Բացահայտեք այլ հետաքրքիր և օգտակար նյութեր
Ահա մի հավաքածու այլ ֆայլերից, որոնք կարող են ձեզ հետաքրքրել և օգնել ձեր ուսումնասիրման կամ ստեղծագործական աշխատանքներում: Ավելին տեսնելու համար կարող եք գնալ նյութերի բաժինՊատմություն
Устав Армянского благотворительного общества на Кавказе (1881, Մարտ)
Սույն փաստաթուղթը ներկայացնում է Կովկասում գործող հայկական բարեգործական կազմակերպության գործունեության իրավական և կազմակերպչական հիմքերը, որը ձևավորվել է XIX դարի վերջի հասարակական-քաղաքական պայմաններում՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով աջակցել հայկական համայնքների սոցիալական, կրթական և մշակութային կարիքներին։ Այն սահմանում է կազմակերպության հիմնական նպատակները՝ աղքատության մեղմացում, կրթական հաստատությունների աջակցություն, դպրոցական գործի զարգացում, ուսուցիչների պատրաստման խթանում և մշակութային նախաձեռնությունների իրականացում, որոնք ուղղված էին ազգային ինքնության պահպանմանը և համայնքային համախմբմանը։ Փաստաթղթում մանրամասն ներկայացվում են կառավարման կառուցվածքը, անդամակցության կարգը, ֆինանսական միջոցների ձևավորման և բաշխման սկզբունքները, ինչպես նաև տեղական մասնաճյուղերի գործունեության կանոնակարգումը՝ ապահովելով միասնական և վերահսկելի համակարգ ամբողջ Կովկասի տարածքում։ Միաժամանակ ընդգծվում են կազմակերպության գործունեության սահմանները՝ քաղաքական չեզոքության պահպանման և հիմնականում բարեգործական ու կրթական ուղղվածության ապահովման նպատակով, ինչը պայմանավորված էր այն ժամանակի վարչական պահանջներով և վերահսկողական համակարգերով։ Այս կանոնադրական հիմքերը կարևոր դեր են ունեցել հայկական հասարակական կյանքի ինստիտուցիոնալացման, համայնքային կառույցների կայացման և բարեգործական շարժման զարգացման գործում՝ ձևավորելով երկարաժամկետ ազդեցություն տարածաշրջանի հայկական սոցիալական և մշակութային միջավայրի վրա։
Թարմացվել է՝ 2026-08-21Այլ առարկաներ
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1983, Հոկտեմբեր, թիվ 10)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Թարմացվել է՝ 2026-08-27Այլ առարկաներ
Филлоксера в Армении
Այս աշխատանքը նվիրված է խաղողի վազի ամենավտանգավոր վնասատուներից մեկի՝ ֆիլոքսերայի (Phylloxera vastatrix) տարածմանը, ազդեցությանը և դրա դեմ պայքարի միջոցներին Հայաստանում՝ հատկապես խաղողագործական շրջաններում, որտեղ խաղողը հանդիսանում է գյուղատնտեսության և գինեգործության հիմնական ճյուղերից մեկը։ Հեղինակը ներկայացնում է ֆիլոքսերայի կենսաբանական առանձնահատկությունները՝ որպես մանր միջատ, որը վնասում է խաղողի արմատային համակարգը և տերևները՝ առաջացնելով բույսի թուլացում, բերքատվության կտրուկ նվազում և ժամանակի ընթացքում խաղողի թփի մահացում։ Ուսումնասիրության մեջ մանրամասն դիտարկվում է վնասատուի տարածման պատմությունը, դրա ներթափանցման ուղիները դեպի Կովկաս և Հայաստանի խաղողագործական շրջաններ, ինչպես նաև դրա արագ հարմարվողականությունը տարբեր հողային և կլիմայական պայմաններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան դաշտավայրի և Վայոց ձորի խաղողագործական գոտիներին, այդ թվում՝ Areni տարածաշրջանին, որտեղ ավանդաբար զարգացած է բարձրորակ խաղողի մշակությունը և գինեգործությունը, և որտեղ ֆիլոքսերայի տարածումը ունեցել է զգալի տնտեսական հետևանքներ։ Նկարագրվում են նաև վնասի ախտանշանները՝ արմատների վրա առաջացող ուռուցիկություններ, տերևների դեֆորմացիա և բույսի ընդհանուր թուլացում, ինչը հանգեցնում է խաղողի այգիների արտադրողականության անկման։ Աշխատության մեջ առանձնացվում են պայքարի հիմնական մեթոդները՝ դիմացկուն պատվաստակների օգտագործում, ամերիկյան դիմացկուն սորտերի ներդրում, կարանտինային միջոցառումներ և այգիների ֆիտոսանիտարական վերահսկում, որոնք թույլ են տվել որոշ չափով սահմանափակել վնասատուի տարածումը։ Բացի ագրոնոմիական վերլուծությունից, ներկայացվում է նաև ֆիլոքսերայի ազդեցությունը Հայաստանի գյուղատնտեսական տնտեսության վրա՝ ընդգծելով գինեգործության ավանդական համակարգերի վերափոխումը և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է ֆիլոքսերայի խնդիրը որպես բարդ կենսաբանական և տնտեսական երևույթ, որը պահանջում է համալիր գիտական և գործնական մոտեցում խաղողագործության կայուն զարգացման համար։
Թարմացվել է՝ 2026-09-09Փիլիսոփայություն
Մարդու հիմնահարցը 13-15-րդ դարերի հայ փիլիսոփայության մեջ
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու էության, գոյության, ճանաչողության և բարոյականության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը 13–15-րդ դարերի հայ փիլիսոփայական մտքի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան հայ մտածողների պատկերացումն է մարդու տեղի ու դերի մասին բնության, հասարակության և հոգևոր աշխարհի մեջ, ինչպես նաև մարդու մարմնական և հոգևոր կողմերի փոխհարաբերության հարցը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մարդու ծագման, հոգու և մարմնի հարաբերակցության, բանականության, կամքի, ազատության, բարոյական պատասխանատվության և ճանաչողության վերաբերյալ փիլիսոփայական հայացքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գաղափարներին, որոնց միջոցով միջնադարյան հայ փիլիսոփաները փորձել են բացատրել մարդու առանձնահատուկ դիրքը գոյության համակարգում և նրա հարաբերությունը Աստծո, աշխարհի ու մյուս մարդկանց հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակաշրջանի կրոնափիլիսոփայական մտածողության, անտիկ և քրիստոնեական փիլիսոփայական ժառանգության ազդեցությանն ու դրանց յուրահատուկ վերաիմաստավորմանը հայկական մտավոր միջավայրում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդու ճանաչողական կարողությունների խնդիրը՝ զգայական ընկալման, բանականության, գիտելիքի և ճշմարտության որոնման փոխհարաբերության տեսանկյունից։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են բարոյական կատարելագործման, առաքինության, մեղքի, պատասխանատվության և մարդու հոգևոր զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպես էր 13–15-րդ դարերի հայ փիլիսոփայական միտքը մեկնաբանում մարդուն ոչ միայն որպես կրոնական աշխարհի մաս, այլև որպես բանական, բարոյական և ինքնուրույն մտածող էակ։ Այն կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայության պատմությամբ, հայագիտությամբ, միջնադարյան մշակույթով, կրոնափիլիսոփայական մտքով և փիլիսոփայական մարդաբանությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։
Թարմացվել է՝ 2026-09-06Մշակույթ
Reading in the Byzantine Empire and beyond
Աշխատությունը նվիրված է Բյուզանդական կայսրությունում ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը, զարգացմանը և դրա ազդեցությանը կայսրության սահմաններից դուրս՝ միջնադարյան աշխարհում։ Հեղինակը վերլուծում է ընթերցանության պրակտիկաները՝ ընդգծելով թե՛ անհատական, թե՛ հանրային ընթերցման ձևերը, դրանց սոցիալական համատեքստը և կրթական համակարգի հետ կապը։ Գրքում դիտարկվում է գրավոր մշակույթի տարածումը՝ ձեռագրական արտադրության, վանքային դպրոցների և քաղաքային ինտելեկտուալ կենտրոնների միջոցով, ինչպես նաև տեքստերի շրջանառության մեխանիզմները Բյուզանդիայում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցողի դերին՝ որպես ակտիվ մեկնաբանող սուբյեկտի, որը մասնակցում է տեքստի իմաստի ձևավորմանը՝ աստվածաբանական, իրավական և պատմագրական երկերի համատեքստում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև բյուզանդական ընթերցանության ավանդույթների ազդեցությունը սլավոնական, հայկական և լատինական մշակութային միջավայրերի վրա՝ ցույց տալով գիտելիքի փոխանցման բազմուղղված գործընթացները։ Աշխատությունը կարևոր է միջնադարագետների, բյուզանդագետների և գրավոր մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար՝ բացահայտելով ընթերցանության՝ որպես մշակութային պրակտիկայի, լայն պատմական դինամիկան։
Թարմացվել է՝ 2026-09-12Տեխնոլոգիա
Գազել ընտանիքի ավտոբուսների ակտիվ անվտանգության բարելավում արգելակային համակարգի հաղորդակի աշխատանքային բնութագրերի լավարկման եղանակով
Աշխատությունը նվիրված է «Գազել» ընտանիքի ավտոբուսների ակտիվ անվտանգության բարձրացման խնդիրներին՝ արգելակային համակարգի հաղորդակի աշխատանքային բնութագրերի կատարելագործման միջոցով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է արգելակային համակարգի տեխնիկական վիճակի և ավտոբուսի անվտանգ շահագործման միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածության ուսումնասիրության վրա, քանի որ արգելակման արդյունավետությունը տրանսպորտային միջոցի ակտիվ անվտանգության կարևորագույն բաղադրիչներից է։ Քննության են առնվում արգելակային համակարգի կառուցվածքային և շահագործական առանձնահատկությունները, հաղորդակի աշխատանքի հիմնական պարամետրերը, արգելակային ուժերի ձևավորման ու փոխանցման գործընթացները և դրանց ազդեցությունը ավտոմոբիլի արգելակման հատկությունների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հաղորդակի արագագործությանը, ճնշման ձևավորման և փոխանցման կայունությանը, առանձին հանգույցների աշխատանքի համաձայնեցվածությանը և այն գործոններին, որոնք կարող են երկարատև շահագործման ընթացքում նվազեցնել համակարգի արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրվում են արգելակման ճանապարհի, դանդաղեցման ինտենսիվության, արձագանքման ժամանակի, անիվների միջև արգելակային ուժերի բաշխման և տրանսպորտային միջոցի շարժման կայունության հետ կապված ցուցանիշները։ Կարևորվում է ավտոբուսի բեռնվածության, ճանապարհային պայմանների, շարժման արագության, տեխնիկական մաշվածության և շահագործման ռեժիմների ազդեցությունը արգելակային համակարգի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հաշվարկային, մոդելավորման և փորձարարական մեթոդներ՝ գործող համակարգի ցուցանիշները գնահատելու, առավել նշանակալի թերությունները բացահայտելու և կատարելագործված տեխնիկական լուծումների արդյունավետությունը համեմատելու նպատակով։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հաղորդակի աշխատանքային պարամետրերի լավարկմանը, որը կարող է նպաստել վարորդի գործողությանը համակարգի առավել արագ և կանխատեսելի արձագանքմանը, արգելակային մեխանիզմների աշխատանքի համաձայնեցմանը և տարբեր շահագործական պայմաններում անհրաժեշտ դանդաղեցման ապահովմանը։ Դիտարկվում են նաև համակարգի հուսալիության և տեխնիկական սպասարկման խնդիրները, քանի որ ակտիվ անվտանգության մակարդակը պայմանավորված է ոչ միայն կառուցվածքային լուծումներով, այլև հանգույցների աշխատունակության պահպանմամբ ամբողջ շահագործման ընթացքում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ արգելակային հաղորդակի առանձին պարամետրերի կատարելագործման, տեխնիկական ախտորոշման մեթոդների ճշգրտման և ավտոբուսների անվտանգ շահագործմանն ուղղված ինժեներական առաջարկությունների մշակման համար։ Հետազոտությունը համադրում է ավտոմոբիլների տեսության, տրանսպորտային միջոցների անվտանգության, տեխնիկական շահագործման և արգելակային համակարգերի ուսումնասիրության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ուղևորատար ավտոմոբիլային տրանսպորտի շարժման անվտանգությունն ու շահագործական հուսալիությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային տրանսպորտի, տրանսպորտային միջոցների ակտիվ անվտանգության, ավտոմեքենաների տեխնիկական շահագործման և ավտոմոբիլաշինության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների, տեխնիկական մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Թարմացվել է՝ 2026-09-14