Экономическая теория денег, банковского дела и финансовых рынков

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի պրետեկտալ շրջանի դերի ուսումնասիրությանը տեսողական ինֆորմացիայի կենտրոնական մշակման գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում տեսողական համակարգի այն նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով աչքից ստացվող ազդանշանները փոխանցվում, վերլուծվում և վերափոխվում են նյարդային համակարգի կողմից ընկալելի տեղեկատվության։ Ուսումնասիրվում են պրետեկտալ շրջանի անատոմիական կառուցվածքը, նրա կապերը տեսողական համակարգի տարբեր բաժինների և գլխուղեղի այլ կենտրոնների հետ, ինչպես նաև տեսողական ազդանշանների մշակման ընթացքում դրա ֆունկցիոնալ նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով տեսողական գրգիռների մասին տեղեկատվությունը կարող է մասնակցել ոչ միայն տեսողական ընկալմանը, այլև օրգանիզմի արագ և նպատակային ռեակցիաների ձևավորմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է պրետեկտալ շրջանի մասնակցությունը լուսային և տեսողական գրգռիչների նկատմամբ պատասխանների կարգավորմանը, տեսողական տեղեկատվության ինտեգրմանը և համապատասխան նյարդային արձագանքների կազմակերպմանը։ Քննարկվում են նաև պրետեկտալ շրջանի փոխկապակցվածությունը տեսողական ուղիների և այլ ենթակեղևային ու կեղևային կառույցների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տեսողական տեղեկատվության կենտրոնական մշակման բազմաստիճան բնույթի մասին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեսողական ազդանշանի մշակման տարբեր փուլերի և դրանց ֆիզիոլոգիական նշանակության բացահայտումը՝ ներառելով զգայական տեղեկատվության ընդունումը, նյարդային հաղորդումը, կենտրոնական ինտեգրումը և համապատասխան պատասխանների ձևավորումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել տեսողական համակարգի աշխատանքի և դրա կենտրոնական կարգավորման մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը, ինչպես նաև նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել նյարդաֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, կենսաբանների, տեսողական համակարգի հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների, բժշկական և կենսաբանական ուղղությունների գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների։ Աշխատության արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ այն տեսողական ընկալումը դիտարկում է որպես բարդ կենտրոնական գործընթաց, որի իրականացմանը մասնակցում են միմյանց հետ սերտորեն փոխկապակցված նյարդային կառույցներ, իսկ պրետեկտալ շրջանը այդ համակարգում ունի կարևոր ֆունկցիոնալ նշանակություն։

Մանկավարժություն

Հայ մանկավարժության պատմություն-ը մանկավարժագիտական և պատմական ուղղվածության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ կրթական մտքի և ուսուցման համակարգերի ձևավորումն ու զարգացումը հնագույն ժամանակներից մինչև ժամանակակից փուլ, աշխատությունում դիտարկվում են կրթության կազմակերպման վաղ ձևերը՝ վանական և եկեղեցական դպրոցներից սկսած, միջնադարյան ուսումնական կենտրոնների գործունեությունը, ինչպես նաև նոր շրջանի դպրոցական համակարգի ձևավորումը և պետական կրթական քաղաքականության զարգացումը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մանկավարժական մտքի խոշոր ներկայացուցիչներին, նրանց տեսական գաղափարներին և կրթության կազմակերպման սկզբունքներին, ինչպես նաև հայ դպրոցական ավանդույթի ձևավորմանը սփյուռքում և հայրենիքում, միաժամանակ վերլուծվում են կրթության բովանդակային փոփոխությունները՝ կապված հասարակական, քաղաքական և մշակութային զարգացումների հետ, աշխատությունը ընդգծում է, որ հայ մանկավարժությունը միշտ եղել է ազգային ինքնության պահպանման և փոխանցման կարևոր գործոն, և կրթական համակարգը ծառայել է ոչ միայն գիտելիքի փոխանցմանը, այլ նաև արժեքային և մշակութային շարունակականության ապահովմանը։

Գրականություն

Գիրքը նվիրված է XVII դարի հայկական ուղեգրությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայ հեղինակների ճանապարհորդական գրառումները որպես գրական, պատմական, աշխարհագրական և ազգագրական արժեքավոր աղբյուրներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հայ ճանապարհորդների ու ուղեգիրների նկարագրությունները, նրանց այցելած վայրերը, ճանապարհորդությունների նպատակները և այն հասարակական ու մշակութային միջավայրը, որն արտացոլված է այդ երկերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղեգրությունների՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրների նշանակությանը, քանի որ դրանք հաճախ պարունակում են անմիջական դիտարկումներ քաղաքների, բնակավայրերի, առևտրական ճանապարհների, ժողովուրդների կենցաղի, սովորույթների, տնտեսական կյանքի և քաղաքական իրադրության վերաբերյալ։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու XVII դարի հայկական աշխարհընկալման և ճանապարհորդական փորձառության մասին՝ միաժամանակ բացահայտելով այդ ժամանակաշրջանի հայ համայնքների ու տարբեր երկրների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Ուսումնասիրվում են նաև ուղեգրությունների լեզվական և գրական առանձնահատկությունները, պատմողական ձևերը, նկարագրական մեթոդները, հեղինակների վերաբերմունքը տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների նկատմամբ և օտար միջավայրի ընկալման եղանակները։ Առանձին տեղ է հատկացվում Հայաստանից դուրս գտնվող հայկական համայնքների կյանքին, առևտրական ու մշակութային փոխհարաբերություններին և հայերի միջազգային կապերին։ Ուղեգրությունների միջոցով ներկայացվում են տարբեր տարածաշրջանների քաղաքային կյանքը, պատմական հուշարձանները, կրոնական հաստատությունները, տեղական սովորույթներն ու հասարակական հարաբերությունները՝ դրանք համադրելով XVII դարի ընդհանուր պատմական իրողությունների հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ ճանապարհորդական գրականության զարգացման ընթացքն ուսումնասիրելու համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ճանապարհորդական նկարագրությունը միավորում փաստագրական տեղեկությունը, անձնական տպավորությունը և գրական պատումը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, գրականագետներին, աշխարհագրագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, մատենագետներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի գրական-պատմական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Մշակույթ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է վաղ շրջանի հայազգի սրբերի պատկերագրությանը հայկական միջնադարյան մանրանկարչության մեջ՝ ընդգծելով սրբապատկերային արվեստի ձևավորման, զարգացման և խորհրդաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են վաղ քրիստոնեական շրջանում ձևավորված սրբերի կերպարները ներկայացվել ձեռագիր ավետարաններում և այլ եկեղեցական մատյաններում՝ համադրելով աստվածաբանական գաղափարները գեղարվեստական արտահայտչականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատկերագրական կանոններին, կոմպոզիցիոն լուծումներին և գունային համակարգին, որոնք ծառայել են սրբության գաղափարի տեսանելի փոխանցմանը և հոգևոր ազդեցության ուժեղացմանը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է տեղական և բյուզանդական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայկական մանրանկարչության մեջ ձևավորվել ինքնատիպ պատկերային մոդելներ։ Միաժամանակ դիտարկվում է սրբերի կերպարների դերը միջնադարյան հայ հասարակության հոգևոր գիտակցության, արժեքային համակարգի և եկեղեցական ինքնության ձևավորման գործընթացում։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ակտիվ խզվածքների մերձմակերեսային դրսևորումների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցությանը շրջակա միջավայրի վրա։ Գրքում ներկայացվում են տեկտոնական խզվածքների ձևավորման մեխանիզմները, դրանց ակտիվացման գործընթացները և երկրաբանական կառուցվածքներում արտահայտվող հիմնական նշանները։ Հեղինակը վերլուծում է մերձմակերեսային դեֆորմացիաները, ռելիեֆի փոփոխությունները, սեյսմիկ ակտիվության հետ կապված երևույթները և դրանց ազդեցությունը հողի, ջրային համակարգերի ու ինժեներական ենթակառուցվածքների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև դաշտային հետազոտությունների, գեոդեզիական չափումների և հեռահար զոնդավորման մեթոդների կիրառությունները խզվածքային գոտիների բացահայտման և գնահատման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմիկ վտանգի գնահատմանը, ռիսկերի քարտեզագրմանը և տարածքային պլանավորման համար ստացված տվյալների կիրառմանը։ Գիրքը նախատեսված է երկրաբանների, սեյսմոլոգների, բնապահպանների, ինժեներ-երկրաբանների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական մոտեցումներ ակտիվ տեկտոնիկ գործընթացների ուսումնասիրման համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է պուլպիտի սկզբնական ձևերի և խոր կարիեսի բուժման կենսաբանական մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ օստեոգեն խթանիչների կիրառմամբ։ Հետազոտությունը կրում է կլինիկափորձարարական բնույթ և նպատակ ունի գնահատել այն բուժական մոտեցումները, որոնք ուղղված են ատամի պուլպայի կենսունակության պահպանմանը, վնասված հյուսվածքների վերականգնմանը և բորբոքային գործընթացի վերահսկմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ համապատասխան կլինիկական պայմաններում հնարավոր է ոչ միայն հեռացնել ախտահարված հյուսվածքները, այլև խթանել օրգանիզմի սեփական վերականգնողական մեխանիզմները՝ պահպանելով ատամի բնական կենսաբանական ներուժը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել խոր կարիեսի և պուլպիտի վաղ փուլերի ախտորոշման չափանիշները, հիվանդության կլինիկական դրսևորումները և այն պայմանները, որոնց դեպքում նպատակահարմար է կենսաբանական բուժման կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օստեոգեն խթանիչների կենսաբանական ազդեցությանը, դրանց՝ հյուսվածքների վերականգնման և կարծր հյուսվածքների ձևավորման գործընթացներին հնարավոր ազդեցությանը։ Փորձարարական հատվածում կարող են ուսումնասիրվել կիրառվող նյութերի փոխազդեցությունը կենսաբանական հյուսվածքների հետ, բորբոքային արձագանքը, վերականգնողական գործընթացների դինամիկան և ձևավորվող հյուսվածքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Կլինիկական ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել բուժման անմիջական և երկարաժամկետ արդյունքները՝ հաշվի առնելով ցավի վերացումը, պուլպայի կենսունակության պահպանումը, բուժված ատամի ֆունկցիոնալ վիճակը և հետագա բարդությունների առաջացման հաճախականությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև կլինիկական և փորձարարական տվյալների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել կիրառվող կենսաբանական մեթոդների արդյունավետության մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ բուժական նյութերի ընտրությանը, դրանց կիրառման տեխնիկային, դոզավորմանը և բուժման ընթացքում անհրաժեշտ վերահսկողության սկզբունքներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են ազդել բուժման արդյունքի վրա՝ ախտահարման խորությունը, պուլպայի վիճակը, բորբոքման աստիճանը, հիվանդի անհատական առանձնահատկությունները և բուժման ժամանակին իրականացումը։ Աշխատության կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն ուսումնասիրում է ատամի կենսաբանական կառուցվածքների պահպանմանն ուղղված մոտեցումներ՝ հակադրելով դրանք այն բուժական ռազմավարություններին, որոնց դեպքում կենսունակ հյուսվածքը ամբողջությամբ հեռացվում է։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել պահպանողական ստոմատոլոգիայի և կենսաբանական էնդոդոնտիայի զարգացմանը, ինչպես նաև ատամի բնական հյուսվածքների պահպանմանն ուղղված բուժական մեթոդների կատարելագործմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ատամնաբույժ-թերապևտներին, էնդոդոնտիստներին, ստոմատոլոգիական հետազոտողներին, կենսանյութերի մասնագետներին, բժշկական բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին։