Устойчивость решения игровых задач при нескольких целевых множествах

Գյուղատնտեսություն

Աշխատանքը նվիրված է ոռոգման ժամկետների և դրանց փոփոխության ազդեցության ուսումնասիրությանը բարդենու տարբեր կլոնների վնասատուների տարածվածության, թվաքանակի և վնասակարության վրա՝ Իրանի Քարաջի տարածաշրջանի պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ջրման ժամանակի և ռեժիմի փոփոխությունները ինչպես են անդրադառնում բարդենու բույսերի ֆիզիոլոգիական վիճակի, աճի պայմանների և վնասատու օրգանիզմների զարգացման ու տարածման վրա, ինչպես նաև առանձնացնել այնպիսի ագրոտեխնիկական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել վնասատուների վերահսկմանը և մշակաբույսի առողջության պահպանմանը։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ոռոգումը բույսի աճի և բերքատվության ապահովման հիմնական գործոններից է, սակայն ջրի քանակը, հաճախականությունը և հատկապես կիրառման ժամկետները կարող են փոխել բույսի ֆիզիոլոգիական վիճակը և դրանով ազդել վնասատուների համար ստեղծվող միջավայրի վրա։ Աշխատանքում տարբեր բարդենու կլոններ դիտարկվում են որպես համեմատական նյութ՝ դրանց աճի առանձնահատկությունների և վնասատուների նկատմամբ հարաբերական դիմադրողականության տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բույսերի զարգացման տարբեր փուլերում կիրառված ոռոգման տարբեր ժամանակացույցեր և դրանց ազդեցությունը վնասատուների տեսակային կազմի, տարածվածության, պոպուլյացիայի խտության և վնասման ինտենսիվության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ բույսերի ջրային ռեժիմը կարող է փոխել ինչպես բույսի հյուսվածքների ֆիզիոլոգիական վիճակը, այնպես էլ նրա պաշտպանական մեխանիզմների ակտիվությունը։ Ջրի պակասի դեպքում առաջացող սթրեսը կարող է թուլացնել բույսը և որոշ վնասատուների համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծել, մինչդեռ չափից ավելի կամ ոչ ճիշտ ժամանակավորված ոռոգումը կարող է փոխել հողի խոնավության և միկրոկլիմայի պայմանները՝ նույնպես ազդելով վնասատուների զարգացման վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել դաշտային դիտարկումներ, որոնց ընթացքում հաշվառվում են վնասատուների առկայությունը, բույսերի վնասվածության աստիճանը, պոպուլյացիայի դինամիկան և բույսերի աճի ցուցանիշները։ Տարբեր ոռոգման ռեժիմների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն ժամկետները, որոնց դեպքում վնասատուների զարգացման ինտենսիվությունը նվազագույն կամ առավելագույն մակարդակի վրա է։ Կարևոր ուղղություն է նաև բարդենու կլոնների միջև տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Գենետիկական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների պատճառով տարբեր կլոններ կարող են տարբեր կերպ արձագանքել ջրային սթրեսին և ունենալ վնասատուների նկատմամբ տարբեր աստիճանի զգայունություն։ Այդ պատճառով աշխատանքը կարող է բացահայտել առավել կայուն կլոններ, որոնք համապատասխան ոռոգման ռեժիմի պայմաններում ցուցաբերում են վնասատուների նկատմամբ ավելի բարձր դիմադրողականություն կամ ավելի քիչ վնասվածություն։ Քարաջի տարածաշրջանի կլիմայական պայմանները կարևոր նշանակություն ունեն հետազոտության արդյունքների մեկնաբանման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական սեփականության կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական սեփականության՝ որպես հանրային ռեսուրսի, արդյունավետ օգտագործման, պահպանման և կառավարման հարցերն են։ Ուսումնասիրության շրջանակում պետական սեփականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետությանը պատկանող գույքի ամբողջություն, այլև որպես տնտեսական ներուժ, որի ճիշտ կառավարումը կարող է նպաստել պետական եկամուտների ավելացմանը, տնտեսական ակտիվության խթանմանը և հանրային շահի ապահովմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել պետական սեփականության կազմը, դրա հաշվառման, գնահատման, կառավարման և օգտագործման գործող մեխանիզմները, ինչպես նաև պետական գույքի կառավարման գործընթացում ներգրավված կառույցների լիազորություններն ու պատասխանատվությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ընկերությունների, անշարժ գույքի, հողային և այլ ակտիվների արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Կարևոր ուղղություն է պետական սեփականության կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշների ուսումնասիրությունը, քանի որ միայն գույքի պահպանությունը բավարար չէ դրա տնտեսական և սոցիալական արդյունավետությունը որոշելու համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել պետական ակտիվների եկամտաբերությունը, դրանց օգտագործման արդյունավետությունը, կառավարման ծախսերը, ներդրումային ներուժը և հանրային նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետական սեփականության կառավարման թափանցիկությանը, հաշվետվողականությանը և վերահսկողությանը։ Այդ գործոնները կարևոր են պետական ակտիվների ոչ արդյունավետ օգտագործման, չարաշահումների և կառավարչական ռիսկերի նվազեցման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական գույքի վարձակալության, օտարման, մասնավորեցման, հավատարմագրային կառավարման և այլ ձևերով օգտագործման արդյունավետությանը՝ գնահատելով դրանց տնտեսական և հասարակական հետևանքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը, այդ թվում՝ թվայնացված հաշվառմանը, պետական ակտիվների միասնական տեղեկատվական համակարգերի զարգացմանը, տվյալների վերլուծությանը և կատարողականի վրա հիմնված կառավարմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև միջազգային փորձը և այլ երկրներում պետական սեփականության կառավարման արդյունավետ մոդելները՝ Հայաստանի պայմաններին համապատասխան կիրառելի մոտեցումներ բացահայտելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքում կարող են առաջարկվել պետական ակտիվների կառավարման ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական բարեփոխումներ, վերահսկողության մեխանիզմների կատարելագործում, կառավարման արդյունավետության չափման նոր ցուցանիշներ և պետական սեփականության տնտեսական ներուժի ավելի լիարժեք օգտագործման ուղիներ։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող լուծումները կարող են նպաստել պետական գույքի արդյունավետ օգտագործմանը, պետական բյուջեի եկամուտների ավելացմանը, կառավարման թափանցիկության բարձրացմանը և հանրային ռեսուրսների նկատմամբ պատասխանատվության ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման մարմինների մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, կառավարման փորձագետներին, պետական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և հանրային սեփականության կառավարման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Արարատի մարզի պայմաններում տանձենու վնասատու միջատների ուսումնասիրությանը, դրանց տեսակային կազմի, տարածվածության և վնասակարության բացահայտմանը, ինչպես նաև հատկապես տերևալվիկների դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտությունը կարևոր է Հայաստանի պտղաբուծության համար, քանի որ Արարատյան հարթավայրի բնակլիմայական պայմանները նպաստավոր են տանձենու մշակության համար, սակայն միաժամանակ ստեղծում են բարենպաստ միջավայր մի շարք վնասատուների զարգացման և տարածման համար։ Հետազոտությունների արդյունքում Արարատյան հարթավայրի տանձենու տնկարկներում արձանագրվել է վնասակար տզերի և միջատների 42 տեսակ, որոնք պատկանում են երկու դասի, ութ կարգի և 25 ընտանիքի, իսկ դրանցից առավել նշանակալի վնաս հասցնող տեսակ է համարվում տանձենու սովորական տերևալվիկը՝ Psylla pyri L. Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տանձենու վրա հանդիպող վնասատուների կենսաբանական առանձնահատկությունները, դրանց զարգացման փուլերը, տարածման պայմանները և բույսին հասցվող վնասի բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տերևալվիկներին, որոնք կարող են վնասել տանձենու տերևները և երիտասարդ հյուսվածքները, թուլացնել ծառերը և բացասաբար անդրադառնալ բույսի բնականոն զարգացման ու բերքատվության վրա։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է վնասատուների թվաքանակի և զարգացման դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ կապված շրջակա միջավայրի պայմանների և ծառերի վեգետացիայի տարբեր փուլերի հետ։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ավելի ճիշտ որոշել պայքարի միջոցառումների իրականացման ժամկետները և ընտրել առավել արդյունավետ մեթոդներ։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը հատկապես արտահայտվում է տերևալվիկների դեմ պայքարի տարբեր պատրաստուկների և մեթոդների արդյունավետության գնահատմամբ։ Հարակից հրապարակումներում ներկայացվել են Արարատյան հարթավայրի պայմաններում տանձենու սովորական տերևալվիկի դեմ նորագույն միջատասպանների փորձարկման արդյունքներ, ինչպես նաև տարբեր պատրաստուկների կենսաբանական և տնտեսական արդյունավետության ուսումնասիրություններ։ Պայքարի համակարգը կարող է ներառել ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական միջոցառումների համակցում՝ հաշվի առնելով վնասատուի զարգացման փուլը, պոպուլյացիայի խտությունը, ծառերի վիճակը և շրջակա միջավայրի պայմանները։ Կարևոր է նաև վնասատուների դեմ պայքարը կազմակերպել ոչ թե միայն արդեն առաջացած ուժեղ վնասի դեպքում, այլ կանխարգելիչ և դիտարկումների վրա հիմնված մոտեցմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տանձենու վնասատուների և մշակաբույսի միջև փոխհարաբերությունների մասին՝ միաժամանակ ընդգծելով վնասատուների ճիշտ ճանաչման, դրանց զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության և ժամանակին իրականացվող պաշտպանական միջոցառումների նշանակությունը։ Թեմայի գործնական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ արդյունավետ պայքարի համակարգի մշակումը կարող է նպաստել տանձենու տնկարկների առողջության պահպանմանը, վնասների նվազեցմանը և բերքի քանակական ու որակական ցուցանիշների բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Արարատի մարզի պտղատու այգիների վնասատուների ուսումնասիրման և տանձենու պաշտպանության արդյունավետ մեթոդների մշակման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, բուսաբույծների, էնտոմոլոգների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների, պտղաբույծների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և հետազոտողների համար։

Պատմություն

Այս գիրքը ներկայացնում է VII դարի հայ պատմիչ Սեբեոսի պատմական աշխատությունը, որը կարևոր սկզբնաղբյուր է վաղ միջնադարյան Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների պատմության ուսումնասիրության համար։ Ստեղծագործությունում նկարագրվում են Հայաստանի քաղաքական իրադարձությունները, Բյուզանդիայի և Սասանյան Պարսկաստանի միջև հակամարտությունները, ինչպես նաև արաբական արշավանքների ժամանակաշրջանը։ Սեբեոսը ներկայացնում է ոչ միայն ռազմական և քաղաքական զարգացումները, այլև ժամանակի պետական, կրոնական և հասարակական կյանքի առանձնահատկությունները։ Նրա պատմությունը արժեքավոր է իր ժամանակակից վկայություններով և փաստագրական մանրամասներով, որոնք կարևոր դեր ունեն հայ և տարածաշրջանային պատմության վերակազմավորման մեջ։

Մաթեմատիկա

Գիրքը նվիրված է արտաքին դաշտերի ազդեցության պայմաններում ոսպնյակաձև քվանտային կետերի էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նանոկառուցվածքների քվանտամեխանիկական մոդելները, վերլուծվում են էլեկտրոնների էներգետիկ վիճակները, լիցքակիրների վարքագիծը և արտաքին էլեկտրական ու մագնիսական դաշտերի ազդեցությունը դրանց սպեկտրային և օպտիկական բնութագրերի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է քվանտային սահմանափակման երևույթները, էներգետիկ մակարդակների փոփոխությունները, լույսի կլանման և ճառագայթման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը նանոկառուցվածքների ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Գրքում կիրառվում են ժամանակակից տեսական և մաթեմատիկական մեթոդներ՝ բացահայտելու քվանտային կետերի վարքագծի օրինաչափությունները և դրանց հնարավոր կիրառությունները օպտոէլեկտրոնիկայում, ֆոտոնիկայում, նանոտեխնոլոգիաներում և կիսահաղորդչային սարքերի մշակման ոլորտում։ Աշխատությունը նախատեսված է տեսական ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի և նյութագիտության մասնագետների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների, ուսանողների, ինչպես նաև քվանտային նանոկառուցվածքների հատկություններով և կիրառություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Փիլիսոփայություն

Հատընտիր ստեղծագործությունը Գարեգին Նժդեհի գաղափարախոսական և փիլիսոփայական գրությունների ընտրանի է, որտեղ միավորված են նրա ամենակարևոր մտքերը ազգային ինքնության, հայրենասիրության, մարդու ներքին ուժի, բարոյականության և պետական մտածողության մասին։ Այս ժողովածուն ներկայացնում է Նժդեհի աշխարհայացքի հիմնական առանցքները՝ ընդգծելով ազգի գոյատևման համար անհրաժեշտ հոգևոր և գաղափարական ամրության կարևորությունը, ինչպես նաև անհատի պատասխանատվությունը ժողովրդի և հայրենիքի առաջ։ Գրքում արտացոլված են նրա հայտնի գաղափարները՝ կապված ազգային ինքնագիտակցության, դիմադրողականության, արժանապատվության և պայքարի ոգու հետ, որոնք ձևավորում են հայ մարդու կերպարի նրա պատկերացումները։ Նժդեհի լեզուն այստեղ խիստ է, մտահոգիչ և միաժամանակ ոգեշնչող՝ ուղղված ընթերցողի ներաշխարհին և մտածողությանը, մղելով նրան ինքնավերլուծության և ազգային արժեքների վերագնահատման։ «Հատընտիր»-ը ոչ միայն գաղափարական ժողովածու է, այլ նաև մի տեսակ հոգևոր ուղեցույց, որտեղ ներկայացվում են հասարակական ու քաղաքական խնդիրների վերաբերյալ խորքային դիտարկումներ՝ հիմնված պատմական փորձի և փիլիսոփայական մտածողության վրա։ Այն կարևոր դեր ունի հայ քաղաքական մտքի և գաղափարախոսական գրականության մեջ՝ ձևավորելով ազգային մտածողության որոշ առանցքային մոտեցումներ։