Աուդիտի որակի ապահովման խնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Ինֆորմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է արագ փոխակերպման ալգորիթմների մշակմանը Ուոլշ–Ադամարի փոխակերպման համար՝ նախապես տրված սեղմման գործակցի սահմանափակման պայմաններում, ընդգծելով ազդանշանների թվային մշակման և տեղեկատվության կոմպրեսիայի ժամանակակից մոտեցումները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես կարելի է օպտիմալացնել փոխակերպման հաշվարկային բարդությունը՝ նվազեցնելով անհրաժեշտ գործողությունների քանակը՝ միաժամանակ պահպանելով վերականգնման որակի ընդունելի մակարդակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ենթաբազային կառուցվածքների ընտրությանը, արագ հաշվարկման բիթային ալգորիթմներին և սեղմման գործակցի նախապես սահմանված արժեքի ազդեցությանը սպեկտրալ ներկայացման վրա։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է այս մեթոդների կիրառությունը պատկերների, ձայնային և բազմաչափ ազդանշանների մշակման ոլորտներում՝ հատկապես իրական ժամանակի համակարգերում, որտեղ կարևոր են արագագործությունն ու ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ալգորիթմների կայունության, վերականգնման սխալների և տարբեր աղմկային պայմաններում արդյունավետության հարցերը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մաթեմատիկայի արտադասարանային աշխատանքների կազմակերպման և անցկացման ժամանակակից մեթոդական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ մաթեմատիկայի նկատմամբ սովորողների հետաքրքրության զարգացումը, տրամաբանական և քննադատական մտածողության ձևավորումը և նրանց անհատական կարողությունների բացահայտումը չեն սահմանափակվում միայն դասաժամերի շրջանակով։ Աշխատության հիմնական նպատակն է մշակել մաթեմատիկայի արտադասարանային գործունեության կազմակերպման և իրականացման արդյունավետ հայեցակարգ ու մեթոդական համակարգ, որը կարող է նպաստել սովորողների ճանաչողական հետաքրքրության, մաթեմատիկական մտածողության և մաթեմատիկական մշակույթի զարգացմանը։ Հետազոտության հեղինակը Հայկազն Սարիբեկի Նավասարդյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանում՝ մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար։ Ազգային գրադարանի մատենագիտական տվյալներով՝ աշխատանքը հրատարակվել է 2017 թվականին և ունի 21 էջ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ արտադասարանային աշխատանքը դիտարկվում է որպես մաթեմատիկական գիտելիքների խորացման և սովորողների կարողությունների զարգացման ինքնուրույն կրթական միջավայր։ Հեղինակը առանձնացնում է այն հակասությունը, որ ժամանակակից կրթության պահանջները սովորողից ակնկալում են ավելի զարգացած բովանդակային, հաղորդակցական և անձնային կարողություններ, մինչդեռ դրանց ձևավորման համար անհրաժեշտ արտադասարանային աշխատանքի մեթոդական համակարգը միշտ չէ, որ բավարար չափով մշակված է։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև հանրապետական և միջազգային մաթեմատիկական օլիմպիադաների պահանջների և դպրոցական սովորական ուսուցման ընթացքում ձեռք բերվող գիտելիքների միջև հնարավոր անհամապատասխանությանը։ Աշխատությունը կարևորում է արտադասարանային գործունեության բազմազան ձևերի կիրառումը։ Դրանց շարքում կարող են լինել մաթեմատիկական խմբակները, օլիմպիադաները, մրցույթները, մաթեմատիկական երեկոները, թեմատիկ միջոցառումները, տրամաբանական խնդիրների լուծման պարապմունքները, նախագծային աշխատանքները և տարբեր տեսակի ինտելեկտուալ խաղերը։ Նման գործունեությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հանդիպել այնպիսի խնդիրների և գաղափարների, որոնք կարող են դուրս լինել հանրակրթական ծրագրի պարտադիր շրջանակից, սակայն կարևոր են մաթեմատիկական մտածողության զարգացման համար։ Հատկապես կարևոր է տրամաբանությունը զարգացնող և մրցութային բնույթի խնդիրների ընդգրկումը, քանի որ դրանք սովորողից պահանջում են ոչ միայն արդեն հայտնի ալգորիթմի կիրառում, այլև ինքնուրույն վերլուծություն, ենթադրությունների առաջադրում, օրինաչափությունների բացահայտում և ոչ ստանդարտ լուծումների որոնում։ Հետազոտության մեջ էական տեղ է հատկացվում նաև տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ ՏՀՏ-ի ներգրավումը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկական նյութը ներկայացնել ավելի ինտերակտիվ ձևով, ապահովել լրացուցիչ ուսումնական ռեսուրսների հասանելիություն և ընդլայնել արտադասարանային աշխատանքի տարածքն ու ժամանակային հնարավորությունները։ Հեղինակը նաև կարևորում է այնպիսի համակարգի ստեղծումը, որը հասանելի կլինի ոչ միայն բարձր առաջադիմություն ունեցող սովորողներին, այլև ավելի լայն շրջանակի՝ աստիճանաբար ձևավորելով մաթեմատիկայի նկատմամբ հետաքրքրություն և ներգրավվածություն։ Հետազոտության խնդիրների շարքում նշվում է արտադասարանային աշխատանքների կազմակերպման վիճակի գիտական վերլուծությունը, դրանց արդյունավետության համար անհրաժեշտ մանկավարժական և մեթոդական պայմանների բացահայտումը, տարբեր ձևերի կիրառման հիմնավորումը, ՏՀՏ-ի ներառումը, օժտված սովորողների հայտնաբերումը և նրանց համար հատուկ խմբակների կազմակերպումը։ Աշխատության մեջ արտադասարանային գործունեությունը ներկայացվում է նաև որպես սովորողների անհատական տարբերությունները հաշվի առնելու արդյունավետ միջոց։ Դասաժամի սահմանափակ ժամանակի պայմաններում ուսուցիչը միշտ չէ, որ կարող է բավարար չափով աշխատել յուրաքանչյուր սովորողի հետաքրքրությունների, նախասիրությունների և կարողությունների զարգացման ուղղությամբ։ Արտադասարանային միջավայրը, հակառակը, թույլ է տալիս ձևավորել ավելի փոքր խմբեր, ընտրել տարբեր բարդության խնդիրներ և կիրառել համագործակցային կամ անհատական աշխատանքի ձևեր։ Այդ կերպ հնարավոր է միաժամանակ աջակցել դժվարություններ ունեցող սովորողներին և լրացուցիչ մարտահրավերներ առաջարկել բարձր առաջադիմություն ցուցաբերողներին։ Աշխատության ընդհանուր նշանակությունն այն է, որ մաթեմատիկայի արտադասարանային գործունեությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես դասապրոցեսի երկրորդական հավելում, այլ որպես սովորողների մաթեմատիկական կրթության կարևոր բաղադրիչ։ Դրա ճիշտ կազմակերպումը կարող է նպաստել առարկայի նկատմամբ կայուն հետաքրքրության ձևավորմանը, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը, ինքնուրույն աշխատանքի հմտությունների կատարելագործմանը և մրցութային ու օլիմպիական խնդիրների լուծման պատրաստվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար կարող է լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների, մեթոդիստների և կրթական ծրագրեր մշակողների համար, քանի որ համադրում է տեսական հիմնավորումները, մեթոդական մոտեցումները և դպրոցական պրակտիկայում արտադասարանային մաթեմատիկական աշխատանքի կազմակերպման գործնական խնդիրները։

Lեզվաբանություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով նրա բառապաշարային, քերականական և ոճական շերտերը հայ միջնադարյան գրավոր ավանդույթի համատեքստում։ Աշխատությունը վերլուծում է գրաբարին բնորոշ լեզվական կառուցվածքները, աստվածաբանական և փիլիսոփայական եզրաբանության կիրառությունը, ինչպես նաև պատկերավորման և շարադասության առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորում են երկի բարձր ոճական մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստում օգտագործվող հոմիլետիկ և մեկնողական լեզվաձևերին, որոնք միավորում են դիդակտիկ, բարոյախրատական և աստվածաբանական խոսքի տարրերը՝ ստեղծելով բազմաշերտ իմաստային համակարգ։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է հունաբան և սեմական ազդեցությունների հնարավոր հետքերը, ինչպես նաև դրանց ինտեգրումը հայերեն միջնադարյան գրական լեզվի զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր է հայագիտության, գրականագիտության և լեզվաբանության համար՝ նպաստելով «Գիրք վաստակոց» երկի լեզվի գիտական մեկնաբանությանը և միջնադարյան հայ գրական լեզվի ուսումնասիրության խորացմանը։

Ինֆորմատիկա

Ուսումնասիրությունը նվիրված է անտիպ ֆունկցիոնալ ծրագրերի իմաստաբանության տեսական խնդիրներին և դրանց ֆորմալ նկարագրման մեթոդներին։ Աշխատության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես կարելի է առանց ավանդական տիպային համակարգի ֆունկցիոնալ ծրագրերի նշանակությունը ներկայացնել խիստ և մաթեմատիկորեն հիմնավորված ձևով։ Ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալ ծրագրերի կառուցվածքային և գործառական հատկությունները, արտահայտությունների մեկնաբանման սկզբունքները, ֆունկցիաների կիրառման գործընթացները և հաշվարկների արդյունքում ստացվող արժեքների ձևավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային լեզվի շարահյուսության և իմաստաբանության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև ծրագրերի վարքը ֆորմալ համակարգերի միջոցով նկարագրելու հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել ֆունկցիոնալ ծրագրավորման համար կիրառվող ձևական մոդելներ, վերագրման և հաշվարկի կանոններ, ծրագրերի համարժեքության ու փոխակերպման խնդիրներ։ Անտիպ մոտեցման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել ծրագրերի հաշվարկային և իմաստային հատկությունները՝ դրանք չկապելով ստատիկ տիպային սահմանափակումների հետ, և այդպիսով հետազոտել ֆունկցիոնալ հաշվարկների ավելի ընդհանուր տեսական կառուցվածքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ծրագրավորման լեզուների տեսության, ֆորմալ իմաստաբանության և հաշվարկելիության հետ կապված խնդիրների համար, քանի որ ծրագրի նշանակության հստակ սահմանումը հնարավորություն է տալիս ձևակերպել դրա վարքի մասին ճշգրիտ դատողություններ և ուսումնասիրել ծրագրերի փոխակերպման ու ճիշտության հարցերը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային գիտության տեսաբաններին, ծրագրավորման լեզուների և ֆորմալ մեթոդների մասնագետներին, մաթեմատիկական տրամաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում պալեոլիթյան ժամանակաշրջանի մարդաբանական, մշակութաբանական և գործիքային ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով այն բնապատմական և մշակութային պայմանները, որոնցում ձևավորվել են առաջին մարդաբնակ համայնքները։ Նյութում վերլուծվում են պալեոլիթյան քարե գործիքների տեսակները, տեխնոլոգիաները, ապրելակերպի և սննդի վաստակները, ինչպես նաև բնակավայրերի տարածական դասավորությունը և շրջակա միջավայրի ազդեցությունը մարդաբնակների սոցիալ-տնտեսական գործունեության վրա։ Աշխատությունը ուշադրություն է դարձնում վաղ մարդաբնակների հմտությունների, մշակութային նորարարությունների և գործիքների առաջադիմության դինամիկային՝ համադրելով հնագիտական և պալեոէկոլոգիական տվյալները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում պալեոլիթյան բնակավայրերի ուսումնասիրմանը որպես տարածաշրջանային և միջազգային համեմատական ուսումնասիրությունների աղբյուր, ինչը թույլ է տալիս ձևավորել առավել ամբողջական պատկեր՝ մարդու զարգացման վաղ փուլերի վերաբերյալ Հայաստանում։ Նյութը կարևոր է պատմաբանների, հնագետների, պալեոանտրոպոլոգների և մշակութաբանական հետազոտողների համար՝ նպաստելով վաղ մարդու կյանքի և գործունեության հասկացմանը։

Գրականություն

Այս աշխատանքը համեմատական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրում է երկու ազգային գրական ավանդույթների կարևոր արձակագիրների ստեղծագործական աշխարհը՝ բացահայտելով նրանց գրական մտածողության, թեմատիկ մոտեցումների և գեղարվեստական արտահայտչաձևերի զուգահեռներն ու տարբերությունները։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես են երկու արձակագիրները ներկայացնում մարդու ներաշխարհը, գյուղական իրականությունը, սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը անհատի վրա և բարոյական ընտրության բարդությունները՝ յուրաքանչյուրը իր մշակութային միջավայրի առանձնահատկություններով պայմանավորված։ Վերլուծության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական խորությանը, լեզվական արտահայտչականությանը և պատմողական կառուցվածքի յուրահատկություններին, որոնք ձևավորում են երկու տարբեր, սակայն գաղափարապես մոտեցող գրական աշխարհներ։ Շեշտվում է մարդու և հասարակության հարաբերության խնդիրը, ավանդականի և նորի բախումը, ինչպես նաև պարզ կյանքի մեջ թաքնված փիլիսոփայական իմաստների բացահայտումը։