Ընդհանուր և հայկական բառագիտություն

Ֆինանսներ

Ֆինանսական վարձակալություն-ը տնտեսագիտական և ֆինանսական իրավունքի ուղղվածությամբ ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆինանսական վարձակալության (լիզինգի) էությունը, կառուցվածքը և կիրառման մեխանիզմները՝ որպես ներդրումային և ֆինանսավորման ժամանակակից գործիք, աշխատությունում բացատրվում են լիզինգի հիմնական տեսակները՝ ֆինանսական և օպերատիվ վարձակալություն, դրանց իրավական և տնտեսական տարբերությունները, ինչպես նաև պայմանագրային հարաբերությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, միաժամանակ դիտարկվում են լիզինգի հաշվապահական հաշվառման, հարկային կարգավորման և ռիսկերի բաշխման խնդիրները, ընդգծվում է ֆինանսական վարձակալության դերը ձեռնարկությունների հիմնական միջոցների ձեռքբերման, կապիտալի արդյունավետ կառավարման և ներդրումային ակտիվության խթանման գործում, աշխատությունը նաև ներկայացնում է միջազգային փորձը և լիզինգային շուկաների զարգացման միտումները, նպատակ ունենալով ձևավորել գործնական գիտելիքներ ֆինանսավորման այս հատուկ գործիքի վերաբերյալ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Պատրիկ Օգանեսի Գազազյանի կյանքին, զինվորական ծառայությանը և Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին շրջանի մարտական սխրանքներին։ Այն հրատարակվել է 1943 թվականին Երևանում՝ ԱրմՖԱՆ-ի հրատարակչությունում, Ասատուր Ավետիսովիչ Ասատրյանի հեղինակությամբ, և ընդգրկվել է «Հայաստանի որդիների մարտական սխրանքները» մատենաշարում։ Ազգային գրադարանի շտեմարանի տվյալներով՝ հրատարակությունը բաղկացած է 32 էջից և ներառում է հերոսի դիմանկարը։ Գրքում ներկայացվում է Պատրիկ Գազազյանը որպես խորհրդային կործանիչ օդաչու և 8-րդ արագընթաց ռմբակոծիչ ավիագնդի ավիաէսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալ, որը պատերազմի առաջին ամիսներին մասնակցել է Արևմտյան ռազմաճակատի ծանր մարտերին։ Հետազոտության կարևոր հատվածը վերաբերում է 1941 թվականի հունիսից սկսված մարտական գործողություններին Բելառուսի տարածքում, որտեղ Գազազյանը կատարել է թռիչքներ և հարվածներ հասցրել հակառակորդի կենդանի ուժին, տեխնիկային, տանկային շարասյուներին և անցումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա մարտական խիզախությանը և այն գործողություններին, որոնց շնորհիվ նա դարձավ պատերազմի առաջին շրջանում աչքի ընկած հայ օդաչուներից մեկը։ 1941 թվականի հուլիսի 8-ի ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով նա պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով և համարվում է Հայրենական մեծ պատերազմում այդ բարձր պարգևին արժանացած առաջին հայ զինծառայողը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև նրա հետագա մարտական ուղին՝ Բրյանսկի, Սուխինիչիի և Օրշայի ուղղություններով մղված մարտերի համատեքստում։ Ըստ պահպանված պատմագիտական աղբյուրների՝ 1941 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Օրշայի շրջանում նրա ինքնաթիռը խոցվել է, և այրվող ինքնաթիռը նա գիտակցաբար ուղղել է հակառակորդի ավտոմեքենաների ու տանկերի շարասյան շարժման ուղղությամբ գտնվող կամրջի վրա՝ կատարելով ինքնազոհաբերական մարտական գործողություն։ Այս դրվագը աշխատության մեջ հերոսի ռազմական կերպարի և անձնական խիզախության ամենանշանակալի դրսևորումներից է։ Գրքի պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն ստեղծվել է պատերազմի տարիներին՝ հերոսի մասին հիշողությունն ու նրա մարտական սխրանքը ժամանակակիցներին ներկայացնելու նպատակով։ Այն ոչ միայն կենսագրական բնույթի նյութ է, այլև պատերազմի տարիների հայկական պատմական հիշողության և հայրենական քարոզչական-հուշագրական գրականության կարևոր օրինակ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պատերազմի սկզբնական շրջանի օդային մարտերի, խորհրդային բանակի կազմում հայ զինծառայողների մասնակցության և նրանց կատարած մարտական առաջադրանքների մասին։ Միաժամանակ այն ներկայացնում է անհատի հերոսական կերպարը՝ համադրելով կենսագրական տեղեկությունները, ռազմական իրադարձությունները և անձնազոհության գաղափարը։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը կարևոր աղբյուր է Պատրիկ Գազազյանի ռազմական կենսագրության, Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին շրջանի մարտական գործողություններին հայ օդաչուների մասնակցության և այդ ժամանակաշրջանի հերոսապատումի ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել ռազմական պատմությամբ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ, հայկական պատմագրությամբ և հայ զինվորականների սխրանքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է դինամիկական համակարգերի կայունության ուսումնասիրությանը այն իրավիճակներում, երբ համակարգի վրա ազդում են ինտեգրալային իմաստով փոքր, սակայն ժամանակի ընթացքում կուտակվող կամ բաշխվող բնույթ ունեցող գրգռումներ և խախտումներ։ Աշխատանքի հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է այն հարցի վրա, թե ինչ պայմաններում կարող է դինամիկական համակարգը պահպանել իր կայուն վարքը, երբ սկզբնական մոդելը ենթարկվում է փոքր փոփոխությունների, արտաքին ազդեցությունների կամ պարամետրերի ոչ մեծ շեղումների։ Ուսումնասիրության շրջանակում կայունությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հավասարակշռության վիճակի պահպանում, այլև որպես համակարգի ընդհանուր դինամիկ վարքի վերահսկելիություն՝ փոքր խախտումների պայմաններում։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ իրական մաթեմատիկական և կիրառական մոդելներում իդեալական պայմանները գրեթե երբեք ամբողջությամբ չեն պահպանվում, ուստի անհրաժեշտ է հասկանալ, թե համակարգի հատկությունները որքանով են դիմացկուն արտաքին կամ ներքին աննշան փոփոխությունների նկատմամբ։ Գրքում քննարկվող մոտեցումները կապված են դիֆերենցիալ հավասարումների, դինամիկական համակարգերի և կայունության տեսության հետ՝ հնարավորություն տալով վերլուծել համակարգերի վարքը ինչպես փոքր ժամանակային, այնպես էլ ավելի երկարատև ազդեցությունների դեպքում։ Հատուկ նշանակություն ունի ինտեգրալային փոքրության գաղափարը, որի դեպքում խախտման ազդեցությունը գնահատվում է ոչ միայն դրա ակնթարթային մեծությամբ, այլև որոշակի ժամանակահատվածում դրա ամբողջական ազդեցության չափով։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ավելի նրբորեն ուսումնասիրել այնպիսի համակարգեր, որոնց վրա ազդող փոփոխությունները կարող են լինել տարբեր ձևերի և տևողության, բայց ընդհանուր առմամբ պահպանել փոքրության որոշակի պայմաններ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետներին, դիֆերենցիալ հավասարումների և դինամիկական համակարգերի տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են մաթեմատիկական մոդելների կայունությունը և արտաքին խանգարումների նկատմամբ դրանց զգայունությունը։ Գրքի գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն կայունության խնդիրը դիտարկում է ավելի ընդհանուր պայմաններում՝ փորձելով բացահայտել այն տեսական չափանիշներն ու մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել համակարգի կայունության պահպանումը ինտեգրալային առումով փոքր գրգռումների առկայության դեպքում։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության գործունեության և Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ապահովման գործում դրա հնարավոր դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում կազմակերպությունը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային և միջազգային անվտանգության համակարգի բաղադրիչ՝ ուշադրություն դարձնելով դրա ձևավորման պատմությանը, նպատակներին, կառուցվածքին, անդամ պետությունների միջև ռազմաքաղաքական համագործակցության մեխանիզմներին և հավաքական անվտանգության սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանի մասնակցության առանձնահատկությունները կազմակերպության շրջանակում և այն հնարավորությունները, որոնք կարող են կապված լինել պաշտպանական համագործակցության, ռազմական պատրաստվածության, տեղեկատվության փոխանակման, համատեղ միջոցառումների և ճգնաժամային իրավիճակներում փոխգործակցության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ ազգային անվտանգության վրա տարածաշրջանային ռազմաքաղաքական իրավիճակի ազդեցությանը և այն հարցին, թե ինչ նշանակություն կարող են ունենալ բազմակողմ անվտանգության մեխանիզմները երկրի պաշտպանունակության և անվտանգության շահերի ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել կազմակերպության ռազմաքաղաքական կառույցները, հավաքական անվտանգության համակարգի գործնական հնարավորություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև անդամ պետությունների շահերի համադրման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի անվտանգության միջավայրի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային հակամարտությունները, արտաքին քաղաքական զարգացումները և անվտանգության սպառնալիքների փոփոխվող բնույթը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն կազմակերպության ֆորմալ նշանակությունը, այլև դրա իրական ազդեցության շրջանակը Հայաստանի անվտանգության քաղաքականության վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են այն գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել հավաքական անվտանգության մեխանիզմների արդյունավետությունը՝ անդամ պետությունների տարբեր քաղաքական առաջնահերթությունները, շահերի հնարավոր հակասությունները և կազմակերպության ներսում որոշումների կայացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ՀՀ անվտանգության քաղաքականության, միջազգային կազմակերպությունների և տարածաշրջանային անվտանգության համակարգերի վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգության ոլորտի հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, ուսանողների և տարածաշրջանային քաղաքականությամբ զբաղվող փորձագետների համար։

Բնապահպանություն

Լոռու մարզի էկոլոգիական վիճակը ձևավորվում է նրա աշխարհագրական դիրքի, արդյունաբերական զարգացման, անտառային ռեսուրսների և բնական պայմանների համադրությամբ։ Մարզը համարվում է Հայաստանի առավել անտառաշատ շրջաններից մեկը, որտեղ պահպանվել են հարուստ կենսաբազմազանություն ունեցող անտառներ, գետային համակարգեր և լեռնային էկոհամակարգեր։ Այս բնական հարստությունները մեծ դեր ունեն օդի մաքրման, կլիմայի կարգավորման և հողի պահպանության գործում։ Սակայն Լոռու մարզում կան նաև էկոլոգիական խնդիրներ, որոնք հիմնականում կապված են արդյունաբերական գործունեության հետ, հատկապես Ալավերդիի և հարակից տարածքների պղնձաձուլական և հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությամբ։ Այս գործունեությունը տարիներ շարունակ առաջացրել է օդի, հողի և ջրի աղտոտում ծանր մետաղներով և այլ վնասակար նյութերով, ինչը բացասաբար է ազդում ինչպես բնության, այնպես էլ բնակչության առողջության վրա։ Մարզի էկոլոգիական վիճակի վրա ազդում է նաև անտառահատումը, անօրինական ծառահատումները և որոշ տարածքներում գյուղատնտեսական ոչ ճիշտ օգտագործումը, որոնք կարող են հանգեցնել հողի էրոզիայի և կենսաբազմազանության նվազման։ Միևնույն ժամանակ Լոռին ունի զգալի էկոլոգիական ներուժ՝ շնորհիվ իր անտառների, ազգային պարկերի և պահպանվող տարածքների, որոնք նպաստում են բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ Վերջին տարիներին իրականացվում են տարբեր բնապահպանական ծրագրեր՝ ուղղված աղտոտման նվազեցմանը, անտառների վերականգնմանը և էկոլոգիական վերահսկողության ուժեղացմանը։ Կարևոր դեր ունեն նաև տեղական և միջազգային բնապահպանական կազմակերպությունները, որոնք ուսումնասիրում և լուծումներ են առաջարկում տարածաշրջանի էկոլոգիական խնդիրների համար։ Լոռու մարզի էկոլոգիական վիճակի բարելավման համար անհրաժեշտ է արդյունաբերական արտանետումների խիստ վերահսկում, կանաչապատման ծրագրերի ընդլայնում և հասարակության բնապահպանական իրազեկվածության բարձրացում։ Այսպիսով, մարզը միաժամանակ ունի ինչպես էկոլոգիական խնդիրներ, այնպես էլ մեծ բնական պոտենցիալ, որի ճիշտ կառավարման դեպքում հնարավոր է ապահովել կայուն և առողջ շրջակա միջավայր։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնային տարածաշրջաններում հացահատիկի արտադրության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Գեղարքունիքի մարզի օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հացահատիկային մշակաբույսերի արտադրության բնական և տնտեսական պայմանները՝ ներառյալ կլիմայական սահմանափակումները, հողի բերրիության առանձնահատկությունները, ջրային ռեսուրսների հասանելիությունը և բարձրադիր գոտիներում գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների կիրառման դժվարությունները։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, բերքատվության մակարդակի տատանումները և գյուղացիական տնտեսությունների կազմակերպչական ձևերը։