Բուսաբանություն.1991

Տնտեսագիտություն

Курс микроэкономики աշխատությունը տնտեսագիտության հիմնարար բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է միկրոտնտեսության հիմնական սկզբունքներն ու մոդելները՝ բացատրելով, թե ինչպես են տնային տնտեսությունները և ֆիրմաները կայացնում ռացիոնալ ընտրություններ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում, այն վերլուծում է պահանջարկի և առաջարկի ձևավորումը, շուկայի հավասարակշռությունը, գնային մեխանիզմները և մրցակցության տարբեր տեսակները՝ կատարյալ, մոնոպոլիստական և օլիգոպոլիստական, գիրքը նաև անդրադառնում է սպառողի վարքագծի տեսությանը, արտադրության և ծախսերի կառուցվածքին, ինչպես նաև շուկայի ձախողումների պատճառներին և պետական միջամտության հիմնավորմանը, միաժամանակ ներկայացնելով բազմաթիվ գրաֆիկական և մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ տնտեսական որոշումների տրամաբանությունը և դրանց ազդեցությունը ընդհանուր բարեկեցության վրա, դարձնելով այն կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության ուսանողների և հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է մանր և միջին չափերի քարերի հավաքման համար նախատեսված քարահավաք մեքենաների ուսումնասիրությանը՝ դրանց աշխատանքային պարամետրերի բարելավման և շահագործման հուսալիության բարձրացման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են քարահավաք մեքենաների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աշխատանքի սկզբունքը, հիմնական աշխատանքային հանգույցները և դրանց փոխազդեցությունը հողի ու քարերի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեքենաների աշխատանքի արդյունավետության վրա ազդող գործոններին՝ աշխատանքային արագությանը, հողի մշակման խորությանը, քարերի չափերին և քանակին, հողի մեխանիկական կազմին, խոնավությանը և տեղանքի պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են քարերի հայտնաբերման, հավաքման, բարձրացման, տեղափոխման և կուտակման գործընթացները, ինչպես նաև այդ գործողությունների ընթացքում առաջացող տեխնիկական և տեխնոլոգիական խնդիրները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է մեքենաների աշխատանքային օրգանների կատարելագործումը, որպեսզի հնարավոր լինի նվազեցնել խցանումների, մեխանիկական վնասվածքների և աշխատանքի ընդհատումների հավանականությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել մեքենաների արտադրողականությունը, էներգատարությունը, հավաքման արդյունավետությունը, աշխատանքային կայունությունը և տեխնիկական սպասարկման պահանջները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մեքենաների հուսալիության բարձրացմանը՝ կառուցվածքային տարրերի ամրության, մաշակայունության և աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացման միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել փորձարարական հետազոտություններ և տարբեր աշխատանքային պայմաններում մեքենաների ցուցանիշների համեմատական գնահատում՝ առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական և կառուցվածքային լուծումները բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև մեքենաների աշխատանքի ազդեցությունը հողի վրա, քանի որ քարերի հեռացումը պետք է իրականացվի հնարավորինս արդյունավետ՝ միաժամանակ նվազագույնի հասցնելով հողի կառուցվածքի խախտումը և օգտակար հողային շերտի կորուստը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ քարահավաք մեքենաների կառուցվածքի կատարելագործման, աշխատանքային պարամետրերի օպտիմալացման, տեխնիկական հուսալիության բարձրացման և շահագործման ծախսերի նվազեցման համար։ Հետազոտությունը կարևոր կիրառական նշանակություն ունի քարքարոտ գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ մշակման, մեքենայացման մակարդակի բարձրացման և գյուղատնտեսական աշխատանքների արտադրողականության ավելացման տեսանկյունից։

Գրականություն

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է գերմանացի գրող Վոլֆգանգ Քյոփենի վեպերի քննությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա ստեղծագործությունների գաղափարական, թեմատիկ, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկություններին։ Քյոփենը 20-րդ դարի գերմանական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի արձակը ձևավորվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի, նացիզմի, հետպատերազմյան հասարակության, բարոյական ճգնաժամերի և մարդու օտարման փորձառությունների ազդեցությամբ։ Նրա վեպերում պատմական իրականությունը հաճախ ներկայացվում է ոչ թե ավանդական, հաջորդական պատմողականությամբ, այլ հիշողությունների, ներքին մենախոսությունների, տարբեր տեսանկյունների, մտքերի և ժամանակային անցումների միջոցով։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը հեղինակի վեպերի պատմական և հասարակական համատեքստի բացահայտումն է։ Քյոփենի ստեղծագործություններում հատկապես նշանակալի են պատերազմից հետո Գերմանիայի հասարակական ու բարոյական վիճակի, անցյալի հետ առերեսվելու դժվարության, նացիստական ժամանակաշրջանի ժառանգության և անհատի հոգեբանական մեկուսացման թեմաները։ Նրա արձակը ցույց է տալիս, որ քաղաքական ու պատմական իրադարձությունները չեն ավարտվում դրանց անմիջական ավարտով, այլ շարունակում են ապրել մարդկանց հիշողության, վարքագծի և աշխարհընկալման մեջ։ Վեպերի ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում հիշողության և ժամանակի խնդիրը։ Հեղինակը հաճախ խախտում է ժամանակագրական հաջորդականությունը՝ անցյալն ու ներկան միավորելով հերոսների գիտակցության հոսքի մեջ։ Այսպիսի կառուցվածքը թույլ է տալիս ցույց տալ, թե ինչպես են անցյալի իրադարձությունները ներթափանցում ներկա իրականություն և ինչպես է անհատի ինքնությունը ձևավորվում անձնական ու հավաքական հիշողությունների ազդեցությամբ։ Ժամանակի ոչ գծային կազմակերպումը միաժամանակ դառնում է գեղարվեստական միջոց, որի օգնությամբ ստեղծագործությունների ներքին կառուցվածքը մոտենում է հիշողության և մարդկային գիտակցության բնական ընթացքին։ Քյոփենի վեպերին բնորոշ է նաև բազմաձայնությունը։ Տարբեր կերպարների ձայները, մտքերը և ընկալումները կարող են միավորվել մեկ ընդհանուր պատումի մեջ՝ ստեղծելով հասարակության բազմաշերտ պատկերը։ Հեղինակը հաճախ խուսափում է իրադարձությունների միակողմանի մեկնաբանությունից և ընթերցողին հնարավորություն է տալիս նույն երևույթը դիտարկել տարբեր կերպարների տեսանկյուններից։ Այս եղանակով ձևավորվում է բարդ և երբեմն հակասական աշխարհ, որտեղ պատմական իրադարձությունների նշանակությունը կախված է դրանց նկատմամբ անհատի վերաբերմունքից։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի կերպարների հոգեբանական կառուցվածքը։ Նրա վեպերի հերոսները հաճախ հայտնվում են օտարման, անորոշության, միայնության և ներքին հակասությունների պայմաններում։ Նրանք դժվարությամբ են հարմարվում սոցիալական իրականությանը և հաճախ չեն կարողանում լիարժեք կապ հաստատել շրջապատող աշխարհի հետ։ Այդ հոգեբանական վիճակները հեղինակը ներկայացնում է ոչ միայն գործողությունների և երկխոսությունների, այլև ներքին խոսքի, հիշողությունների և գիտակցության շարժումների միջոցով։ Այսպիսով, կերպարի արտաքին վարքը և ներքին աշխարհը մշտապես գտնվում են փոխազդեցության մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է Քյոփենի գեղարվեստական լեզվի և ոճի վերլուծությունը։ Նրա արձակը բնորոշվում է պատկերավորությամբ, ասոցիատիվ կապերի առատությամբ, երկար ու ռիթմիկ նախադասություններով, ներքին մենախոսության տարրերով և տարբեր խոսքային մակարդակների համադրմամբ։ Լեզուն հաճախ ոչ միայն նկարագրում է իրականությունը, այլև վերարտադրում կերպարի գիտակցության ընթացքը։ Պատկերների, կրկնությունների, հիշողությունների և հանկարծակի անցումների միջոցով ստեղծվում է յուրահատուկ մթնոլորտ, որը ընթերցողին ներգրավում է հերոսի ներաշխարհի մեջ։ Քյոփենի ստեղծագործությունների առանձնահատկություններից է նաև կինեմատոգրաֆիական մտածողությանը մոտ պատկերային կառուցվածքը։ Տարբեր տեսարաններ կարող են արագ փոխարինել միմյանց, իսկ հեղինակը միաժամանակ ներկայացնում է տարածության տարբեր հատվածներ, մարդկանց և իրադարձություններ։ Այդ տեխնիկան ստեղծում է շարժուն և երբեմն մասնատված պատում, որն արտացոլում է ժամանակակից քաղաքային կյանքի արագությունը և մարդու ընկալման մասնատված բնույթը։ Քաղաքը նրա արձակում հաճախ դառնում է ինքնուրույն գեղարվեստական տարածք, որտեղ խաչվում են տարբեր սոցիալական խմբերի, հիշողությունների և ճակատագրերի պատմություններ։ Պատերազմի թեման ուսումնասիրության առանցքային խնդիրներից է։ Քյոփենի վեպերում պատերազմը ներկայանում է ոչ միայն որպես պատմական իրադարձություն, այլև որպես մարդկային և բարոյական աղետի աղբյուր։ Դրա հետևանքները տարածվում են անհատի հոգեբանության, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական արժեքների և ազգային ինքնագիտակցության վրա։ Հեղինակը հետաքրքրված է նաև այն հարցով, թե ինչպես է հետպատերազմյան հասարակությունը վերաբերվում սեփական անցյալին և ինչպիսի մեխանիզմներով է փորձում մոռանալ կամ վերաիմաստավորել այն։ Այդ տեսանկյունից նրա արձակը կարող է դիտարկվել որպես Գերմանիայի պատմական հիշողության և մեղավորության խնդրի գրական արտահայտություններից մեկը։ Կարևոր է նաև օտարման թեման։ Հերոսների և հասարակության միջև հեռավորությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն անձնական հոգեբանական խնդիրներով, այլև այնպիսի աշխարհում ապրելու հանգամանքով, որտեղ նախկին արժեքները կորցրել են իրենց ուժը։ Մարդը կարող է իրեն օտարված զգալ քաղաքում, ընտանիքում, հասարակության մեջ կամ նույնիսկ սեփական անցյալից։ Այս թեման Քյոփենի արձակը կապում է 20-րդ դարի եվրոպական մոդեռնիստական և հետպատերազմյան գրականության ընդհանուր միտումների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև միջտեքստայնության խնդիրը։ Քյոփենի ստեղծագործություններում առկա են մշակութային, գրական, երաժշտական և պատմական բազմաթիվ հղումներ, որոնք ընդլայնում են վեպերի իմաստային տարածությունը։ Այդ հղումները կարող են ընթերցվել որպես կերպարների ներաշխարհի արտահայտություն կամ որպես հեղինակի կողմից ստեղծված լայն մշակութային համատեքստի բաղադրիչ։ Այսպիսով, վեպերի ամբողջական ընկալման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն դրանց սյուժետային մակարդակը, այլև մշակութային ու գաղափարական ենթաշերտերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի ստեղծագործությունների տեղին գերմանական գրականության պատմության մեջ։ Նրա արձակը կապված է 20-րդ դարի գերմանական մոդեռնիզմի և հետպատերազմյան գրականության զարգացման հետ, սակայն միաժամանակ առանձնանում է իր յուրահատուկ կառուցվածքով և լեզվական ինքնատիպությամբ։ Քյոփենի վեպերը կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ պատմական թեմաները ներկայացնում են անհատի սուբյեկտիվ փորձառության միջոցով՝ միավորելով պատմությունը, հոգեբանությունը և գեղարվեստական փորձարարությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Քյոփենի վեպերը դիտարկում է որպես բարդ գեղարվեստական համակարգ, որտեղ պատմական հիշողությունը, պատերազմը, հասարակական օտարացումը, անհատի հոգեբանական ճգնաժամը, ժամանակի և հիշողության փոխհարաբերությունը, բազմաձայնությունը և լեզվական նորարարությունը փոխկապակցված են։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրողի արձակի հիմնական գաղափարական և գեղարվեստական սկզբունքները և հասկանալու նրա նշանակությունը ժամանակակից գերմանական գրականության զարգացման մեջ։ Թեման կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, գերմանագետներին, համեմատական գրականության մասնագետներին, թարգմանիչներին, 20-րդ դարի եվրոպական գրականությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև գրականության և մշակույթի ոլորտի ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Քերմանշահի բազարի հատակագծային, ճարտարապետական և քաղաքաշինական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ միաժամանակ անդրադառնալով դրա ներկայիս զարգացման ընթացքում առաջացած հիմնախնդիրներին։ Աշխատանքի կենտրոնում բազարի՝ որպես պատմական առևտրային, սոցիալական և քաղաքային նշանակություն ունեցող համալիրի ձևավորման և տարածական կազմակերպման ուսումնասիրությունն է։ Քննարկվում են դրա ընդհանուր հատակագծային կառուցվածքը, հիմնական և երկրորդական անցուղիների համակարգը, առևտրային հատվածների դասավորությունը, ներքին բակերը, մուտքերը, կապերը հարակից փողոցների և քաղաքային միջավայրի հետ, ինչպես նաև տարբեր գործառույթներ ունեցող տարածքների փոխհարաբերությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազարի ճարտարապետական կերպարին՝ ծածկված անցուղիների, կամարների, գմբեթային ծածկերի, շինարարական նյութերի, չափաբանական հարաբերությունների և դեկորատիվ լուծումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը բազարը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին ճարտարապետական կառույցների ամբողջություն, այլև որպես քաղաքային կյանքի կարևոր կենտրոն, որտեղ առևտրային գործունեությունը փոխկապակցված է հասարակական, մշակութային և կենցաղային գործառույթների հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաժին է կազմում պատմական միջավայրի և ժամանակակից քաղաքաշինական զարգացման հարաբերակցությունը։ Վերլուծվում են բազարի կառուցվածքի վրա ժամանակակից քաղաքային ընդարձակման, տրանսպորտային հոսքերի, նոր շինարարության, առևտրային գործունեության փոփոխության, ենթակառուցվածքների զարգացման և տարածքի վերափոխման ազդեցությունները։ Կարող են քննարկվել նաև պատմական շենքերի ֆիզիկական մաշվածությունը, ոչ համապատասխան միջամտությունները, գործառութային փոփոխությունները և մշակութային ժառանգության պահպանման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատանքի նպատակներից է բացահայտել այն գործոնները, որոնք դժվարացնում են պատմական բազարի ամբողջական և հավասարակշռված զարգացումը, ինչպես նաև դիտարկել հնարավոր քաղաքաշինական և ճարտարապետական մոտեցումներ, որոնք կարող են համատեղել ժամանակակից պահանջները և պատմական միջավայրի պահպանությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմական քաղաքային տարածքների վերականգնման, պահպանության և կայուն զարգացման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինարարների, ժառանգության պահպանության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես Քերմանշահի բազարի տարածական կազմակերպման, ճարտարապետական արժեքների և ժամանակակից զարգացման մարտահրավերների ուսումնասիրման նյութ։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է աստղաֆիզիկական օբյեկտների հիերարխիկ համակարգերի կառուցվածքի, կազմակերպման և դինամիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն համակարգերի վրա, որոնցում տարբեր մասշտաբների աստղագիտական օբյեկտները ձևավորում են փոխկապակցված ենթահամակարգեր և կարող են դիտարկվել որպես ավելի մեծ կառուցվածքների բաղադրիչներ։ Քննության են առնվում հիերարխիկ կազմակերպման ֆիզիկական և մաթեմատիկական սկզբունքները, տարածական բաշխման օրինաչափությունները, գրավիտացիոն փոխազդեցությունների ազդեցությունը և համակարգերի կայունության պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բազմակի աստղային համակարգերին, աստղակույտերին, գալակտիկական խմբավորումներին և այլ գրավիտացիոն համակարգերին, որոնց կառուցվածքում հնարավոր է տարբերակել կազմակերպման մի քանի մակարդակներ։ Ուսումնասիրվում է առանձին բաղադրիչների զանգվածների, փոխադարձ հեռավորությունների, շարժման արագությունների և ուղեծրային բնութագրերի ազդեցությունը ամբողջ համակարգի դինամիկական վարքի վրա։ Կարևորվում են հիերարխիկ կառուցվածքների առաջացման և երկարաժամկետ պահպանման պայմանները, ինչպես նաև ներքին և արտաքին գրավիտացիոն ազդեցությունների հետևանքով դրանց հնարավոր փոփոխությունները։ Տեսական վերլուծության շրջանակում կարող են կիրառվել երկնային մեխանիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և դինամիկական համակարգերի տեսության մեթոդները՝ տարբեր աստղաֆիզիկական կառուցվածքների հատկությունների մոդելավորման և համեմատության համար։ Դիտարկվում են համակարգերի կայունության չափանիշները, էներգիայի և անկյունային մոմենտի բաշխումը, բաղադրիչների փոխազդեցության բնույթը և ժամանակի ընթացքում կառուցվածքային փոփոխությունների հնարավոր մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիտողական տվյալների և տեսական մոդելների համադրումը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել իրական աստղագիտական համակարգերի համապատասխանությունը առաջարկվող հիերարխիկ կառուցվածքային սխեմաներին։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև տարբեր մասշտաբներում դիտվող կառուցվածքային նմանություններին և այն հարցին, թե որքանով կարող են ընդհանուր ֆիզիկական օրինաչափությունները կիրառվել տարբեր աստղաֆիզիկական համակարգերի նկարագրության համար։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ գրավիտացիոն համակարգերի ձևավորման, զարգացման և փոխազդեցության գործընթացները, ինչպես նաև պարզել դրանց տեղը Տիեզերքի կառուցվածքային կազմակերպման ընդհանուր պատկերում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական աստղաֆիզիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ նպաստելով բազմաբաղադրիչ աստղային ու գալակտիկական համակարգերի կառուցվածքի և դինամիկայի վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել աստղաֆիզիկայի, աստղային դինամիկայի, երկնային մեխանիկայի, գալակտիկաների կառուցվածքի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքային համայնքների կառավարման ժամանակակից հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Երևանի օրինակով վերլուծելով տեղական ինքնակառավարման համակարգի կազմակերպական, իրավական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը քննարկում է համայնքային կառավարման արդյունավետության բարձրացման, հանրային ծառայությունների մատուցման, ֆինանսական կառավարման, քաղաքային զարգացման պլանավորման և բնակչության մասնակցության մեխանիզմների հետ կապված խնդիրները՝ գնահատելով գործող կառավարման համակարգի առավելություններն ու սահմանափակումները։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքաշինական քաղաքականությանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը, բնապահպանական մարտահրավերներին և ժամանակակից քաղաքների կայուն զարգացման սկզբունքներին։ Գիրքը համադրում է տեսական մոտեցումներն ու գործնական փորձը՝ առաջարկելով քաղաքային կառավարման կատարելագործման ուղիներ և ներկայացնելով Երևանի զարգացման գործընթացում ի հայտ եկող հիմնական մարտահրավերներն ու դրանց հաղթահարման հնարավորությունները։