Դեպի ՍՄԿԿ XXIV համագումարը : (Օգնություն գադարանավարին)

Մանկավարժություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է հանրահաշվի ուսուցման գիտամեթոդական հիմունքներին՝ ընդգծելով մաթեմատիկական կրթության տեսական հիմքերի և դասավանդման պրակտիկ մոտեցումների փոխկապակցվածությունը։ Նյութում վերլուծվում են հանրահաշվի ուսուցման հիմնական նպատակներն ու խնդիրները՝ տրամաբանական մտածողության զարգացում, մաթեմատիկական լեզվի ձևավորում, աբստրակցիայի և ընդհանրացման կարողությունների զարգացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդներին և ձևերին՝ խնդրակենտրոն ուսուցում, աստիճանական բարդացում, տեսական նյութի և կիրառական խնդիրների համադրություն, ինչպես նաև աշակերտների ինքնուրույն աշխատանքը խթանող մոտեցումներ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ուսումնական նյութի կառուցվածքային կազմակերպման կարևորությունը՝ ալգեբրայական հասկացությունների ձևավորման փուլայնությունը, վարժությունների համակարգված ընտրությունը և ուսուցման արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Միաժամանակ դիտարկվում են ժամանակակից մանկավարժական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները՝ ներառյալ տեղեկատվական միջոցները և ինտերակտիվ ուսուցման գործիքները, որոնք նպաստում են հանրահաշվի ավելի արդյունավետ յուրացմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բիզնես ինկուբատորների դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը՝ փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացմանն ուղղված պետական ու մասնավոր աջակցության համակարգի համատեքստում։ Աշխատությունում վերլուծվում են բիզնես ինկուբատորների գործունեության սկզբունքները, միջազգային փորձը, դրանց կողմից մատուցվող խորհրդատվական, կրթական, ֆինանսական և կազմակերպչական ծառայությունները, ինչպես նաև նորաստեղծ և զարգացող ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման գործում դրանց ազդեցությունը։ Հեղինակը գնահատում է Հայաստանի ձեռնարկատիրական միջավայրի առանձնահատկությունները, գործող աջակցության ծրագրերի արդյունավետությունը, առկա խնդիրներն ու զարգացման հեռանկարները՝ առաջարկելով փոքր և միջին բիզնեսի խթանման, նորարարության զարգացման և ձեռնարկատիրական ենթակառուցվածքների կատարելագործմանն ուղղված գործնական առաջարկություններ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսագիտության, բիզնեսի կառավարման, պետական կառավարման, ձեռնարկատիրության զարգացման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և որոշում կայացնողների համար։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի բանաստեղծական ժառանգության և հայկական վոկալ երաժշտության փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են բանաստեղծի քնարական պատկերները, գաղափարները, լեզվական երաժշտականությունը և հուզական աշխարհը մարմնավորվել տարբեր կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրական սկզբնաղբյուրի և երաժշտական մեկնաբանության հարաբերակցության վրա, երբ բանաստեղծական խոսքը դառնում է երգի, ռոմանսի, խմբերգային կամ վոկալ այլ ստեղծագործության հիմք և երաժշտական արտահայտչամիջոցների շնորհիվ ձեռք է բերում նոր հնչերանգներ։ Իսահակյանի քնարերգությունը դիտարկվում է որպես հայ երաժշտական մշակույթի համար հարուստ գրական նյութ՝ պայմանավորված թեմատիկ բազմազանությամբ, զգացմունքային խորությամբ, պատկերավորությամբ, ժողովրդական մտածողության հետ ունեցած կապերով և խոսքի արտահայտիչ ռիթմով։ Քննության են առնվում սիրո, կարոտի, հայրենիքի, բնության, մարդու ներաշխարհի, կյանքի անցողիկության, մենության և փիլիսոփայական մտորումների մոտիվները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջանների կոմպոզիտորների համար ստեղծագործական մեկնաբանության լայն հնարավորություններ են բացել։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բանաստեղծական տեքստի երաժշտականությանը։ Վերլուծվում է, թե խոսքի ռիթմը, հնչերանգը, տողերի կառուցվածքը, կրկնությունները և պատկերային համակարգը ինչպես կարող են պայմանավորել երաժշտական ձևի ընտրությունը, մեղեդու շարժումը, ռիթմական կազմակերպումը և ստեղծագործության ընդհանուր դրամատուրգիան։ Բանաստեղծական տեքստը երաժշտության մեջ դիտարկվում է ոչ թե որպես պարզապես երգվող խոսք, այլ որպես ստեղծագործության կառուցվածքը և արտահայտչական տրամաբանությունը ձևավորող կարևոր գործոն։ Հետազոտության առանցքային խնդիրներից է բառի և մեղեդու փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Քննության է առնվում, թե երաժշտական ինտոնացիան որքանով է համապատասխանում բանաստեղծության իմաստային շեշտադրումներին, ինչպես են մեղեդիական վերելքներն ու վայրէջքները ընդգծում տեքստի հուզական հանգույցները և ինչ միջոցներով է երաժշտությունը խորացնում կամ նորովի մեկնաբանում գրական սկզբնաղբյուրի տրամադրությունը։ Նույն բանաստեղծության տարբեր երաժշտական մեկնաբանությունների առկայության դեպքում հնարավոր է բացահայտել կոմպոզիտորական անհատականությունների տարբերությունը և տեսնել, թե ինչպես կարող է միևնույն գրական նյութը ստանալ քնարական, դրամատիկական, ժողովրդական կամ այլ գեղարվեստական շեշտադրումներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական ռոմանսի և երգարվեստի զարգացման համատեքստին։ Իսահակյանի բանաստեղծությունների հիման վրա ստեղծված վոկալ գործերը դիտարկվում են ազգային երաժշտական մշակույթի այն ուղղությունների շրջանակում, որտեղ գրական բարձրարժեք տեքստը միավորվում է կոմպոզիտորական մտածողության հետ։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ բանաստեղծական նյութը համապատասխանեցրել կամերային վոկալ ստեղծագործության առանձնահատկություններին, ինչ դեր է ստացել դաշնամուրային կամ այլ գործիքային նվագակցությունը և ինչպես է կառուցվել երգչական ձայնի ու նվագակցության փոխհարաբերությունը։ Նվագակցությունը կարող է ոչ միայն ապահովել ներդաշնակային հիմքը, այլև հանդես գալ որպես բանաստեղծական պատկերի ինքնուրույն մեկնաբան՝ արտահայտելով բնության պատկերներ, ներքին անհանգստություն, հիշողություն, կարոտ կամ ստեղծագործության այլ հուզական վիճակներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ազգային երաժշտական լեզվի առանձնահատկություններին։ Իսահակյանի ստեղծագործական աշխարհում ժողովրդական մշակույթի հետ առկա կապերը հնարավորություն են տվել կոմպոզիտորներին դիմել հայկական ժողովրդական երգարվեստին բնորոշ ինտոնացիաներին, մեղեդիական դարձվածքներին և ռիթմական առանձնահատկություններին։ Միաժամանակ վոկալ ստեղծագործություններում կարող են համադրվել ազգային ավանդույթներն ու եվրոպական պրոֆեսիոնալ երաժշտության ձևերը։ Այս փոխազդեցությունը կարևոր է հայ կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման ընթացքը և ազգային վոկալ երաժշտության ոճական առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության մեջ կարող են քննության առնվել տարբեր սերունդների հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները՝ բացահայտելու համար բանաստեղծական նույն աշխարհի երաժշտական ընկալման փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տեսնել, թե ինչպես են փոխվել մեղեդիական մտածողությունը, հարմոնիկ լեզուն, ձևակառուցման սկզբունքները, դաշնամուրային նվագակցության գործառույթը և բանաստեղծական խոսքի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Այս կերպ ձևավորվում է գրական տեքստի երաժշտական մեկնաբանությունների պատմական պատկերը։ Կարևորվում է նաև վոկալ ստեղծագործությունների ժանրային բազմազանությունը։ Բանաստեղծական նյութը կարող է հիմք ծառայել մեներգերի, ռոմանսների, խմբերգերի և վոկալ այլ ձևերի համար, իսկ ժանրի ընտրությունը զգալիորեն փոխում է տեքստի ընկալման եղանակը։ Կամերային երգում առաջնային կարող է լինել անհատական ապրումը և խոսքի նուրբ արտահայտչականությունը, մինչդեռ խմբերգային մարմնավորումը կարող է ընդլայնել ստեղծագործության հուզական և գաղափարական մասշտաբը։ Ժանրային առանձնահատկությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել նույն բանաստեղծական մոտիվների երաժշտական ներկայացման տարբեր հնարավորությունները։ Առանձին տեղ է հատկացվում վոկալ կատարողականությանը։ Բանաստեղծական խոսքի երաժշտական մարմնավորումը պահանջում է ոչ միայն ձայնային տեխնիկա, այլև տեքստի իմաստի, արտասանության, շեշտադրության և հուզական կառուցվածքի խոր ընկալում։ Ուսումնասիրվում է երգչի կողմից խոսքի և երաժշտության միասնական ներկայացման խնդիրը, քանի որ վոկալ կատարումը կարող է էապես ազդել ստեղծագործության գեղարվեստական ազդեցության վրա։ Հայերեն տեքստի հնչյունական առանձնահատկությունները, ձայնավորների և բաղաձայնների հարաբերակցությունը, բառային շեշտերը և խոսքային ինտոնացիան կարևոր գործոններ են երաժշտական ֆրազավորման համար։ Քննության է առնվում նաև բանաստեղծական սկզբնաղբյուրի հնարավոր փոփոխությունը երաժշտական ստեղծագործության մեջ։ Կոմպոզիտորը կարող է ընտրել ամբողջ բանաստեղծությունը կամ դրա առանձին հատվածները, կիրառել տեքստային կրկնություններ և երաժշտական ձևի պահանջներից ելնելով վերակազմակերպել նյութի ընթացքը։ Նման փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կոմպոզիտորի մեկնաբանական մոտեցումը և հասկանալ, թե բանաստեղծության որ գաղափարներն ու պատկերներն են դարձել երաժշտական ստեղծագործության հիմնական հենակետերը։ Կարևոր ուղղություն է երաժշտական ձևի և բանաստեղծական կառուցվածքի փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Տաղերի և բանաստեղծությունների տների կառուցվածքը, կրկնվող տողերը և իմաստային հանգույցները կարող են անմիջականորեն անդրադառնալ երաժշտական ձևի վրա։ Որոշ դեպքերում կոմպոզիտորը կարող է պահպանել տեքստի կառուցվածքային համաչափությունը, իսկ այլ դեպքերում՝ երաժշտական զարգացման միջոցով ստեղծել նոր դրամատուրգիական ամբողջություն։ Այդ տարբերությունների բացահայտումը կարևոր է գրական տեքստի երաժշտական վերափոխման մեխանիզմները հասկանալու համար։ Հետազոտության մեջ նշանակալի տեղ կարող է զբաղեցնել երաժշտական արտահայտչամիջոցների վերլուծությունը՝ մեղեդի, հարմոնիա, ռիթմ, տեմպ, դինամիկա, տոնայնություն և ֆակտուրա։ Դրանց համադրությամբ ձևավորվում է բանաստեղծական պատկերի երաժշտական համարժեքը։ Հատկապես կարևոր է պարզել, թե ինչպես են տարբեր կոմպոզիտորներ երաժշտական միջոցներով արտահայտել Իսահակյանի պոեզիային բնորոշ քնարական խորությունը և տրամադրությունների փոփոխությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բնության պատկերների երաժշտական մեկնաբանությանը։ Բանաստեղծական բնապատկերը հաճախ կապված է քնարական հերոսի ներքին վիճակի հետ, և երաժշտության մեջ այն կարող է արտահայտվել մեղեդիական, հարմոնիկ ու ֆակտուրային տարբեր միջոցներով։ Այսպիսով բնությունը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես արտաքին միջավայր, այլև որպես մարդկային զգացմունքների արտացոլման գեղարվեստական տարածք։ Աշխատության մեջ կարևոր է նաև սիրային քնարերգության երաժշտական մարմնավորումը։ Սերը, կարոտը, բաժանումը և հիշողությունը Իսահակյանի ստեղծագործական աշխարհի առանցքային մոտիվներից են, որոնք վոկալ երաժշտության մեջ կարող են ստանալ հատկապես անմիջական արտահայտություն։ Երաժշտությունը հնարավորություն է տալիս ուժեղացնել բանաստեղծական խոսքի հուզական ազդեցությունը՝ պահպանելով դրա նրբությունն ու անհատականությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև համապատասխան ստեղծագործությունների նոտային նյութերի, տարբեր խմբագրությունների, կատարողական մեկնաբանությունների և երաժշտագիտական ուսումնասիրությունների համադրություն։ Նոտային տեքստի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կոմպոզիտորական լուծումները, իսկ կատարողական տարբերակների ուսումնասիրությունը՝ հասկանալ դրանց գործնական հնչեցման առանձնահատկությունները։ Պատմական և երաժշտագիտական մոտեցումների համադրումը թույլ է տալիս ստեղծագործությունները դիտարկել ինչպես իրենց ժամանակաշրջանի, այնպես էլ հայ երաժշտության ընդհանուր զարգացման շրջանակում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ գրականության և երաժշտության ստեղծագործական կապերի համակարգված ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև Իսահակյանի բանաստեղծական ժառանգության երաժշտական կյանքի բացահայտմամբ։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես է գրական ստեղծագործությունը շարունակում զարգանալ մեկ այլ արվեստի ոլորտում՝ ստանալով նոր արտահայտչական ձև և դառնալով ազգային երաժշտական մշակույթի բաղկացուցիչ մաս։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, գրականագետների, հայ վոկալ արվեստի պատմությունն ուսումնասիրողների, երգիչների, կոնցերտմայստերների, երաժշտական կրթության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է փորձագիտական գիտելիքների և մասնագետների կողմից կիրառվող որոշումների ընդունման մարտավարությունների ձևական ներկայացման մոդելների մշակմանը, ինչպես նաև դրանց ծրագրային իրականացման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի տեղեկատվական և տրամաբանական կառուցվածքների ստեղծման վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգչային միջավայրում հնարավորինս համարժեք ներկայացնել փորձագետի դատողությունների հաջորդականությունը, ընտրության սկզբունքները, իրավիճակների գնահատման չափանիշները և որոշումների ընդունման գործընթացը։ Քննության են առնվում փորձագիտական համակարգերի գիտելիքների բազայի ձևավորման, գիտելիքների ներկայացման, կանոնների և տրամաբանական կապերի նկարագրման, ինչպես նաև տարբեր իրավիճակներում համապատասխան ռազմավարության ընտրության խնդիրները։ Կարևորվում է իրական փորձագիտական գործունեության առանձնահատկությունների ձևականացումը, քանի որ մասնագետի որոշումները հաճախ հիմնված են ոչ միայն հստակ սահմանված տվյալների, այլև կուտակված փորձի, մասնագիտական գնահատականների և փոխկապակցված պայմանների վրա։ Ուսումնասիրվում են փորձագիտական մարտավարությունների ներկայացման տարբեր մոդելների կառուցման սկզբունքները, դրանց ճկունությունը, ամբողջականությունը և կիրառելիությունը տարբեր խնդիրների լուծման ժամանակ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մոդելների ծրագրային իրականացմանը, տվյալների և գիտելիքների կազմակերպմանը, տրամաբանական եզրահանգումների իրականացման մեխանիզմներին և օգտագործողի ու համակարգի միջև փոխգործակցության կազմակերպմանը։ Ծրագրային բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս ստուգել առաջարկվող մոդելների գործնական կիրառելիությունը, իրականացնել տարբեր իրավիճակների համակարգչային մշակում և համեմատել համակարգի ստացած արդյունքները փորձագիտական գնահատականների հետ։ Կարևորվում են նաև ծրագրային համակարգի ընդլայնելիության և նոր գիտելիքների ավելացման հնարավորությունները, որոնք անհրաժեշտ են կիրառական միջավայրի փոփոխություններին համապատասխան համակարգը զարգացնելու համար։ Մոդելավորման և ծրագրային իրականացման համադրումը նպաստում է մարդկային մասնագիտական փորձի համակարգմանն ու մեքենայական մշակման համար հասանելի ձևով ներկայացմանը։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ որոշումների աջակցման համակարգերի, գիտելիքահեն ծրագրային միջոցների և ինտելեկտուալ տեղեկատվական համակարգերի նախագծման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, համակարգչային գիտության, փորձագիտական համակարգերի, գիտելիքների ներկայացման և որոշումների ընդունման ավտոմատացման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային ծառայողների նյութական խթանման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են պետական ծառայության կազմակերպման տեսական հիմքերը, աշխատավարձային քաղաքականության ձևավորման սկզբունքները և նյութական խթանման համակարգերի դերը պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է հանրային ծառայողների վարձատրության կառուցվածքը, բոնուսային և հավելավճարային համակարգերը, ինչպես նաև դրանց կապը աշխատանքի արտադրողականության, պատասխանատվության և ծառայողական առաջխաղացման հետ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև միջազգային փորձի օրինակները, կատարողականի գնահատման վրա հիմնված խթանման մեխանիզմները և պետական բյուջեի սահմանափակումների պայմաններում արդար և արդյունավետ վարձատրության ապահովման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցմանը, թափանցիկության բարձրացմանը և մարդկային կապիտալի զարգացման խթանմանը պետական համակարգում։ Գիրքը նախատեսված է պետական կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, իրավաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և կիրառական մոտեցումներ հանրային ծառայողների նյութական խթանման համակարգի կատարելագործման վերաբերյալ ՀՀ-ում։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրատեխնիկայի և չափիչ տեխնիկայի կարևոր ուղղություններից մեկին՝ էլեկտրական հզորության ինտեգրալային փոխակերպիչների նախագծման արդյունավետ միջոցների մշակմանը, դրանց կառուցվածքային և չափագիտական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են էլեկտրական հզորության չափման և փոխակերպման սկզբունքները, համապատասխան սարքերի կառուցման եղանակները, ինչպես նաև դրանց նախագծման ընթացքում առաջացող տեխնիկական և հաշվարկային խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ինտեգրալային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ փոխակերպիչների կառուցվածքների մշակմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս փոքրացնել սարքերի չափերը, բարձրացնել աշխատանքի արագագործությունը, կայունությունը և չափումների ճշգրտությունը։ Վերլուծվում են փոխակերպիչների հիմնական հանգույցների և տարրերի փոխազդեցությունը, մուտքային էլեկտրական մեծությունների մշակման առանձնահատկությունները, ազդանշանների փոխակերպման գործընթացները և ելքային պարամետրերի ձևավորման օրինաչափությունները։ Կարևորվում է նախագծման այնպիսի մեթոդների մշակումը, որոնց միջոցով հնարավոր է դեռևս նախագծային փուլում գնահատել ապագա սարքի հիմնական տեխնիկական և չափագիտական բնութագրերը, ընտրել կառուցվածքային նպատակահարմար լուծումներ և նվազեցնել հնարավոր սխալների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում են փոխակերպման ճշգրտության, զգայունության, գծայնության, աշխատանքային տիրույթի, ջերմաստիճանային կայունության և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրողականության հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ինտեգրալային սխեմաների տարրերի պարամետրերի հնարավոր շեղումների ազդեցությանը վերջնական չափման արդյունքների վրա և դրանց նվազեցման մեթոդներին։ Տեսական հաշվարկների, մոդելավորման և փորձարարական ուսումնասիրությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել առաջարկվող նախագծային լուծումների արդյունավետությունը և հիմնավորել դրանց կիրառման նպատակահարմարությունը տարբեր չափիչ ու վերահսկիչ համակարգերում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել էլեկտրական հզորության չափման համար նախատեսված սարքավորումների կատարելագործմանը, ավտոմատացված չափիչ համակարգերի զարգացմանը և ժամանակակից էլեկտրոնային սարքերում ավելի կոմպակտ ու ճշգրիտ փոխակերպիչների ներդրմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել էլեկտրատեխնիկայի, միկրոէլեկտրոնիկայի, չափագիտության, էլեկտրոնային սարքերի նախագծման, ավտոմատացման և տեղեկատվական-չափիչ համակարգերի ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։