին ինչպես Օսմանյան կայսրության տարբեր շրջանների, այնպես էլ արտաքին շուկաների հետ։ Տնտեսական կյանքին զուգահեռ ներկայացվում է հայերի մշակութային գործունեությունը՝ կրթության, տպագրության, մամուլի, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, ճարտարապետության և հասարակական կազմակերպությունների զարգացման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին հայկական դպրոցները, տպարանները, մշակութային միությունները, մամուլի օջախներն ու կրթական հաստատությունները նպաստում ոչ միայն ազգային ինքնության պահպանմանը, այլև Օսմանյան կայսրության բազմազգ քաղաքային մշակույթի ձևավորմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Կոստանդնուպոլսի և կայսրության այլ խոշոր քաղաքների դերին, որտեղ հայ մտավորականները, գործարարները, արհեստավորներն ու մշակույթի ներկայացուցիչները ձևավորել էին ակտիվ հասարակական և մշակութային միջավայր։ Գրքում հայերի գործունեությունը ներկայացվում է որպես Օսմանյան կայսրության ընդհանուր տնտեսական և մշակութային զարգացման բաղկացուցիչ մաս՝ ընդգծելով նրանց ներդրումների բազմազանությունն ու պատմական նշանակությունը։ Միաժամանակ աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու այն քաղաքական և հասարակական պայմանները, որոնց ներքո ծավալվում էր այդ գործունեությունը, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք տեղի ունեցան XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին։ Նյութը արժեքավոր է Օսմանյան կայսրության տնտեսական և մշակութային պատմությամբ, հայ համայնքների պատմությամբ, հայ-թուրքական հարաբերություններով և Մերձավոր Արևելքի բազմազգ հասարակությունների զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։