Զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների արդի վիճակը և զարգացման հեռանկարները Հայաստանի Հանրապետությունում

Պատմություն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1970 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերը՝ դրանք դիտարկելով պատմական, մշակութային, գիտական, հասարակական և քաղաքական իրադարձությունների համատեքստում։ Այն կարող է ծառայել որպես տեղեկատու նյութ, որի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում արագ կողմնորոշվելու տարվա առաջին եռամսյակում նշվող կարևոր օրերի, տարելիցների և պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ։ Նման օրացույցները սովորաբար ներառում են ինչպես համազգային ու միջազգային նշանակություն ունեցող ամսաթվեր, այնպես էլ հայտնի գործիչների ծննդյան և մահվան տարելիցներ, մշակույթի, գրականության, գիտության ու հասարակական կյանքի կարևոր իրադարձություններ։ Հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընդգրկումը թույլ է տալիս նյութը դիտարկել որպես տարվա սկզբի ժամանակագրական պատկեր՝ յուրաքանչյուր ամսվա համար առանձնացնելով համապատասխան հիշարժան ամսաթվերը։ Հրատարակության արժեքը հատկապես տեղեկատու բնույթի մեջ է․ այն կարող է օգտակար լինել ուսուցիչներին, ուսանողներին, գրադարանավարներին, մշակութային և կրթական հաստատություններին, ինչպես նաև պատմական և մշակութային թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Տարեթվերի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հիշել կոնկրետ իրադարձություններ, այլև դրանք կապել ավելի լայն պատմական գործընթացների հետ՝ ձևավորելով ժամանակագրական մտածողություն և հետաքրքրություն անցյալի նկատմամբ։ 1970 թվականը ներկայացվում է որպես առանձին ժամանակային շրջանակ, իսկ առաջին երեք ամիսների իրադարձությունները դասավորվում են օրացուցային հաջորդականությամբ՝ դարձնելով նյութը հարմար որոնման և տեղեկություն ստանալու համար։ Hրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև տարբեր միջոցառումների, դասաժամերի, ցուցահանդեսների, գրադարանային անկյունների և թեմատիկ օրերի նախապատրաստման ժամանակ, քանի որ հիշարժան ամսաթվերը հաճախ հիմք են հանդիսանում կրթական և մշակութային միջոցառումների կազմակերպման համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարելի է դիտարկել որպես պատմական հիշողության պահպանման և նշանակալի ամսաթվերի համակարգված ներկայացման տեղեկատու աղբյուր, որը մեկտեղում է տարվա առաջին եռամսյակին վերաբերող տարբեր բնույթի կարևոր ամսաթվեր։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է մետաղների կտրմամբ մշակման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին՝ բազմաստիճան կտրող եզր ունեցող հատուկ կառուցվածքի կտրիչ գործիքի կիրառման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում կտրող գործիքի երկրաչափական կառուցվածքի և մետաղամշակման գործընթացի հիմնական տեխնոլոգիական ցուցանիշների փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են կտրման ընթացքում առաջացող ուժային և ջերմային երևույթները, մշակվող նյութի շերտի հեռացման առանձնահատկությունները, գործիքի աշխատանքային մակերևույթների ծանրաբեռնվածությունը և դրանց ազդեցությունը մշակման արտադրողականության ու ստացվող մակերևույթի որակի վրա։ Բազմաստիճան կտրող եզրի կիրառումը դիտարկվում է որպես կտրման գործընթացը տարբեր աշխատանքային հատվածների միջև բաշխելու և գործիքի բեռնվածության բնույթը փոփոխելու տեխնոլոգիական մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կտրիչի երկրաչափական պարամետրերի, առանձին աստիճանների փոխադարձ դասավորության և մշակման պայմանների ազդեցությանը կտրման ուժերի, գործիքի մաշվածության և մշակված մակերևույթի բնութագրերի վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև կտրման արագության, մատուցման և մշակվող նյութի հատկությունների հետ կապված գործոնները՝ գործիքի աշխատանքի արդյունավետությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորական և բազմաստիճան կառուցվածքով կտրիչների աշխատանքի համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել առաջարկվող կառուցվածքային լուծման ազդեցությունը մշակման կայունության և տեխնոլոգիական արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները և փորձարարական տվյալները՝ կտրման գործընթացի մեխանիկական օրինաչափությունները պարզաբանելու և գործիքի կառուցվածքային պարամետրերի ընտրությունը հիմնավորելու համար։ Դիտարկվում են մշակված մակերևույթի կոշտության, չափային ճշգրտության, գործիքի դիմացկունության և արտադրողականության գնահատման հարցերը՝ որպես մետաղամշակման գործընթացի արդյունավետությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գործիքի կառուցվածքի կատարելագործման և տարբեր մեքենաշինական արտադրություններում դրա կիրառելիության ընդհանուր հնարավորություններին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մետաղների կտրման տեսության, մեքենաշինական տեխնոլոգիայի, կտրող գործիքների նախագծման և փորձարարական մեխանիկայի մոտեցումները՝ մետաղների մեխանիկական մշակման արդյունավետության բարձրացման գիտատեխնիկական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է IX դարում Հայաստան-ի պետականության վերականգնումը և Աշոտ Ա-ի դերը որպես անկախ հայկական թագավորության հիմնադիր։ Հիմնական բովանդակությունը․ Աշոտ Ա-ի գահակալությունը Բագրատունյաց իշխանության ամրապնդում և թագավորական իշխանության հաստատում։ Հայաստանի անկախության վերականգնում Արաբական տիրապետության թուլացում և պետական ինքնավարության ձեռքբերում։ Քաղաքական միավորումներ Նախարարական տների համախմբում և կենտրոնացված պետության ձևավորում։ Բյուզանդիայի և խալիֆայության հետ հարաբերություններ Դիվանագիտական և քաղաքական բարդ հարաբերություններ տարածաշրջանային ուժերի հետ։ Բագրատունյաց թագավորության հիմքերը Պետական կառավարման, բանակի և եկեղեցու համագործակցություն։

Իրավաբանություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում վարչական արդարադատության ձևավորման, զարգացման և կայացման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա իրավական, ինստիտուցիոնալ և տեսական հիմնախնդիրները։ Այն անդրադառնում է վարչական արդարադատության համակարգի ստեղծման նախադրյալներին, դրա զարգացման հիմնական փուլերին և պետական կառավարման ոլորտում անձի իրավունքների ու օրինական շահերի պաշտպանության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են վարչական մարմինների և քաղաքացիների ու կազմակերպությունների միջև առաջացող իրավական վեճերի բնույթը, դրանց լուծման դատական ու իրավական գործիքները, ինչպես նաև վարչական դատարանների գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարչական իրավունքի և արդարադատության փոխհարաբերությանը, վարչական մարմինների որոշումների ու գործողությունների դատական վերահսկողությանը, դատարանի դերին իրավաչափության ապահովման և մարդու իրավունքների պաշտպանության գործում։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են նաև վարչական արդարադատության արդյունավետության վրա ազդող իրավական և գործնական խնդիրները, օրենսդրական կարգավորումների կատարելագործման անհրաժեշտությունը և դատական պաշտպանության հասանելիության ու արդյունավետության հարցերը։ Ներկայացված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի իրավական համակարգում վարչական արդարադատության նշանակության, դրա ձևավորման առանձնահատկությունների և հետագա զարգացման ուղղությունների վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավագիտության ուսանողների, հետազոտողների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների և վարչական իրավունքի ու դատական համակարգի խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Փիլիսոփայություն

Հայոց ինքնության դրսևորումները «Սասնա Ծռեր» էպոսում ձևավորվում են որպես բազմաշերտ մշակութային և աշխարհայացքային համակարգ, որտեղ ազգային հիշողությունը, հերոսական վարքականոնը և բարոյական արժեքները միավորվում են ժողովրդի ինքնության գաղափարի շուրջ։ Էպոսում հայ ինքնությունը արտահայտվում է նախ և առաջ ազատության և ինքնիշխանության գաղափարի միջոցով, որտեղ Սասնա հերոսների պայքարը արտաքին ճնշման դեմ դիտարկվում է ոչ միայն որպես ռազմական դիմադրություն, այլև որպես գոյաբանական ընտրություն՝ պահպանելու սեփական արժանապատվությունը և մշակութային ամբողջականությունը։ Փիլիսոփայական տեսանկյունից էպոսը կառուցված է երկբևեռ հակադրությունների վրա՝ ազատություն և ստրկություն, արդարություն և բռնություն, հավատարմություն և դավաճանություն, որոնց միջոցով ձևավորվում է բարոյական աշխարհի կառուցվածքը։ Հերոսների վարքագծում արտահայտվում է արդարության գաղափարը որպես բարձրագույն արժեք, որը հաճախ գերազանցում է նույնիսկ անձնական շահը կամ կյանքի պահպանման բնազդը, ինչը վկայում է էպոսի էթիկական բարձր մակարդակի մասին։ «Սասնա Ծռեր»-ում ինքնությունը նաև կապվում է հայրենի հողի և համայնքային հիշողության հետ, որտեղ Սասունը ոչ միայն աշխարհագրական տարածք է, այլև հոգևոր կենտրոն, ազգային գոյության խորհրդանիշ։ Հերոսական կերպարների գործողությունները հաճախ ունեն խորհրդանշական բնույթ՝ արտահայտելով ժողովրդի հավաքական կամքը և դիմադրողականությունը, իսկ նրանց լեզուն ու վարքագիծը կրում են ավանդական բարոյական նորմերի և ժողովրդական իմաստության ազդեցությունը։ Փիլիսոփայական վերլուծության շրջանակում էպոսը կարելի է դիտարկել որպես ազգային ինքնության մետապատում, որտեղ պատմությունը, առասպելը և արժեքային համակարգը միավորվում են՝ ստեղծելով ինքնության պահպանման և վերարտադրության մեխանիզմ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան արաբամուսուլմանական փիլիսոփայական և գիտական տեքստերի մետալեզվի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով «Ռասաիլ Իխուան աս-Սաֆա» հանրահայտ հանրագիտարանային ժողովածուին։ Հեղինակը վերլուծում է այդ տեքստերում լեզվի և իմաստի կառուցման եղանակները, գիտական հասկացությունների ձևակերպման մոդելները և փիլիսոփայական մտքի արտահայտման լեզվական միջոցները։ Գրքում դիտարկվում է մետալեզվի դերը որպես երկրորդային լեզվական համակարգ, որի միջոցով միջնադարյան հեղինակները նկարագրում, մեկնաբանում և համակարգում են գիտելիքը՝ համադրելով փիլիսոփայական, կրոնական և գիտական դիսկուրսները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տերմինաբանության ձևավորմանը, փոխաբերական մտածողությանը, խորհրդանշական լեզվին և տարբեր գիտակարգերի միջև լեզվական սահմանների լղոզմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև «Ռասաիլ Իխուան աս-Սաֆա»-ի կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է տեքստը միավորում տարբեր գիտելիքային ոլորտներ մեկ համընդհանուր փիլիսոփայական համակարգի մեջ։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է միջնադարյան արաբական մտքի, լեզվաբանության և գիտության պատմության ուսումնասիրության մեջ՝ բացահայտելով գիտելիքի կազմակերպման և ներկայացման յուրահատուկ լեզվական մեխանիզմները այդ դարաշրջանում։