Ազգաբանական ուսումնասիրություններ – 2

Մշակույթ

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ ճարտարապետական գիտության խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկի գիտական ժառանգության մեջ հայկական միջնադարյան պաշտամունքային ճարտարապետության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գիտնականի հետազոտական մոտեցումները, մեթոդները և այն նշանակալի ներդրումը, որն ունեցել է հայկական եկեղեցական ու վանական կառույցների ուսումնասիրության, չափագրման, վերլուծության և գիտական շրջանառության մեջ։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ձևավորման առանձնահատկությունները, շինարարական սկզբունքները, գեղարվեստական լուծումները և տարբեր ժամանակաշրջանների կառույցների պատմամշակութային նշանակությունը։ Հեղինակը վերլուծում է գիտական ժառանգության մեջ պահպանված նյութերը՝ անդրադառնալով հուշարձանների դասակարգմանը, կառուցվածքային առանձնահատկություններին, ճարտարապետական ձևերի զարգացման ընթացքին և հայկական ինքնատիպ ճարտարապետական դպրոցի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է, թե ինչպես են իրականացված հետազոտությունները նպաստել հայկական միջնադարյան մշակութային ժառանգության պահպանմանը և միջազգային գիտական շրջանակներում դրա արժևորմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է ճարտարապետության պատմությամբ, հայ արվեստով և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ ներկայացնելով հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության գիտական ուսումնասիրության կարևոր փուլերից մեկը։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է շրջադարձային տիպի ռելեների էլեկտրամագնիսական համակարգերի ավտոմատացված նախագծման մեթոդների, հաշվարկային մոդելների և ինժեներական միջոցների մշակման ու կատարելագործման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են էլեկտրամագնիսական ռելեների կառուցվածքային և աշխատանքային առանձնահատկությունները, դրանց հիմնական հանգույցների փոխազդեցությունը, մագնիսական շղթայում տեղի ունեցող գործընթացները և էլեկտրական էներգիան մեխանիկական շարժման փոխակերպելու սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շրջադարձային շարժում իրականացնող շարժական տարրերի աշխատանքի պայմաններին, էլեկտրամագնիսական ուժերի և մոմենտների ձևավորմանը, ինչպես նաև դրանց կախվածությանը համակարգի երկրաչափական, էլեկտրական և մագնիսական պարամետրերից։ Վերլուծվում են մագնիսական հոսքի բաշխման, մագնիսական դիմադրության, օդային բացակների, փաթույթի պարամետրերի և մագնիսական նյութերի բնութագրերի ազդեցությունները ռելեի հիմնական տեխնիկական ցուցանիշների վրա։ Կարևորվում է նախագծման գործընթացի ավտոմատացումը, որը հնարավորություն է տալիս համակարգչային հաշվարկների և մոդելավորման միջոցով արագացնել տարբեր կառուցվածքային տարբերակների գնահատումը, ընտրել նպատակահարմար պարամետրեր և նվազեցնել փորձնական նմուշների բազմակի պատրաստման անհրաժեշտությունը։ Քննարկվում են նախագծման համար անհրաժեշտ մաթեմատիկական մոդելների, հաշվարկային ալգորիթմների և ծրագրային միջոցների ստեղծման սկզբունքները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է որոշել էլեկտրամագնիսական համակարգի աշխատանքային բնութագրերը և գնահատել դրանց փոփոխությունը տարբեր պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են նաև ռելեի արագագործության, զգայունության, գործարկման հուսալիության, էներգասպառման և կառուցվածքային չափերի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։ Ավտոմատացված նախագծման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նախագծման վաղ փուլերում հայտնաբերել կառուցվածքի հնարավոր թերությունները, կատարել պարամետրային օպտիմալացում և ընտրել տեխնիկական պահանջներին առավել համապատասխան լուծումներ։ Տեսական հաշվարկների, համակարգչային մոդելավորման և փորձարարական արդյունքների համադրումը կարող է օգտագործվել մշակված մեթոդների ճշգրտության և նախագծվող համակարգերի արդյունավետության գնահատման համար։ Հետազոտության արդյունքները կիրառական նշանակություն ունեն էլեկտրամեխանիկական սարքերի, ավտոմատացման համակարգերի և կառավարման տեխնիկական միջոցների նախագծման ու կատարելագործման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել էլեկտրատեխնիկայի, էլեկտրամեխանիկայի, ավտոմատացված նախագծման համակարգերի, ռելեական տեխնիկայի և էլեկտրամագնիսական սարքերի մշակմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության ձևավորման և զարգացման սոցիոմշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հասարակական հարաբերությունների, արժեքային համակարգերի և սոցիալական ինստիտուտների փոխազդեցության համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն պատմական, մշակութային և սոցիալական գործոնների վրա, որոնք ազդում են քաղաքացիների հասարակական մասնակցության, ինքնակազմակերպման, փոխադարձ վստահության և հանրային գործընթացներում ներգրավվածության ձևերի վրա։ Քննության են առնվում քաղաքացիական հասարակության վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, դրա հիմնական ինստիտուտների և գործառույթների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետություն–հասարակություն հարաբերությունների զարգացման օրինաչափությունները։ Կարևորվում է Հայաստանի պատմական և հասարակական զարգացման փորձի ազդեցությունը ժամանակակից քաղաքացիական մշակույթի ձևավորման վրա՝ հաշվի առնելով ավանդական արժեքների, ընտանեկան և համայնքային կապերի, սոցիալական նորմերի ու հասարակական վարքի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հասարակական կազմակերպությունների, նախաձեռնությունների, մասնագիտական և մշակութային միավորումների, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների և այլ ոչ պետական կառույցների դերին հասարակական շահերի արտահայտման ու քաղաքացիների մասնակցության խթանման գործում։ Ուսումնասիրվում են նաև քաղաքացիական ակտիվության, սոցիալական պատասխանատվության, իրավական և քաղաքական մշակույթի, հասարակական վստահության ու համերաշխության հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում անկախությունից հետո տեղի ունեցած քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական վերափոխումների ազդեցությանը, որոնց պայմաններում ձևավորվել են հասարակական գործունեության նոր ձևեր և փոխվել են քաղաքացիների ու պետական հաստատությունների միջև հարաբերությունները։ Կարևորվում է քաղաքացիական ինքնագիտակցության զարգացումը, իրավունքների և պարտականությունների ընկալումը, հանրային խնդիրների նկատմամբ պատասխանատվության ձևավորումը և որոշումների կայացման գործընթացներում մասնակցության հնարավորությունների ընդլայնումը։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև սոցիալական կապիտալի, վստահության, համագործակցության և հասարակական երկխոսության նշանակությունը կայուն քաղաքացիական ինստիտուտների զարգացման համար։ Սոցիոմշակութային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս քաղաքացիական հասարակության ձևավորումը դիտարկել ոչ միայն քաղաքական կամ իրավական ինստիտուտների ստեղծման, այլև հասարակության արժեքների, վարքային նորմերի, պատմական փորձի և մշակութային առանձնահատկությունների փոփոխության տեսանկյունից։ Աշխատությունը նպաստում է Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության զարգացման պայմանների, առկա դժվարությունների և հասարակական ինքնակազմակերպման ներուժի առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգիայի, քաղաքագիտության, հասարակագիտության, պետական կառավարման և քաղաքացիական հասարակության ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է վիրաբուժական ստոմատոլոգիայում ոսկրային մատրիցային տրանսպլանտատների և հակաբակտերիալ միջոցների համակցված կիրառման կլինիկափորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել նման համակցված մոտեցման արդյունավետությունը ոսկրային հյուսվածքի վերականգնման, վիրահատական միջամտություններից հետո վերքի ապաքինման և վարակային բարդությունների կանխարգելման կամ նվազեցման գործընթացներում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ոսկրային մատրիցային տրանսպլանտատների կենսաբանական հատկությունները, դրանց կիրառման սկզբունքները և վերականգնողական ներուժը, ինչպես նաև հակաբակտերիալ միջոցների ազդեցությունը վիրահատական դաշտի մանրէաբանական վիճակի և հյուսվածքների ապաքինման ընթացքի վրա։ Կլինիկական և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բուժման տարբերակների արդյունավետությունը, անվտանգությունը և կիրառելիությունը տարբեր վիրաբուժական ստոմատոլոգիական իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոսկրային դեֆեկտների վերականգնմանը, տրանսպլանտատի ինտեգրմանը, նոր ոսկրային հյուսվածքի ձևավորմանը և հետվիրահատական շրջանի ընթացքին։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել նաև բորբոքային գործընթացների արտահայտվածությունը, վերքի ապաքինման առանձնահատկությունները, տեղային վարակների հաճախականությունը և կիրառվող բուժական միջոցների նկատմամբ հյուսվածքային արձագանքը։ Աշխատությունը կարևորում է այն մոտեցումը, որի դեպքում ոսկրային հյուսվածքի վերականգնմանն ուղղված նյութերի կիրառումը զուգակցվում է հակաբակտերիալ պաշտպանության հետ՝ նպատակ ունենալով ստեղծել առավել բարենպաստ պայմաններ վերականգնողական գործընթացների համար։ Կլինիկական և փորձարարական արդյունքների վերլուծության միջոցով հնարավոր է որոշել համակցված մեթոդի առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև գնահատել դրա կիրառման նպատակահարմարությունը վիրաբուժական ստոմատոլոգիայի տարբեր ուղղություններում։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ ոսկրային հյուսվածքի դեֆեկտների բուժման, իմպլանտոլոգիական նախապատրաստման, ատամնաբուժական վիրահատություններից հետո վերականգնման և հետվիրահատական բարդությունների կանխարգելման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել վիրաբույժ-ստոմատոլոգների, իմպլանտոլոգների, դիմածնոտային վիրաբույժների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական մասնագետների, ասպիրանտների և համապատասխան բժշկական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է կազմակերպության՝ որպես կառավարման օբյեկտի էությանը, կառուցվածքին և գործառույթներին ժամանակակից կառավարման համակարգերում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է կազմակերպությունը որպես սոցիալ-տնտեսական համակարգ, որը միավորում է մարդկանց, ռեսուրսները և գործընթացները՝ ընդհանուր նպատակների հասնելու համար։ Հեղինակը անդրադառնում է կազմակերպության ներքին կառուցվածքին՝ կառավարման մակարդակներ, բաժիններ, դերաբաշխում և պատասխանատվության համակարգ, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի ազդեցությանը՝ շուկա, մրցակցություն, իրավական և տնտեսական պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման գործընթացին՝ պլանավորում, կազմակերպում, մոտիվացիա և վերահսկողություն, որոնք միասին ապահովում են կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։ Գրքում քննարկվում են նաև կազմակերպական վարքագծի, ղեկավարության ոճերի, հաղորդակցության և որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում է կազմակերպության զարգացման դինամիկան, փոփոխությունների կառավարումը և արդյունավետության բարձրացման գործոնները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են կազմակերպությունների կառավարման հիմնարար սկզբունքները։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերության ոլորտում հիմնական կապիտալի օգտագործման արդյունավետության բարձրացման ֆինանսական լծակների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեխանիզմներն ու ֆինանսական գործիքներն են, որոնց միջոցով արդյունաբերական կազմակերպությունները կարող են ավելի արդյունավետ օգտագործել շենքերը, սարքավորումները, մեքենաները, արտադրական ենթակառուցվածքները և այլ երկարաժամկետ ակտիվներ՝ բարձրացնելով դրանց արտադրողականությունը, շահութաբերությունը և ներդրումային վերադարձը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հիմնական կապիտալի կազմը, կառուցվածքը, վերարտադրության և նորացման գործընթացները, ինչպես նաև դրա տեխնիկական վիճակի ու օգտագործման ինտենսիվության ազդեցությունը ձեռնարկության ֆինանսական արդյունքների վրա։ Կարևոր նշանակություն է տրվում հիմնական միջոցների մաշվածությանը, ամորտիզացիոն քաղաքականությանը, վերազինմանը և տեխնոլոգիական արդիականացմանը, քանի որ արտադրական ակտիվների ֆիզիկական և բարոյական մաշվածությունը կարող է նվազեցնել աշխատանքի արտադրողականությունն ու բարձրացնել արտադրանքի ինքնարժեքը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական լծակների ուսումնասիրությունը՝ սեփական և փոխառու միջոցների հարաբերակցության, վարկավորման, լիզինգի, ներդրումային ֆինանսավորման, ամորտիզացիոն միջոցների և շահույթի վերաներդրման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Այդ գործիքների ճիշտ համադրումը կարող է արդյունաբերական կազմակերպություններին հնարավորություն տալ իրականացնել հիմնական կապիտալի վերականգնում և ընդլայնում՝ առանց ֆինանսական կայունությունը վտանգելու։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել նաև հիմնական կապիտալի օգտագործման արդյունավետության ցուցանիշները՝ կապիտալի հատույցը, ֆոնդերի վերադարձը, ակտիվների շահութաբերությունը, արտադրական հզորությունների օգտագործման մակարդակը, կապիտալի շրջանառության և ներդրումների արդյունավետության ցուցանիշները։ Դրանց միջոցով հնարավոր է գնահատել, թե որքան արդյունավետ են օգտագործվում կազմակերպության երկարաժամկետ ակտիվները և ինչ ֆինանսական գործոններ են առավել մեծ ազդեցություն ունենում արդյունքի վրա։ Հայաստանի արդյունաբերության օրինակով ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել ոլորտի ֆինանսավորման առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական վերազինման խնդիրները, ներդրումային ռեսուրսների սահմանափակությունը և արտաքին ու ներքին ֆինանսավորման աղբյուրների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ կարևորություն կարող է ունենալ լիզինգային ֆինանսավորման, բանկային վարկերի, պետական աջակցության ծրագրերի և մասնավոր ներդրումների համադրման ուսումնասիրությունը՝ արտադրական կարողությունների արդիականացման նպատակով։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հիմնական կապիտալի օգտագործման արդյունավետության բարձրացման, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցման, ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման և արդյունաբերական ձեռնարկությունների մրցունակության ամրապնդման առաջարկությունների մշակման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ներդրումային և բանկային ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։