Բնական պաշարների օգտագործման նորամուծական եղանակների միջազգային փորձը և Հայաստանում կիրառման հնարավորությունները

Տնտեսագիտություն

Անընդհատ (համատարած) քրոնոմետրաժը աշխատանքային ժամանակի ուսումնասիրման մեթոդ է, որի միջոցով չափվում և գրանցվում է արտադրական գործընթացի բոլոր գործողությունների տևողությունը՝ առանց ընդհատումների ամբողջ աշխատանքային ցիկլի ընթացքում։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ դիտարկվում է աշխատանքի ընթացքը սկզբից մինչև վերջ, և յուրաքանչյուր գործողության ժամանակը ֆիքսվում է շարունակական ձևով՝ ապահովելով ամբողջական պատկեր աշխատանքային գործընթացի մասին։ Այս մեթոդը թույլ է տալիս բացահայտել աշխատանքի կառուցվածքը, առանձին գործողությունների տևողությունը, ինչպես նաև արտադրողականության վրա ազդող գործոնները։ Անընդհատ քրոնոմետրաժը հատկապես կիրառվում է բարդ արտադրական գործընթացներում, որտեղ կարևոր է յուրաքանչյուր փուլում ժամանակի ճիշտ հաշվարկը և կորուստների հայտնաբերումը։ Այն հնարավորություն է տալիս վերլուծել աշխատանքի արդյունավետությունը, գտնել ավելորդ ժամանակային ծախսերը և բարելավել արտադրական կազմակերպումը։ Քրոնոմետրաժի տվյալները օգտագործվում են նաև աշխատանքի նորմավորման համար՝ սահմանելու աշխատանքի կատարման օպտիմալ ժամանակային չափանիշներ։ Մեթոդի առավելություններից են ճշգրիտ տվյալների ստացումը և գործընթացի ամբողջական վերահսկումը, սակայն այն պահանջում է մանրակրկիտ դիտարկում և կարող է լինել ժամանակատար։ Այսպիսով, անընդհատ քրոնոմետրաժը կարևոր գործիք է աշխատանքի կազմակերպման և արտադրողականության բարձրացման համար, քանի որ այն օգնում է գիտական հիմքով գնահատել և օպտիմալացնել աշխատանքային գործընթացները։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին նվիրված նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ապահովել մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների իրազեկվածությունը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության վերաբերյալ։ Ցանկում ներառված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնիկայի, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման և ոլորտի այլ կարևոր ուղղությունների վերաբերյալ հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են գիտական նոր ձեռքբերումները և գործնական կիրառման արդիական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել և ընտրել անհրաժեշտ գրականությունը գիտահետազոտական, կրթական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի ներկայացմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Հոգեբանություն

Հետազոտության նպատակն է՝ ուսումնասիրել կրտսեր դպրոցականների սոցիալական ընկալման յուրահատկությունները դպրոցական միջավայրում իրականացվող նոր շփումների գործընթացում / Цель работы - исследовать специфические особенности социального восприятия школьников младшего возраста в новой среде общения Հրատ.՝ ՀՀ ԿԳՆ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան, Երևան, 2009, Սեղմագիր՝ 22 էջ [src=123456789/5139] [dspace.nla.am]Այս աշխատանքը նվիրված է երեխաների միջանձնային ընկալման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը դպրոցական միջավայրին հարմարվելու գործընթացում՝ բացահայտելով այն հոգեբանական և սոցիալական գործոնները, որոնք ազդում են հասակակիցների, ուսուցիչների և շրջապատող մարդկանց վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են երեխաները ընկալում և գնահատում իրենց նոր սոցիալական միջավայրը, ինչ դեր ունեն առաջին տպավորությունները, հաղորդակցական հմտությունները և հուզական արձագանքները միջանձնային հարաբերությունների հաստատման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցական կյանքի սկզբնական փուլում ձևավորվող ընկերական կապերին, խմբային փոխազդեցություններին և սոցիալական ընդունվածության զգացմանը, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն երեխայի հոգեբանական բարեկեցության և ուսումնական գործունեության արդյունավետության համար։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև այն դժվարությունները, որոնք կարող են առաջանալ հարմարման ընթացքում՝ կապված ամաչկոտության, անհանգստության, հաղորդակցման սահմանափակումների կամ սոցիալական փորձի պակասի հետ, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման հոգեբանամանկավարժական հնարավորությունները։ Քննարկվում է ընտանիքի, ուսուցչի և դպրոցական միջավայրի ազդեցությունը երեխայի սոցիալական ընկալումների զարգացման վրա՝ ընդգծելով աջակցող և ներառական մթնոլորտի կարևորությունը։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել միջանձնային ընկալման ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը դպրոցական հարմարման հաջողության վրա՝ նպաստելով կրթական և հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական թեմաներով նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որը նախատեսված է ընթերցողներին, ուսանողներին և մասնագետներին ապահովելու արդի տեխնիկական գրականության վերաբերյալ արագ և կառուցվածքային տեղեկատվությամբ։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ուղղություններին վերաբերող հրատարակություններ՝ մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, ավտոմատացում, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և հարակից կիրառական ոլորտներ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտություն և համակարգված ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել համապատասխան աղբյուրներ հետազոտական և ուսումնական նպատակներով, ինչպես նաև գնահատել դրանց արդիականությունն ու կիրառելիությունը։

Պատմություն

Իրան-ի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական զարգացումները 1954–1979 թվականներին խորապես պայմանավորված էին նավթային ռեսուրսների վերահսկմամբ, արտահանման եկամուտների աճով և պետության արագացված արդիականացման քաղաքականությամբ, որը ձևավորվեց հատկապես 1953 թվականի պետական հեղաշրջումից հետո և նավթային հատվածի վերակառուցման գործընթացում։ Այդ ժամանակաշրջանում նավթը դարձավ երկրի հիմնական տնտեսական հենասյունը՝ ապահովելով պետական բյուջեի մեծ մասը և թույլ տալով իրականացնել լայնածավալ արդյունաբերականացման և ենթակառուցվածքային ծրագրեր, որոնք նախաձեռնվում էին շահական վարչակարգի կողմից՝ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավի-ի ղեկավարությամբ։ 1954 թվականի նավթային կոնսորցիումի համաձայնագրից հետո արևմտյան ընկերությունները պահպանեցին զգալի ազդեցություն արդյունահանման և արտահանման ոլորտներում, սակայն պետությունը աստիճանաբար մեծացրեց իր վերահսկողությունը, ինչը հատկապես ընդգծվեց 1970-ականներին նավթային եկամուտների կտրուկ աճի ժամանակ։ «Սպիտակ հեղափոխություն» կոչվող բարեփոխումների ծրագիրը նպատակ ուներ արդիականացնել գյուղատնտեսությունը, ընդլայնել կրթությունը և թուլացնել ավանդական ֆեոդալական հարաբերությունները, սակայն միաժամանակ խորացրեց սոցիալական անհավասարությունը և արագացրեց ուրբանիզացիան, ինչը ստեղծեց նոր սոցիալական լարվածություններ։ Նավթային հարստության կենտրոնացումը պետության և էլիտայի ձեռքում հանգեցրեց տնտեսական կախվածության կառուցվածքի ձևավորմանը, որտեղ ոչ նավթային ոլորտները զարգանում էին անհամաչափ, իսկ գյուղական բնակչության մի մասը տեղափոխվում էր քաղաքներ՝ առաջացնելով սոցիալական անհամապատասխանություններ։ Քաղաքական տեսանկյունից շահական իշխանությունը գնալով ավելի ավտորիտար բնույթ ստացավ՝ հենվելով անվտանգության ծառայությունների վրա և սահմանափակելով ընդդիմադիր շարժումները, ինչը, զուգորդվելով սոցիալական անհավասարության և մշակութային հակասությունների հետ, դարձավ 1979 թվականի իրանական հեղափոխության նախադրյալներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ, այս փուլը բնութագրվում է որպես նավթային եկամուտներով խթանված արագ արդիականացման և խորացող սոցիալական-քաղաքական ճգնաժամերի համադրություն, որը ձևավորեց ժամանակակից Իրանի պատմական շրջադարձը։

Այլ առարկաներ

Գալարինը և նրա կառուցվածքային անալոգները դիտարկվում են որպես պոտենցիալ հակամանրէային պեպտիդներ (antimicrobial peptides), որոնք կարող են կիրառվել մեթիցիլին-կայուն Staphylococcus aureus (MRSA)-ի դեմ պայքարում՝ իրենց բազմակողմանի կենսաբանական ակտիվության շնորհիվ։ Այս պեպտիդները սովորաբար բնութագրվում են ամֆիպատիկ կառուցվածքով, կարճ ամինաթթվային հաջորդականությամբ և դրական լիցքավորված հատվածներով, որոնք թույլ են տալիս փոխազդել բակտերիալ բջջաթաղանթի բացասական լիցքավորված ֆոսֆոլիպիդների հետ։ Իմունաբանական տեսանկյունից նման պեպտիդները կարող են հանդես գալ որպես բնածին իմունիտետի էֆեկտոր մոլեկուլներ՝ ընդօրինակելով կամ ուժեղացնելով օրգանիզմի հակամանրէային պաշտպանական մեխանիզմները, ներառյալ նեյտրոֆիլների դեֆենսինների և կատելիցիդինների գործողությունը։ MRSA-ի նկատմամբ գործողության հիմնական կենսաքիմիական մեխանիզմները ներառում են բակտերիալ մեմբրանի դիսռուպցիան՝ պորային կառուցվածքների ձևավորման միջոցով, ինչը հանգեցնում է իոնային հոմեոստազի խախտման և բջջի լիզիսի։ Բացի այդ, որոշ կառուցվածքային անալոգներ կարող են ներթափանցել բակտերիալ բջիջ և խանգարել ներբջջային թիրախներին՝ ներառյալ սպիտակուցային սինթեզը, ԴՆԹ-ի վերարտադրությունը կամ ֆերմենտային համակարգերը։ Իմունոմոդուլյատոր ազդեցությունները կարող են ներառել ցիտոկինների արտազատման կարգավորում, մակրոֆագների ակտիվացում և բորբոքային պատասխանի հավասարակշռում, ինչը կարևոր է վարակային գործընթացի վերահսկման համար։