Գոմաղբի հավաքման ու մշակման էկոլոգիապես մաքուր տեխնոլոգիաների կատարելագործումը և մեքենաների պարամետրերի հիմնավորումը

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է վաղ Տիեզերքի զարգացման տեսական ուսումնասիրությանը՝ մութ էներգիայի կամ դրան համարժեք դինամիկ բաղադրիչների հնարավոր ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տիեզերաբանական ընդարձակման սկզբնական փուլերի նկարագրությունն է և այն հարցը, թե էներգիայի տարբեր բաղադրիչների հատկություններն ինչպես կարող են ազդել Տիեզերքի երկրաչափության, ընդարձակման արագության և նյութի ու դաշտերի հետագա էվոլյուցիայի վրա։ Քննվում են ժամանակակից տիեզերաբանության հիմնական մաթեմատիկական մոդելները, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել համասեռ և իզոտրոպ Տիեզերքի դինամիկան՝ նյութի, ճառագայթման և բացասական ճնշմամբ բնութագրվող էներգետիկ բաղադրիչների առկայության պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վիճակի հավասարման պարամետրերին և դրանց ազդեցությանը տիեզերաբանական լուծումների վարքի վրա։ Ուսումնասիրվում են արագացված ընդարձակման հնարավոր մեխանիզմները, վաղ տիեզերաբանական փուլերում դաշտային բաղադրիչների դերը և տարբեր տեսական սցենարների միջև անցումների առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սկզբնական պայմանների ընտրության խնդիրը, քանի որ տիեզերաբանական մոդելի հետագա զարգացումը կարող է զգալիորեն կախված լինել սկզբնական էներգետիկ խտություններից և համապատասխան դաշտերի հատկություններից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել սկալյար դաշտերի վրա հիմնված մոդելներ, տիեզերաբանական հաստատունի տարբերակներ և այլ տեսական մոտեցումներ՝ պարզելու համար դրանց հնարավոր ազդեցությունը ընդարձակման դինամիկայի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վաղ Տիեզերքի արագացված ընդարձակման և ավելի ուշ ժամանակաշրջաններում դիտարկվող տիեզերաբանական արագացման միջև հնարավոր տեսական կապերին՝ միաժամանակ տարբերակելով մոդելային ենթադրությունները դիտողականորեն հաստատված փաստերից։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են Տիեզերքի սկզբնական փուլերի ֆիզիկական պայմանները, տիեզերաբանական դաշտերի բնույթը և լայնամասշտաբ կառուցվածքի ձևավորման նախադրյալները հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հարաբերականության ընդհանուր տեսության, տեսական ֆիզիկայի և ժամանակակից տիեզերաբանության մոտեցումները՝ մութ էներգիա պարունակող մոդելներում վաղ Տիեզերքի հնարավոր էվոլյուցիոն սցենարները համակարգված ուսումնասիրելու նպատակով։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի նորագույն ճարտարապետության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով քաղաքի ձևավորված քաղաքային միջավայրի, պատմական ժառանգության և ժամանակակից քաղաքաշինական զարգացումների փոխկապակցվածության մեջ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են Երևանի ժամանակակից ճարտարապետական գործընթացները, նոր կառուցապատման հիմնական ուղղությունները, շենքերի և կառույցների գեղագիտական ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը քաղաքի ընդհանուր կերպարի ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր և պատմական կառուցապատման փոխհարաբերություններին, քաղաքային տարածքների վերափոխմանը և այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են ժամանակակից ճարտարապետական լուծումները պատմականորեն ձևավորված միջավայրում ներդնելու ընթացքում։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել բնակելի, հասարակական, վարչական և մշակութային նշանակության նոր կառույցները, դրանց ծավալատարածական լուծումները, նյութերի և տեխնոլոգիաների կիրառումը, ինչպես նաև քաղաքային միջավայրի կազմակերպման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ճարտարապետական նորարարության և քաղաքի ինքնատիպության պահպանման հավասարակշռությանը, քանի որ ժամանակակից կառուցապատումը ոչ միայն փոխում է քաղաքի ֆիզիկական միջավայրը, այլև ազդում է դրա տեսողական կերպարի, հանրային տարածքների և բնակիչների քաղաքային ընկալումների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև կանաչ տարածքների, փողոցների, հրապարակների և այլ հանրային միջավայրերի ձևավորմանը, ինչպես նաև նոր շինությունների ինտեգրմանը քաղաքի առկա ենթակառուցվածքային համակարգին։ Երևանի նորագույն ճարտարապետության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքի զարգացման ժամանակակից միտումները, ճարտարապետական արժեքների փոփոխությունները և քաղաքաշինական որոշումների ազդեցությունը քաղաքային միջավայրի որակի վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև առանձին ճարտարապետական օբյեկտների և կառուցապատման հատվածների համեմատական ուսումնասիրություն՝ գնահատելով դրանց ներդաշնակությունը շրջակա միջավայրի հետ։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել Երևանի հետագա քաղաքաշինական զարգացման, ժամանակակից ճարտարապետության և պատմական միջավայրի փոխհարաբերությունների կարգավորման, ինչպես նաև քաղաքային տարածքների գեղագիտական և ֆունկցիոնալ որակի բարձրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, քաղաքաշինարարներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, քաղաքային միջավայրի հետազոտողներին, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Մշակույթ

Սա տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի պարբերական հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, մասնագետներին, գիտնականներին, դասախոսներին, ուսանողներին, գրադարանների աշխատակիցներին և մշակույթի ու արվեստի ոլորտով հետաքրքրվող այլ անձանց ժամանակին տեղեկացնել նոր լույս տեսած գրականության մասին։ Հրատարակությունը կազմվել է Հայաստանի Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի մշակույթի և արվեստի գիտական ինֆորմացիայի բաժնի կողմից և նախատեսված է մշակույթի, մշակութային շինարարության, կուլտուր-լուսավորական աշխատանքի, թանգարանագիտության, մշակութային ժառանգության ու հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, ինչպես նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նյութերի ընդգրկումն ունի լայն աշխարհագրական և լեզվական շրջանակ․ ցանկում ներկայացվում են հանրապետությունում հայերեն և ռուսերեն լեզուներով հրատարակված համապատասխան գրքերը, պարբերականների նյութերը և հոդվածները, իսկ որոշ թողարկումներում ներառվում են նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս ռուսերենով հրատարակված այն աշխատանքները, որոնք վերաբերում են հայկական մշակույթին և արվեստին։ Նյութերը դասավորված են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սկզբունքով, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող է թեմատիկ բաժինների միջոցով ավելի հեշտ կողմնորոշվել անհրաժեշտ գրականության որոնման ընթացքում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ սկզբում հայերեն, ապա ռուսերեն լեզուներով։ Հրատարակության առանձնահատուկ օգտակար բաղադրիչներից է յուրաքանչյուր գրքի նկարագրությանը համապատասխան գրքային շիֆրի նշումը, որը հեշտացնում է տվյալ հրատարակության որոնումն ու գրադարանային ֆոնդում նույնականացումը։ Մատենագիտական համարակալումը շարունակական է թողարկումից թողարկում՝ ամբողջ տարվա ընթացքում, ինչը թույլ է տալիս հետևողականորեն կազմակերպել և հետագայում օգտագործել մատենագիտական տեղեկությունները։ Ըստ Հայաստանի ազգային գրադարանի տվյալների՝ ներկայացված 1978 թվականի թողարկումը Երևանում հրատարակվել է 25 էջ ծավալով և ընդգրկում է տվյալ ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մատենագիտական տեղեկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական տեղեկատվական միջավայրը, այդ ժամանակաշրջանում շրջանառվող գրականությունը և գրադարանային-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները ուսումնասիրելու համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է հետազոտողների, գրադարանագետների, արվեստաբանների, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների և հին հրատարակությունների մատենագիտական հետազոտություններ իրականացնող ընթերցողների համար, քանի որ մեկտեղում և համակարգված ձևով ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի ու արվեստի ոլորտին վերաբերող գրական տեղեկատվությունը։

Բժշկություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հիվանդանոցային պայմաններում հիմնական դեղամիջոցների հասանելիության բարձրացման և դեղաբուժության որակի բարելավման նպատակով տեղեկատվական և կազմակերպչական համակարգի մշակման խնդիրներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են դեղերի մատակարարման շղթայի կառավարման փուլերը՝ սկսած պլանավորումից և գնումների կազմակերպումից մինչև պահեստավորում, բաշխում և օգտագործման վերահսկում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դեղորայքային պաշարների օպտիմալացման մեթոդներին, պահանջարկի կանխատեսման մոդելներին և ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման ալգորիթմներին, որոնք նպաստում են դեղերի պակասի կամ ավելցուկի նվազեցմանը։ Քննարկվում են նաև դեղաբուժական գործընթացների որակի վերահսկման մեխանիզմները, կլինիկական ուղեցույցների կիրառումը և բժշկական անձնակազմի որոշումների աջակցման համակարգերի ներդրումը։ Աշխատությունը ընդգծում է թվայնացված լուծումների դերը առողջապահական համակարգի արդյունավետության բարձրացման, հիվանդների անվտանգության ապահովման և բուժման արդյունքների բարելավման գործում։

Տեխնոլոգիա

Գիրքը նվիրված է մեքենաշինական դետալների արտադրության ընթացքում պլաստիկ ծռման եղանակով ձևավորման ժամանակ առաջացող լարվածա-դեֆորմացված վիճակի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են մետաղական ժապավենների և թիթեղների պլաստիկ ձևափոխման մեխանիզմները, նյութի մեխանիկական վարքագիծը և ձևավորման գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Ներկայացվում են տեսական մոդելներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու լարվածությունների և դեֆորմացիաների բաշխումը, կանխատեսելու պատրաստվող դետալների երկրաչափական ճշգրտությունն ու մեխանիկական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է տեխնոլոգիական պարամետրերի օպտիմալացման, արտադրական արդյունավետության բարձրացման և նյութական կորուստների նվազեցման խնդիրներին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի մեքենաշինության, նյութերի մշակման և արտադրական տեխնոլոգիաների զարգացման համար՝ օգտակար լինելով ինժեներների, գիտաշխատողների, արտադրության կազմակերպմամբ զբաղվող մասնագետների, ասպիրանտների և տեխնիկական բուհերի ուսանողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների ուսումնասիրմանը հեռահար մեթոդների կիրառմամբ՝ Հայաստանի և Սիրիայի հրաբխային շրջանների օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և կիրառել այնպիսի մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր կլինի առանց լայնածավալ հորատման կամ անմիջական դաշտային ուսումնասիրությունների ամբողջությամբ սահմանափակվելու բացահայտել ստորերկրյա ջրերի տարածման օրինաչափությունները, դրանց ձևավորման և կուտակման համար նպաստավոր երկրաբանական ու երկրաձևաբանական պայմանները և ջրային ռեսուրսների հնարավոր հեռանկարային տեղամասերը։ Հրաբխային շրջաններում ստորերկրյա ջրերի ձևավորման գործընթացները սերտորեն կապված են ապարների ճեղքավորվածության, ծակոտկենության, լավային հոսքերի կառուցվածքի, տեկտոնական խզվածքների և մակերևութային ջրերի ներթափանցման պայմանների հետ։ Հրաբխային ապարների տարբեր տեսակներ կարող են ունենալ ջրաթափանցության և ջրատարության էապես տարբեր հատկություններ, իսկ լավային ծածկույթների ներսում ձևավորված ճեղքերը և խոռոչները կարող են հանդես գալ որպես ջրի կուտակման ու տեղաշարժի ուղիներ։ Այդ պատճառով նման տարածքների հիդրոերկրաբանական գնահատումը պահանջում է երկրաբանական, երկրաձևաբանական, հիդրոլոգիական և հեռահար զոնդավորման տվյալների համադրում։ Հետազոտության մեջ հեռահար մեթոդները կարող են ներառել արբանյակային պատկերների և օդատիեզերական տվյալների վերլուծություն, տեղանքի սպեկտրալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն, երկրաձևաբանական քարտեզագրում և տարբեր տեղեկատվական շերտերի համադրում։ Դրանց միջոցով հնարավոր է առանձնացնել ապարների և հողերի տարբեր տեսակներ, հայտնաբերել մակերևութային կառուցվածքների առանձնահատկությունները, գծային խախտումները, խզվածքային գոտիները, ջրահավաք ավազանները և այն տեղամասերը, որտեղ բնական պայմանները կարող են նպաստել ստորերկրյա ջրերի կուտակմանը։ Հեռահար մեթոդների առավելություններից է մեծ տարածքների համեմատաբար արագ և միասնական ուսումնասիրության հնարավորությունը։ Սա հատկապես կարևոր է լեռնային և դժվարամատչելի շրջանների համար, որտեղ ավանդական դաշտային հետազոտությունները կարող են պահանջել մեծ ժամանակ և նյութական ռեսուրսներ։ Աշխատության շրջանակում Հայաստանի հրաբխային շրջանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել հրաբխային ռելիեֆի և ջրաերկրաբանական պայմանների փոխկապակցվածությունը։ Հայաստանի տարածքում լայնորեն տարածված հրաբխային ապարները կարևոր դեր ունեն բազմաթիվ ջրատար համակարգերի ձևավորման մեջ, իսկ լեռնային ռելիեֆը, ձնհալը և տեղումները լրացուցիչ պայմաններ են ստեղծում ջրի ներթափանցման և ստորերկրյա հոսքի ձևավորման համար։ Սիրիայի հրաբխային շրջանների ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս կատարել համեմատական ուսումնասիրություն և բացահայտել այն ընդհանուր օրինաչափությունները, որոնք կարող են բնորոշ լինել տարբեր կլիմայական պայմաններում գտնվող հրաբխային տարածքներին։ Համեմատական մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ նույն երկրաբանական տիպի ապարները տարբեր կլիմայական և ջրաբանական միջավայրերում կարող են ձևավորել տարբեր բնույթի ստորերկրյա ջրային համակարգեր։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև երկրաբանական և հեռահար տվյալների համատեղ վերլուծությունը։ Միայն արբանյակային պատկերների հիման վրա ստորերկրյա ջրերի անմիջական հայտնաբերումը սովորաբար հնարավոր չէ, սակայն մակերևութային երկրաբանական, երկրաձևաբանական և հիդրոլոգիական ցուցանիշների միջոցով կարելի է գնահատել ջրատար համակարգերի ձևավորման հավանականությունը։ Այդ պատճառով հեռահար մեթոդները կարող են ծառայել որպես նախնական հետախուզման և հեռանկարային տեղամասերի ընտրության գործիք, որը հետագայում լրացվում է հիդրոերկրաբանական, երկրաֆիզիկական և հորատման տվյալներով։ Աշխատության մեջ կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև գծային կառուցվածքների ուսումնասիրությունը։ Խզվածքները, ճեղքերը և տեկտոնական խախտումները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ստորերկրյա ջրերի շարժման վրա՝ ստեղծելով ջրի ներթափանցման կամ արտահոսքի առավել նպաստավոր ուղիներ։ Դրանց տարածական վերլուծությունը հեռահար տվյալների միջոցով կարող է օգնել առանձնացնել ջրային ռեսուրսների որոնման առավել հեռանկարային գոտիները։ Հնարավոր է նաև օգտագործել աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի գործիքներ՝ տարբեր տվյալների շերտերը համադրելու և տարածքային մոդելներ կազմելու նպատակով։ Այդպիսի համակարգերը կարող են միավորել երկրաբանական քարտեզները, ռելիեֆի թվային մոդելները, ջրահավաք ցանցը, խզվածքները, հողածածկը, բուսականության տվյալները և այլ ցուցանիշներ՝ հնարավորություն տալով գնահատել ստորերկրյա ջրերի ձևավորման համար առավել բարենպաստ տարածքները։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կապված է ջրային ռեսուրսների որոնման, գնահատման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման հետ։ Հեռահար մեթոդների կիրառումը կարող է նվազեցնել նախնական հետախուզական աշխատանքների ծախսերը, արագացնել հեռանկարային տեղամասերի ընտրությունը և ապահովել ջրային ռեսուրսների տարածական բաշխման վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացում։ Սա հատկապես կարևոր է այն տարածաշրջաններում, որտեղ ջրի պահանջարկը բարձր է, իսկ մակերևութային ջրային ռեսուրսները սահմանափակ են կամ անհավասարաչափ են բաշխված։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել հիդրոերկրաբաններին, երկրաբաններին, ջրային ռեսուրսների մասնագետներին, հեռահար զոնդավորման և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի մասնագետներին, բնապահպաններին և տարածքային պլանավորման ոլորտի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է հիդրոերկրաբանությունը, հրաբխային երկրաբանությունը և ժամանակակից հեռահար հետազոտության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի և Սիրիայի հրաբխային շրջանների ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների տարածական օրինաչափությունները, գնահատել դրանց ձևավորման համար նպաստավոր բնական պայմանները և մշակել ջրային ռեսուրսների որոնման ու գնահատման ավելի արդյունավետ գիտական մոտեցումներ։