Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPedagogy
Հայկական ազգային շարժախաղերը՝ որպես նախադպրոցականների ֆիզիկական դաստիարակության հիմնական միջոց
Աշխատությունը նվիրված է հայկական ազգային շարժախաղերի կիրառությանը նախադպրոցական տարիքի երեխաների ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացում՝ ընդգծելով դրանց մանկավարժական, առողջարարական և մշակութային նշանակությունը։ Հեղինակը վերլուծում է ազգային խաղերի առանձնահատկությունները՝ շարժողական ակտիվության խթանում, կոորդինացիայի զարգացում, արագ կողմնորոշում և թիմային համագործակցության ձևավորում, որոնք նպաստում են երեխաների ֆիզիկական և հոգեբանական զարգացմանը։ Գրքում դիտարկվում են հայկական ավանդական շարժախաղերի տեսակները, դրանց կառուցվածքը, կանոնները և կիրառման ձևերը մանկապարտեզային միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղերի դաստիարակչական ներուժին՝ հայրենասիրական զգացմունքների ձևավորում, ազգային ինքնության փոխանցում և սոցիալական հմտությունների զարգացում։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև մեթոդական մոտեցումներ՝ խաղերի կազմակերպման, տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխանեցման և ուսումնական գործընթացում ինտեգրման համար։ Աշխատությունը կարևոր է նախադպրոցական մանկավարժների, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների և մեթոդիստների համար՝ առաջարկելով արդյունավետ միջոցներ երեխաների առողջ և համակողմանի զարգացման ապահովման նպատակով։
Updated: 2026-09-17Culture
Ութ մանրանկարիչների Ավետարանը (մատ. ձեռ. 7651)
Սա Կիլիկյան Հայաստանի միջնադարյան գրքարվեստի բացառիկ և բարձրարժեք հուշարձաններից է, որը պահպանվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում՝ 7651 համարի ներքո։ Ձեռագիրը ստեղծվել է XIII դարի վերջին քառորդում և առանձնանում է իր չափազանց հարուստ ու բազմազան պատկերազարդմամբ։ Այն հատկապես հայտնի է նրանով, որ նրա նկարազարդմանը մասնակցել են մի քանի վարպետներ, իսկ հետագա փուլում՝ 1320 թվականին, Սարգիս Պիծակը շարունակել և ավարտին է հասցրել ձեռագրի պատկերազարդումը։ Հիշատակարանի տեղեկություններից հայտնի է, որ Սեբաստիայի Ստեփանոս եպիսկոպոսը Կիլիկիայի Օշին արքայի հրամանով պալատական մատենադարանից ընտրել է այս ձեռագիրը և այն հանձնել Սարգիս Պիծակին՝ կիսատ մնացած պատկերազարդումն ավարտելու նպատակով։ Ձեռագրում արդեն իսկ առկա էին ավարտված, ուրվագծված և դեռևս չպատկերազարդված տեսարաններ, որոնց մի մասը Պիծակը լրացրել է գույներով, իսկ բաց թողնված հատվածները՝ նոր մանրանկարներով։ Ձեռագրի ամենանշանակալի առանձնահատկություններից մեկը մանրանկարների բացառիկ առատությունն է․ գրեթե բոլոր էջերը պատկերազարդված են, իսկ ընդհանուր առմամբ պահպանվել է ավելի քան 250 մանրանկար։ Դրանք ներկայացված են ոչ միայն ամբողջական էջերի, այլև տեքստի ներսում, լուսանցքներում, ֆրիզաձև շարքերով և միմյանց հետ սյուժետային կապ ունեցող պատկերային խմբերով։ Նման կառուցվածքը ձեռագիրը դարձնում է հատկապես արժեքավոր հայ միջնադարյան պատկերագրության և ձեռագրային ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Մանրանկարների խորքերում օգտագործված են ոսկեգույն, կարմիր, կապույտ և կանաչ երանգներ, որոնք ստեղծում են հարուստ և արտահայտիչ գունային միջավայր։ Հետազոտություններում նշվում է, որ XIII դարի կիլիկյան ձեռագրերում բնագրային մանրանկարները լայն տարածում էին ստացել, իսկ այս ձեռագրում դրանց կիրառությունը հասել է առանձնահատուկ կատարելության։ Պատկերազարդման համակարգի վրա նկատելի են տարբեր գեղարվեստական աղբյուրների ազդեցություններ։ Մանրանկարների մի մասը կապված է XI–XII դարերի բյուզանդական հարուստ պատկերազարդ ձեռագրերի ավանդույթի հետ, մասնավորապես՝ Ֆլորենցիայի Լաուրենցիանա գրադարանում պահպանվող ձեռագրի հետ, որից ուղղակիորեն ընդօրինակվել են մի շարք տեսարաններ։ Մյուս կարևոր աղբյուրը Հեթում Բ թագավորի Ճաշոցի պատկերագրական ավանդույթն է, որի ազդեցությունը դրսևորվում է ինչպես ֆրիզաձև, այնպես էլ ոսկե ֆոնով և ճարտարապետական տարրերով շրջանակված պատկերներում։ Ձեռագրի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր նկարիչների ձեռագիրը նկատելի է պատկերների կատարման եղանակներում, գունային լուծումներում, կերպարների կառուցվածքում և կոմպոզիցիոն մոտեցումներում։ Սարգիս Պիծակի միջամտությունն առավել ակնհայտ է ավետարանիչների, առակների և այլաբանական պատկերների մի մասում։ Նրա արվեստին բնորոշ վառ գույները, նուրբ դիմագծերով մարդկային կերպարները և արտահայտիչ հայացքները կարևոր դեր են խաղում ձեռագրի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարի ձևավորման գործում։ Ստեղծագործության նշանակությունը հատկապես մեծ է Կիլիկյան մանրանկարչության պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն ներկայացնում է այդ դպրոցի պատկերագրական, տեխնիկական և գեղագիտական ավանդույթների բարդ փոխազդեցությունը։ Ձեռագիրը հետագայում ևս ունեցել է ազդեցություն․ Կիլիկյան մանրանկարչության օրինակները, այդ թվում այս ձեռագիրը, օգտագործվել են Ղրիմի հայկական մանրանկարչության դպրոցի վարպետների կողմից որպես նախօրինակ։ Հետազոտություններում նշվում է, որ Նիկողայոս Մելանավորը ամբողջությամբ կրկնօրինակել է այս ձեռագիրը՝ ստեղծելով դրա կարևոր վերարտադրությունը։ Այսպիսով, ձեռագիրը ոչ միայն XIII–XIV դարերի հայ գրքարվեստի բացառիկ նմուշ է, այլև կարևոր վկայություն Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային միջավայրի, բյուզանդական և հայկական պատկերագրական ավանդույթների փոխազդեցության, ինչպես նաև միջնադարյան հայ մանրանկարիչների բարձր մասնագիտական վարպետության մասին։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, ձեռագրագետների, միջնադարյան մշակույթի պատմաբանների և հայկական մանրանկարչության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-17Medicine
Ռազմաբժշկական համադրույթը ականապայթյունային վնասվածքների ժամանակ տեղային պատերազմների պայմաններում (ըստ ՀՀ նյութերի)
Աշխատությունը նվիրված է ականապայթյունային վնասվածքների դեպքում ռազմաբժշկական համադրույթի կազմակերպման և իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ տեղային պատերազմների պայմաններում Հայաստանի Հանրապետության փորձի հիման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է մարտական գործողությունների ընթացքում առաջացող պայթյունային վնասվածքների բնույթը, դրանց ախտորոշման, բուժման և տարհանման կազմակերպման խնդիրները, ինչպես նաև ռազմաբժշկական ծառայության տարբեր օղակների փոխգործակցության արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են վիրաբուժական, վերակենդանացման և վերականգնողական օգնության կազմակերպման սկզբունքները, վիրավորների տեսակավորման, առաջին բժշկական օգնության, մասնագիտացված բուժման և հետագա վերականգնման փուլերի առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում ականապայթյունային վնասվածքների բազմաբնույթ բնույթին, համակցված վնասվածքների բուժման մարտավարությանը, բժշկական տարհանման համակարգին և ռազմական պայմաններում բուժօգնության արդյունավետության բարձրացման ուղիներին։ Հետազոտությունը հիմնված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում հավաքագրված կլինիկական և կազմակերպչական տվյալների վրա՝ ներկայացնելով գործնական նշանակություն ունեցող եզրակացություններ ռազմաբժշկական ծառայության կատարելագործման համար։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է ռազմաբժիշկների, վիրաբույժների, վնասվածքաբանների, շտապ բժշկական օգնության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ նպաստելով մարտական վնասվածքների կառավարման գիտական և գործնական մոտեցումների զարգացմանը։
Updated: 2026-09-22Medicine
Нагрузочная проба с флекаинидом в диагностике ишемической болезни сердца и долгосрочном прогнозе инфаркта миокарда с зубцом Q и без зубца Q
Работа посвящена изучению диагностической и прогностической ценности нагрузочной пробы с флекаинидом у пациентов с подозрением на ишемическую болезнь сердца, а также оценке её возможной роли в прогнозировании отдалённых исходов инфаркта миокарда с зубцом Q и без зубца Q. Исследование рассматривает применение фармакологической провокационной пробы как метода функциональной оценки сердечно-сосудистой системы и анализирует изменения, возникающие при воздействии препарата на фоне контролируемой нагрузки. Особое внимание уделяется диагностическим возможностям метода при выявлении признаков ишемии миокарда и оценке его информативности в сопоставлении с клиническими и инструментальными данными. В работе рассматриваются особенности реакции пациентов с различными вариантами ишемической болезни сердца, а также возможные различия между больными, перенёсшими инфаркт миокарда с зубцом Q и без зубца Q. Существенное место занимает изучение прогностического значения результатов пробы: оценивается, могут ли полученные при исследовании показатели быть связаны с последующим течением заболевания, вероятностью сердечно-сосудистых осложнений и долгосрочным состоянием пациентов. Анализ подобных взаимосвязей позволяет рассматривать функциональную диагностику не только как инструмент выявления патологических изменений, но и как средство стратификации риска и определения дальнейшей тактики наблюдения. Исследование также затрагивает вопросы клинической интерпретации результатов, сопоставления различных диагностических показателей и определения практической ценности метода в комплексном обследовании пациентов с ишемической патологией сердца. Важным аспектом является стремление определить место нагрузочной фармакологической пробы среди других методов функциональной диагностики и оценить её возможности в условиях долгосрочного наблюдения. Работа представляет интерес для кардиологов, специалистов по функциональной диагностике, врачей-терапевтов, исследователей сердечно-сосудистых заболеваний, а также для студентов и специалистов, изучающих современные методы диагностики ишемической болезни сердца и прогнозирования её исходов.
Updated: 2026-08-20Pedagogy
Դպրոցական գրադարանի գործունեությունը․ դպրոցականների ներգրավումը գրադարան
Այս աշխատանքը նվիրված է դպրոցական գրադարանի գործունեության և դպրոցականների՝ գրադարանային միջավայրում ներգրավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գրադարանը ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման և տրամադրման վայր, այլև որպես կրթական, մշակութային և սոցիալական կարևոր միջավայր, որը կարող է էական դեր ունենալ սովորողների ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման, գիտելիքների ընդլայնման, ինքնուրույն աշխատանքի և ստեղծագործական մտածողության զարգացման գործում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում դպրոցականների և գրադարանի միջև կապի ամրապնդման անհրաժեշտությունն է։ Աշխատանքում դիտարկվում են այն գործոնները, որոնք ազդում են աշակերտների՝ գրադարան հաճախելու և գրականություն օգտագործելու հետաքրքրվածության վրա, ինչպես նաև այն մանկավարժական ու կազմակերպական մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է գրադարանը դարձնել դպրոցականների առօրյայի բնական և գրավիչ բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը, քանի որ գրքի նկատմամբ հետաքրքրությունը կարևոր պայման է ոչ միայն լեզվական և գրական կարողությունների, այլև քննադատական մտածողության, երևակայության, հաղորդակցական հմտությունների և ինքնակրթության զարգացման համար։ Աշխատանքը անդրադառնում է գրադարանավարի դերին՝ որպես սովորողներին գրքերի և տեղեկատվական աղբյուրների հետ կապող մասնագետի։ Ներկայացվում են ընթերցողների տարիքային առանձնահատկությունները հաշվի առնելու, նրանց հետաքրքրություններին համապատասխան գրականություն առաջարկելու, անհատական և խմբային աշխատանքներ կազմակերպելու, գրքի քննարկումներ, ընթերցանության ժամեր, գրական միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ և թեմատիկ հանդիպումներ անցկացնելու հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև ուսուցիչների և գրադարանի համագործակցության նշանակությունը։ Գրադարանը կարող է արդյունավետորեն լրացնել դասապրոցեսը՝ ապահովելով ուսումնական թեմաների վերաբերյալ լրացուցիչ գրականություն, խթանելով հետազոտական աշխատանքը և սովորողներին սովորեցնելով ինքնուրույն գտնել, ընտրել, համադրել և գնահատել տեղեկատվությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Թվային գրադարանները, էլեկտրոնային ռեսուրսները, առցանց կատալոգները և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները կարող են ընդլայնել դպրոցական գրադարանի հնարավորությունները և այն ավելի համապատասխան դարձնել ժամանակակից սովորողների տեղեկատվական պահանջներին։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ թվային միջավայրի զարգացումը չի նվազեցնում տպագիր գրքի և կենդանի ընթերցանության նշանակությունը, այլ ստեղծում է դրանց համադրման նոր հնարավորություններ։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև դպրոցականներին գրադարան ներգրավելու խոչընդոտները՝ ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության նվազումը, ժամանցի այլընտրանքային ձևերի գերակշռությունը, գրադարանային ֆոնդի սահմանափակությունը, ժամանակի պակասը և գրադարանի գործունեության մասին սովորողների ոչ բավարար իրազեկվածությունը։ Դրանց հաղթահարման համար կարևորվում են գրադարանային ծառայությունների արդիականացումը, գրավիչ և հարմարավետ ընթերցասրահի ստեղծումը, աշակերտների նախասիրությունների ուսումնասիրությունը, նոր գրականության պարբերական համալրումը և սովորողների ակտիվ մասնակցությամբ միջոցառումների կազմակերպումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դպրոցական գրադարանը դիտարկում է որպես սովորողի անձի համակողմանի զարգացմանը նպաստող կրթամշակութային հաստատություն։ Այն ընդգծում է գրադարանավարի, ուսուցչի, դպրոցի և ընտանիքի համագործակցության կարևորությունը՝ ընթերցող և ինքնուրույն սովորող անհատի ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, գրադարանավարների, կրթության կազմակերպիչների, դպրոցի ղեկավարության, ինչպես նաև դպրոցական ընթերցանության և գրադարանային աշխատանքի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-13Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1983, Ապրիլ, թիվ 4)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-08-21