Обязательный выкуп крестьянами и поселянами своих наделов у помещиков и владельцев и права и обязанности их по закону 20 декабря 1912 года

Քաղաքագիտություն

1974–2001 թվականներին Իրանի արտաքին քաղաքականության ձևավորման մեջ նավթը հանդես է եկել որպես առանցքային ռազմավարական գործոն, որը միաժամանակ ծառայել է որպես տնտեսական հիմք, պետական ինքնավարության աղբյուր և աշխարհաքաղաքական ազդեցության գործիք՝ ձևավորելով երկրի վարքագիծը ինչպես շահի վարչակարգի, այնպես էլ Իսլամական Հանրապետության տարբեր փուլերում։ 1973–1974 թթ. նավթային ճգնաժամից հետո նավթի գների կտրուկ աճը էականորեն մեծացրեց Իրանի եկամուտները, և նավթային ռենտան դարձավ պետության հիմնական ֆինանսական ռեսուրսը, ինչը շահի ժամանակաշրջանում թույլ տվեց վարել հավակնոտ արդիականացման, ռազմականացման և տարածաշրջանային ազդեցության ընդլայնման քաղաքականություն՝ ներառյալ ԱՄՆ-ի հետ սերտ ռազմավարական համագործակցությունը և Պարսից ծոցի տարածաշրջանում ուժային դիրքերի ամրապնդումը ։ Սակայն նավթից կախված տնտեսությունը նաև խորացրեց «ռենտիե պետության» բնույթը, որտեղ արտաքին քաղաքական որոշումները հաճախ ուղղակիորեն կապվում էին նավթային եկամուտների տատանումների և համաշխարհային շուկայի գների հետ, ինչը Իրանի արտաքին քաղաքականությունը դարձնում էր բարձր զգայուն արտաքին տնտեսական ցնցումների նկատմամբ։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է տնտեսական համակարգի մասնավորեցման և ազատականացման գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցության գնահատմանը տնտեսական աճի վրա՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության կենտրոնում այն հիմնարար հարցն է, թե որքանով են սեփականության պետական մենաշնորհի նվազեցումը, մասնավոր հատվածի ընդլայնումը, շուկայական մեխանիզմների զարգացումը, տնտեսական գործունեության ազատականացումը և մրցակցային միջավայրի ձևավորումը նպաստում երկրի արտադրողականության, ներդրումների, զբաղվածության և երկարաժամկետ տնտեսական աճի ապահովմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Իրանի տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով երկրի պատմական, քաղաքական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, պետական հատվածի նշանակալի դերակատարությունը, բնական ռեսուրսների առկայությունը, արտաքին տնտեսական սահմանափակումները և միջազգային շուկաների հետ փոխգործակցության առանձնահատկությունները։ Աշխատության շրջանակում մասնավորեցումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական սեփականության մասնավոր անձանց կամ կազմակերպություններին փոխանցման գործընթաց, այլև որպես տնտեսական կառավարման համակարգի վերափոխման կարևոր բաղադրիչ։ Վերլուծվում է, թե ինչպես կարող է մասնավոր հատվածի զարգացման խթանումը նպաստել ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխմանը, ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը, նոր ներդրումների ներգրավմանը, ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների ակտիվացմանը և մրցակցության խորացմանը։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ մասնավորեցումն ինքնին դեռևս չի երաշխավորում տնտեսական արդյունավետություն, քանի որ դրա արդյունքները մեծապես կախված են իրավական դաշտի որակից, սեփականության իրավունքների պաշտպանությունից, պետական կառավարման արդյունավետությունից, մրցակցային քաղաքականությունից, ֆինանսական շուկաների զարգացվածությունից և կոռուպցիոն ռիսկերի սահմանափակումից։ Ազատականացման գործընթացը ներկայացվում է որպես ավելի լայն տնտեսական փոփոխությունների համակարգ, որը ներառում է գների և առևտրի կարգավորման վերանայում, շուկայական մրցակցության ընդլայնում, ներդրումային միջավայրի բարելավում, մասնավոր ձեռնարկատիրության խթանում և տնտեսության տարբեր ոլորտներում պետական միջամտության վերաիմաստավորում։ Հատուկ նշանակություն ունի ազատականացման և տնտեսական աճի միջև կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ շուկայի ավելի մեծ ազատությունը կարող է բարձրացնել արդյունավետությունը և խթանել նորարարությունը, սակայն անբավարար կարգավորման կամ թույլ ինստիտուտների պայմաններում կարող է առաջացնել նաև սոցիալական անհավասարության խորացում, շուկայի կենտրոնացում, գործազրկության աճ կամ տնտեսական անկայունություն։ Իրանի օրինակի ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ երկիրը միաժամանակ համատեղում է շուկայական տնտեսության որոշակի մեխանիզմներ և պետական նշանակալի ներգրավվածություն, ինչի հետևանքով տնտեսական բարեփոխումների արդյունքները պայմանավորված են բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններով։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն հարցին, թե ինչպես են մասնավորեցման ծրագրերը գործնականում իրականացվել, ինչ արդյունքներ են արձանագրվել տարբեր տնտեսական ոլորտներում, ինչպիսի խնդիրներ և հակասություններ են առաջացել և որքանով են իրականացված բարեփոխումները համապատասխանել տնտեսական աճի երկարաժամկետ նպատակներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև մակրոտնտեսական ցուցանիշների, ներդրումների, արտադրողականության, զբաղվածության, պետական բյուջեի, մասնավոր հատվածի զարգացման և տնտեսական կառուցվածքի փոփոխությունների միջև փոխկապակցվածության դիտարկմանը։ Աշխատության ընդհանուր մոտեցումը թույլ է տալիս հասկանալ, որ տնտեսական աճը չի պայմանավորվում միայն սեփականության ձևի փոփոխությամբ կամ պետական վերահսկողության կրճատմամբ․ կայուն և երկարաժամկետ արդյունքի համար անհրաժեշտ է արդյունավետ ինստիտուցիոնալ միջավայր, կանխատեսելի տնտեսական քաղաքականություն, մրցակցության պաշտպանության գործուն համակարգ, ներդրումների համար բարենպաստ պայմաններ և մասնավոր հատվածի իրական տնտեսական ազատություն։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն Իրանի տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև զարգացող տնտեսություններում մասնավորեցման և ազատականացման քաղաքականությունների հնարավոր առավելություններն ու սահմանափակումները գնահատելու համար։

Քիմիա

Այս թեման վերաբերում է էլեկտրոլիտների ազդեցության ուսումնասիրությանը «շիճուկային ալբումիններ–ջուր–դիալկիլսուլֆօքսիդ» համակարգերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են շիճուկային ալբումինները՝ արյան պլազմայի կարևոր սպիտակուցները, որոնց կառուցվածքը և ֆունկցիոնալ ակտիվությունը զգայուն են շրջակա միջավայրի պայմանների, լուծիչների և իոնային կազմի փոփոխությունների նկատմամբ։ Ջրի և դիալկիլսուլֆօքսիդների խառնուրդներում ալբումինների վարքը պայմանավորված է սպիտակուց–լուծիչ և սպիտակուց–իոն փոխազդեցությունների բարդ համակարգով, որը կարող է ազդել մոլեկուլների տարածական կառուցվածքի, կայունության, հիդրատացման աստիճանի և ագրեգացման հատկությունների վրա։ Էլեկտրոլիտների առկայությունը փոխում է միջավայրի իոնային ուժը, էլեկտրաստատիկ փոխազդեցությունները և լուծույթի կառուցվածքը, ինչի հետևանքով կարող են փոփոխվել սպիտակուցների լուծելիությունը, կոնֆորմացիոն վիճակը և կենսաբանական ակտիվությունը։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը սովորաբար ներառում է մածուցիկության, էլեկտրահաղորդականության, խտության, մակերևութային լարվածության, ինչպես նաև սպեկտրոսկոպիական և թերմոդինամիկական բնութագրերի վերլուծություն։ Ստացված արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության համար, քանի որ նպաստում են սպիտակուցների կառուցվածքային կայունության և լուծույթներում նրանց վարքի օրինաչափությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Բացի հիմնարար գիտական արժեքից, նման հետազոտությունները կիրառական նշանակություն ունեն դեղագործության, կենսատեխնոլոգիայի և բժշկական կենսաքիմիայի ոլորտներում, որտեղ սպիտակուցային համակարգերի կայունությունը կարևոր դեր է խաղում կենսաբանական պատրաստուկների մշակման և պահպանման գործընթացներում։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության բանկային ծառայությունների ոլորտում նորամուծական գործընթացների ձևավորման, ներդրման և կարգավորման հիմնարար սկզբունքների համակողմանի ուսումնասիրություն։ Վերլուծվում են ֆինանսական համակարգում նորարարությունների դերը, թվային տեխնոլոգիաների կիրառման ազդեցությունը, բանկային ծառայությունների արդիականացման միտումները, ինչպես նաև ոլորտի զարգացման վրա ազդող իրավական, տնտեսական և կառավարման գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորարարական ռազմավարությունների մշակմանը, ֆինանսական տեխնոլոգիաների ներդրմանը, հաճախորդամետ ծառայությունների կատարելագործմանը, ռիսկերի կառավարման մեխանիզմներին և մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև միջազգային փորձը, թվայնացման գործընթացները, էլեկտրոնային բանկային ծառայությունների զարգացումը և դրանց կիրառման արդյունավետությունը Հայաստանի ֆինանսական համակարգում։ Ներկայացված վերլուծություններն ու եզրակացությունները կարող են օգտակար լինել բանկային ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են ֆինանսական նորարարությունների, բանկային կառավարման և ոլորտի կայուն զարգացման արդի մարտահրավերներով։

Աշխարհագրություն

Գրքում ընդգրկված են Ասիայի ռելիեֆի հիմնական ձևերը, կլիմայական պայմանները, ջրային համակարգերը, հողերի և հանքային ռեսուրսների բաշխումը, ինչպես նաև բուսականության և կենդանական աշխարհի առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են տեղական էկոհամակարգերի համապարփակ նկարագրություններ, երկրաբանական գործընթացների ազդեցությունը բնության ձևավորման վրա և կլիմայական գործոնների դերը շրջակա միջավայրի ձևավորման գործում։ Գիրքը նախատեսված է աշխարհագրության ուսանողների, դասախոսների և հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ տրամադրելով ամբողջական գիտելիքներ Ասիայի ֆիզիկական աշխարհագրության մասին և օգնելով համեմատական ուսումնասիրություններ իրականացնել աշխարհի տարբեր աշխարհամասերի բնության առանձնահատկությունների վերաբերյալ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը մեթոդական բնույթի ուղեցույց է, որը նվիրված է քաղաքային մակարդակում գործող կենտրոնական գրադարանների կազմակերպման, կառավարման և սպասարկման հիմնական սկզբունքներին։ Այն ներկայացնում է գրադարանի դերը որպես քաղաքի միասնական գրադարանային համակարգի կազմակերպական, տեղեկատվական և մեթոդական կարևոր օղակ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բնակչության տարբեր խմբերի ընթերցողական և տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Քննվում են գրադարանային աշխատանքի պլանավորման սկզբունքները, տարեկան և հեռանկարային ծրագրերի կազմումը, աշխատանքի արդյունքների հաշվառումն ու վերլուծությունը, ինչպես նաև տարբեր ստորաբաժանումների գործունեության համակարգումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրադարանային հավաքածուների ձևավորմանը, համալրմանը, մշակմանը, պահպանությանը և արդյունավետ օգտագործմանը։ Ներկայացվում են գրականության ընտրության և հավաքածուի պարբերական ուսումնասիրության մոտեցումները՝ հաշվի առնելով ընթերցողների հետաքրքրությունները, կրթական ու մշակութային պահանջները և տվյալ քաղաքի սոցիալական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպմանը, գրադարանային կատալոգների և քարտարանների վարմանը, ընթերցողներին անհրաժեշտ տեղեկատվության որոնման ու տրամադրման սկզբունքներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ընթերցողների սպասարկման կազմակերպումը՝ աբոնեմենտի, ընթերցասրահների և այլ ծառայությունների միջոցով։ Քննվում են նաև տարբեր տարիքային և մասնագիտական խմբերի հետ տարվող աշխատանքի ձևերը, ընթերցանության խթանման միջոցները, գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, գրական քննարկումների և մշակութային նախաձեռնությունների կազմակերպումը։ Մեթոդական աշխատանքի շրջանակում կարևորվում է կենտրոնական գրադարանի աջակցությունը համակարգի մյուս գրադարաններին՝ մասնագիտական խորհրդատվության, փորձի տարածման, աշխատողների վերապատրաստման և աշխատանքի առաջավոր մեթոդների ներդրման միջոցով։ Ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարների մասնագիտական գիտելիքների շարունակական կատարելագործմանը և աշխատանքի որակի բարձրացմանը։ Քննվում են նաև գրադարանի կապերը կրթական, մշակութային և հասարակական հաստատությունների հետ, որոնք կարող են նպաստել համայնքի մշակութային կյանքի ակտիվացմանը և գրադարանային ծառայությունների հասանելիության ընդլայնմանը։ Աշխատանքի կազմակերպման մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում վիճակագրական հաշվառումը, ընթերցողական պահանջարկի ուսումնասիրությունը և ստացված տվյալների օգտագործումը հետագա գործունեության պլանավորման համար։ Մեթոդական հանձնարարականները նպատակ ունեն ձևավորելու գրադարանային աշխատանքի համակարգված մոտեցում, ապահովելու տարբեր ստորաբաժանումների համագործակցությունը և բարձրացնելու բնակչության գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանների ղեկավարների, մեթոդիստների և գրադարանային ոլորտի այլ մասնագետների համար՝ որպես գործնական աշխատանքի կազմակերպման և մասնագիտական գործունեության կատարելագործման ուղեցույց։