Աշակերտների գեղարվեստական ընկալունակության զարգացումը կերպարվեստից արտադպրոցական պարապմունքների ընթացքում

Այլ առարկաներ

Գիրքը ներկայացնում է պատանիների համար ընտրված նոր հրատարակված գրքերի համալիր և ինֆորմատիվ ցանկ, որի նպատակն է ուղղորդել 12–18 տարեկան ընթերցողներին հետաքրքիր, ուսուցողական և խրախուսող ընթերցանության ընտրության մեջ, առաջարկվում են տարբեր ժանրեր՝ ֆանտաստիկա, գիտաֆանտաստիկա, միստիկ պատմություններ, պատմական վեպեր, արկածային և գիտական թեմատիկա, սոցիալ-էմոցիոնալ և բնապահպանական ուղղվածություն ունեցող ստեղծագործություններ, յուրաքանչյուր գրքի նկարագրությունը ներառում է ոչ միայն սյուժեի և հերոսների մանրամասն ներկայացումը, այլև ընդգծվում է դրա կրթական արժեքը, մտավոր և սոցիալական հմտությունների զարգացման հնարավորությունները, գիրքը նպատակ ունի զարգացնել պատանիների հետաքրքրասիրությունը, քննադատական և ստեղծարար մտածողությունը, ընթերցանության միջոցով ոգեշնչել ինքնաճանաչման, համերաշխության և պատասխանատվության գիտակցությունը, ներկայացվում են նաև հեղինակների, հրատարակման տարեթվերի և թարգմանությունների վերաբերյալ տեղեկություններ, հղում է ընթերցողներին դեպի մատչելի գրական աղբյուրներ, աշխատանքը համադրում է տեղեկատվական ու վերլուծական մոտեցումները՝ ծառայելով որպես արդյունավետ ուղեցույց ծնողների, մանկավարժների և ընթերցասեր պատանիների համար, գիրքը միաժամանակ նպաստում է գրական ճաշակի ձևավորմանը, նոր մտահորիզոնների բացահայտմանը և հայերեն ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը, դարձնելով այն անհրաժեշտ ռեսուրս դպրոցներում, գրադարաններում և տնային ընթերցանության համար։

Փիլիսոփայություն

Այս ստեղծագործությունը Միշել դե Մոնտենի «Փորձեր» (Essais) ժողովածուն է, որը համարվում է Վերածննդի դարաշրջանի փիլիսոփայական գրականության կարևորագույն գործերից մեկը։ Այն բաղկացած է տարբեր թեմաներով ինքնուրույն էսսեներից, որտեղ հեղինակը անդրադառնում է մարդու բնությանը, գիտելիքի սահմաններին, բարոյականությանը, կրթությանը և կյանքի իմաստին։ Մոնտենը ձևավորում է քննադատական և ինքնավերլուծական մտածողության նոր ձև՝ կենտրոնանալով անհատի փորձառության և անձնական դիտարկումների վրա։ Նրա գրությունը առանձնանում է անկեղծությամբ, մտքի ազատությամբ և սուբյեկտիվության ընդգծմամբ, ինչը նրան դարձնում է էսսե ժանրի հիմնադիրներից մեկը։ «Փորձերը» միաժամանակ փիլիսոփայական մտորումների ժողովածու են և մարդու ներաշխարհի խորքային ուսումնասիրություն, որը մինչ այսօր պահպանում է իր արդիականությունը։

Այլ առարկաներ

Սույն ուսումնական ձեռնարկը ներկայացնում է արտակարգ իրավիճակների առաջացման հիմնական պատճառները, դրանց տեսակները և դրանց կանխարգելման ու կառավարման համակարգերը՝ ընդգծելով պետության, կառույցների և քաղաքացիների դերը անվտանգության ապահովման գործընթացում։ Այն անդրադառնում է նաև քաղաքացիական պաշտպանության հիմնարար սկզբունքներին, բնակչության պաշտպանության կազմակերպման մեխանիզմներին, ռիսկերի գնահատման և նվազեցման մոտեցումներին, ինչպես նաև արտակարգ իրավիճակներում գործողությունների ճիշտ կազմակերպման փուլերին։ Գրքում ներկայացված են ճգնաժամային կառավարման հիմունքները, արտակարգ իրավիճակների դեպքում արձագանքման համակարգերը, փրկարարական և վթարավերականգնողական աշխատանքների կազմակերպման ձևերը, ինչպես նաև տեղեկատվական և կառավարման համակարգերի դերը վտանգների կանխման ու հետևանքների նվազեցման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև բնական և տեխնածին աղետների ազդեցություններին, դրանց կանխարգելման միջոցառումներին և հասարակության պատրաստվածության բարձրացման անհրաժեշտությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ձևավորել անվտանգ վարքագծի մշակույթ և արդյունավետ արձագանքման կարողություններ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի վերջին քառորդում հայ պատմագիտական մտքի զարգացման հիմնական ուղղությունների, մեթոդաբանական առանձնահատկությունների և պատմության ուսումնասիրման նոր մոտեցումների ձևավորման քննությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանի պատմագիտական ժառանգությունն է՝ դիտարկված հասարակական-քաղաքական, մշակութային և գիտական փոփոխությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն պայմանները, որոնց ազդեցությամբ պատմության ուսումնասիրությունը աստիճանաբար ձեռք էր բերում առավել համակարգված և գիտական բնույթ՝ ընդլայնելով օգտագործվող սկզբնաղբյուրների շրջանակը և մեծացնելով փաստերի քննադատական վերլուծության նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայ ժողովրդի անցյալի վերաբերյալ աշխատությունների թեմատիկ ուղղություններին, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության սկզբունքներին և ազգային պատմության ամբողջական պատկեր ստեղծելու փորձերին։ Դիտարկվում է պատմագրության կապը ժամանակաշրջանի ազգային ինքնագիտակցության զարգացման, կրթական և մշակութային շարժումների, մամուլի ու գիտական հրապարակումների տարածման հետ։ Պատմական գիտելիքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների նկարագրություն, այլև որպես հասարակության կողմից սեփական պատմական փորձը հասկանալու և ազգային մշակութային ժառանգությունը համակարգելու կարևոր միջոց։ Ուսումնասիրվում է միջնադարյան հայկական մատենագրության, ձեռագրական նյութերի, վիմագրական արձանագրությունների, արխիվային փաստաթղթերի, եկեղեցական աղբյուրների և օտարալեզու տեղեկությունների օգտագործման ընդլայնումը։ Կարևորվում է սկզբնաղբյուրների համեմատական քննությունը, դրանց արժանահավատության գնահատումը և տարբեր վկայությունների համադրման միջոցով պատմական իրադարձությունների առավել հիմնավորված վերականգնման ձգտումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատմագիտական աշխատանքի և բանասիրության, հնագիտության, ազգագրության, աշխարհագրության ու լեզվաբանության փոխհարաբերություններին, քանի որ հայագիտական ուսումնասիրությունների զարգացումը նպաստում էր պատմության վերաբերյալ նոր տվյալների շրջանառությանը։ Քննության են առնվում հայ ժողովրդի հին և միջնադարյան պատմության, եկեղեցու պատմության, քաղաքական հարաբերությունների, մշակույթի, հասարակական կյանքի և նոր ժամանակների պատմական զարգացումների ուսումնասիրության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև պատմական աշխարհագրության դերը՝ բնակավայրերի, պատմական նահանգների, քաղաքական սահմանների և մշակութային կենտրոնների վերաբերյալ տեղեկությունների ճշգրտման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել պատմագրության մեջ փաստագրական և քննադատական մոտեցումների ամրապնդմանը, ինչպես նաև պատմական շարադրանքի ավանդական ձևերից դեպի գիտական հիմնավորման առավել հետևողական մեթոդներ անցման գործընթացին։ Դիտարկվում են պատմաբանների աշխարհայացքային և գաղափարական դիրքորոշումների ազդեցությունները պատմական նյութի ընտրության ու մեկնաբանության վրա՝ հաշվի առնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական խնդիրները և ազգային կյանքի զարգացումները։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայկական պարբերական մամուլին և գիտական հրատարակություններին, որոնք նպաստում էին նոր ուսումնասիրությունների տարածմանը, պատմագիտական բանավեճերի ձևավորմանը և աղբյուրագիտական նյութերի հրապարակմանը։ Քննության են առնվում նաև հայկական գիտական կենտրոնների ու մտավորական շրջանակների կապերը ռուսական և եվրոպական գիտական միջավայրերի հետ, որոնց միջոցով հայ հետազոտողները ծանոթանում էին պատմագիտական նոր տեսություններին, աղբյուրների քննության եղանակներին և գիտական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքներին։ Այդ փոխազդեցությունները նպաստում էին հայագիտական հետազոտությունների մեթոդական գործիքակազմի ընդլայնմանը՝ միաժամանակ պահպանելով ազգային պատմության ուսումնասիրության առանձնահատուկ խնդիրները։ Կարևորվում է նաև անհատ պատմաբանների և գիտնականների ներդրման գնահատումը՝ նրանց աշխատությունները համադրելով ժամանակաշրջանի ընդհանուր գիտական միտումների հետ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես տարբեր հեղինակների հայեցակարգային առանձնահատկությունները, այնպես էլ նրանց միջև առկա շարունակականությունն ու գիտական բանավեճերը։ Աշխատությունը լուսաբանում է պատմագիտության աստիճանական մասնագիտացման ընթացքը և այն նախադրյալները, որոնք հետագայում նպաստեցին հայ պատմագիտական դպրոցների ու գիտական հաստատությունների զարգացմանը։ XIX դարի վերջին տասնամյակների պատմագիտական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ ազգային մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ պատմական գիտելիքի ձևավորումն ու տարածումը սերտորեն կապված էին ինքնության, մշակութային ժառանգության և ժողովրդի պատմական շարունակականության վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Հետազոտության նշանակությունը պայմանավորված է տվյալ ժամանակաշրջանի պատմագիտական աշխատությունների ոչ միայն փաստական բովանդակության, այլև դրանց մեթոդաբանության, աղբյուրագիտական հիմքի և գիտական արժեքի գնահատմամբ։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալ հայ պատմագիտության զարգացման այն փուլը, որի ընթացքում ձևավորվեցին պատմության մասնագիտական ուսումնասիրության մի շարք կարևոր սկզբունքներ և ամրապնդվեց պատմական սկզբնաղբյուրների քննադատական օգտագործման մշակույթը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմագրության, աղբյուրագիտության, հայագիտության և XIX դարի հայկական հասարակական ու մշակութային մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Պատմություն

1945–1965 թվականներին Հայաստանում կրթության և լուսավորության ոլորտները զարգանում էին խորհրդային պետական քաղաքականության շրջանակներում՝ նպատակ ունենալով վերացնել անգրագիտությունը, բարձրացնել բնակչության կրթական մակարդակը և պատրաստել որակյալ մասնագետներ տնտեսության ու գիտության համար։ Հետպատերազմյան տարիներին առաջնահերթ խնդիրներից էր դպրոցական ցանցի վերականգնումն ու ընդլայնումը, քանի որ պատերազմի հետևանքով շատ կրթական հաստատություններ վնասվել էին կամ ունեին նյութական սուղ պայմաններ։ Աստիճանաբար ներդրվեց պարտադիր յոթամյա, ապա ութամյա և միջնակարգ կրթության համակարգը, ինչը նպաստեց կրթության հասանելիության աճին։ Միևնույն ժամանակ մեծ ուշադրություն էր դարձվում ուսուցիչների պատրաստմանը և վերապատրաստմանը, քանի որ կրթական համակարգի արդյունավետությունը մեծապես կախված էր մանկավարժական կադրերի որակից։ Բարձրագույն կրթության ոլորտում զարգացան բուհերը, ընդլայնվեցին մասնագիտությունների շրջանակները, և ավելացավ ուսանողների թիվը, ինչը կապված էր երկրի արդյունաբերականացման և գիտության զարգացման պահանջների հետ։ Կարևոր դեր ուներ նաև գրագիտության և մշակութային լուսավորության տարածումը գյուղական բնակչության շրջանում՝ գրադարանների, մշակույթի տների և քարոզչական միջոցառումների միջոցով։ Սակայն կրթության ոլորտում կային նաև մի շարք խնդիրներ։ Դրանցից էին նյութատեխնիկական բազայի ոչ բավարար մակարդակը, դասագրքերի և ուսումնական միջոցների պակասը, ինչպես նաև որոշ դեպքերում կրթության գաղափարականացված բնույթը, որը սահմանափակում էր ազատ մտածողությունը։ Գյուղական և քաղաքային կրթական հնարավորությունների միջև դեռևս կային տարբերություններ, ինչը երբեմն ազդում էր կրթության որակի վրա։ Չնայած այդ դժվարություններին՝ 1945–1965 թվականներին կրթությունը Հայաստանում զգալի զարգացում ապրեց և դարձավ հասարակության սոցիալական առաջընթացի կարևոր հիմքերից մեկը՝ ապահովելով գրագիտության բարձր մակարդակ և մասնագիտական կադրերի ձևավորում։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Եվրոպական միության միջև հարաբերությունների զարգացման միտումների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ «Արևելյան գործընկերություն» ծրագրի շրջանակներում՝ ընդգծելով քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ համագործակցության հիմնական ուղղությունները։ Վերլուծվում են ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների էվոլյուցիան, ասոցացման գործընթացների առանձնահատկությունները, իրավական և կառավարման բարեփոխումների ազդեցությունը եվրոպական ինտեգրման խորացման վրա, ինչպես նաև էներգետիկ, առևտրային և վիզային քաղաքականության ոլորտներում համագործակցության զարգացումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային անվտանգության, ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման և տնտեսական արդիականացման գործընթացներում ԵՄ-ի դերակատարությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է «Արևելյան գործընկերություն» նախաձեռնության արդյունավետությունը և դրա սահմանափակումները՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական մարտահրավերները և Հայաստանի բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է վերլուծական եզրակացություններ և հնարավոր զարգացման սցենարներ՝ ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների խորացման և երկարաժամկետ համագործակցության ամրապնդման տեսանկյունից։