Ինֆորմատիկա. Համակարգչային տեխնոլոգիաներ

Այլ առարկաներ

Նյութագիտություն աշխատությունը հիմնարար տեխնիկական և ուսումնական բնույթի դասագիրք է, որը նվիրված է նյութերի կառուցվածքի, հատկությունների և կիրառությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված ինժեներական, մեքենաշինական, շինարարական և տեխնոլոգիական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար, գրքում ներկայացվում են նյութագիտության հիմնական հասկացությունները՝ նյութերի ատոմային և բյուրեղային կառուցվածք, դրանց ազդեցությունը մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրական և քիմիական հատկությունների վրա, ինչպես նաև նյութերի վարքագիծը արտաքին ազդեցությունների պայմաններում, մանրամասն քննարկվում են մետաղների, համաձուլվածքների, պոլիմերների, կերամիկայի և կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքն ու հատկությունները, բացատրվում են դրանց արտադրության և մշակման հիմնական տեխնոլոգիական գործընթացները՝ ձուլում, ջերմային մշակում, դեֆորմացիա և մակերեսային մշակում, աշխատությունը անդրադառնում է նաև նյութերի ամրության, կարծրության, մաշվածակայունության և կոռոզիոն դիմադրության հարցերին, ինչպես նաև դրանց ընտրության ինժեներական չափանիշներին տարբեր կիրառական ոլորտների համար, ներկայացվում են փորձարարական մեթոդներ նյութերի հատկությունների գնահատման համար, ինչը թույլ է տալիս կապ հաստատել տեսական գիտելիքների և գործնական կիրառությունների միջև, գրքում ընդգծվում է նաև ժամանակակից նյութերի՝ բարձր ամրության համաձուլվածքների և կոմպոզիտների դերը տեխնոլոգիական առաջընթացի մեջ, աշխատությունը համարվում է կարևոր կրթական աղբյուր, որը ձևավորում է նյութերի վարքագծի գիտական ըմբռնում և անհրաժեշտ հիմք է տալիս հետագա ինժեներական ուսումնասիրությունների համար։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է այն ընկալման և մեկնաբանման փոփոխություններին, որոնք ձևավորվել են Սերվանտեսի ստեղծագործության շուրջ 20-րդ դարի իսպանական գրական քննադատության մեջ՝ ընդգծելով այն որպես բազմաշերտ մշակութային և գաղափարական երևույթ։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես է վեպը վերաիմաստավորվել տարբեր քննադատական դպրոցների կողմից՝ սկսած փիլիսոփայական և էքզիստենցիալ մոտեցումներից մինչև պատմական, սոցիալ-քաղաքական և կառուցվածքաբանական վերլուծություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գաղափարին, որ գլխավոր կերպարը ընկալվում է ոչ միայն որպես գրական կատակերգական ֆիգուր, այլ նաև որպես իսպանական և եվրոպական ինքնության, իդեալիզմի և իրականության հակադրության խորհրդանիշ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է 20-րդ դարի քննադատության մեջ ձևավորված նոր մոտեցումները՝ տեքստի բազմաձայնության, հեղինակի դիրքի և ընթերցողի դերակատարության վերարժևորման համատեքստում։ Միաժամանակ դիտարկվում է, թե ինչպես է վեպը դարձել ինտելեկտուալ բանավեճերի կենտրոն՝ շարունակաբար վերակարդացվող և նոր իմաստներ ստացող դասական տեքստի օրինակ։

Մաթեմատիկա

Հավանականությունների տեսության խնդրագիրք. Առաջին մաս-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսումնական և գործնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է հավանականությունների տեսության հիմունքների յուրացման և խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացման համար, աշխատությունում ներկայացվում են հիմնական թեմաներ՝ պատահական իրադարձություններ, հավանականության դասական և աքսիոմատիկ սահմանումներ, պայմանական հավանականություն, անկախություն, պատահական փոփոխականներ և դրանց բաշխումները, մաթեմատիկական սպասում, դիսպերսիա և հիմնական սահմանային թեորեմների նախնական գաղափարներ, յուրաքանչյուր թեմա ուղեկցվում է բազմաբնույթ խնդիրներով՝ սկսած պարզ հաշվարկային օրինակներից մինչև ավելի բարդ կիրառական և տեսական առաջադրանքներ, որոնք օգնում են խորացնել նյութի ընկալումը և զարգացնել վերլուծական մտածողությունը, աշխատությունը նպատակ ունի կապել տեսական գիտելիքը գործնական կիրառությունների հետ՝ հատկապես մաթեմատիկայի, վիճակագրության, տնտեսագիտության և ինժեներական խնդիրների համատեքստում։

Պատմություն

Հրատարակությունը համառոտ պատմամշակութային ուղեցույց է՝ նվիրված միջնադարյան հայկական նշանավոր քաղաքային կենտրոնի պատմությանը, ճարտարապետությանը, հնագիտական հուշարձաններին և տարածական կառուցվածքին։ Նյութը նախատեսված է ընթերցողին բնակավայրի վերաբերյալ ընդհանուր, բայց համակարգված պատկերացում տալու և նրա կարևորագույն հուշարձանների ճանաչումն ու տեղորոշումը հեշտացնելու համար։ Ներկայացվում են քաղաքի պատմական զարգացման հիմնական փուլերը, քաղաքական և տնտեսական նշանակությունը, ինչպես նաև այն ժամանակաշրջանները, երբ այն առանձնահատուկ դեր է ունեցել Հայաստանի հասարակական, առևտրական և մշակութային կյանքում։ Ուշադրություն է հատկացվում քաղաքաշինական կառուցվածքին, պաշտպանական համակարգերին, պարիսպներին, դարպասներին, փողոցներին, հրապարակներին և քաղաքային տարածքի տարբեր հատվածների փոխադարձ դասավորությանը։ Առանձին տեղ են զբաղեցնում եկեղեցական և աշխարհիկ ճարտարապետության հուշարձանները՝ տաճարները, եկեղեցիները, պալատական կառույցները և այլ պահպանված կամ ավերակ վիճակում գտնվող շինություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել միջնադարյան հայկական ճարտարապետության զարգացման մակարդակի մասին։ Նկարագրությունների միջոցով բացահայտվում են շինարարական տեխնիկան, ճարտարապետական ձևերը, հարդարանքի առանձնահատկությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ գեղարվեստական լուծումները։ Կարևորվում են նաև հնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքում բացահայտված նյութերը, որոնք լրացուցիչ տեղեկություններ են հաղորդում բնակչության առօրյայի, արհեստների, առևտրի և քաղաքային տնտեսության մասին։ Հրատարակությանը կից հատակագիծը հնարավորություն է տալիս տեսողականորեն ընկալել հնավայրի ընդհանուր կառուցվածքը, հիմնական հուշարձանների տեղադրությունը և դրանց տարածական հարաբերությունները՝ միաժամանակ ծառայելով որպես գործնական կողմնորոշման միջոց։ Ուղեցույցային բնույթը պայմանավորում է նյութի հակիրճ և տեղեկատվական շարադրանքը՝ պատմական տեղեկությունները համադրելով տեղագրական ու ճարտարապետական նկարագրությունների հետ։ Նման հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հուշարձանագիտական և զբոսաշրջային ներկայացման օրինակ, քանի որ արտացոլում է պատմական քաղաքի ուսումնասիրման, պահպանման և հանրայնացման նկատմամբ եղած մոտեցումները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, միջնադարյան ճարտարապետությամբ, հնագիտությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ինչպես նաև հետազոտողների, ուսանողների և պատմական հուշարձանների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քիմիական ձեռնարկություններում աշխատողների առողջության սոցիալահիգիենիկ գնահատմանը՝ էկոլոգիական անբարենպաստ պայմանների ազդեցության համատեքստում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են արտադրական և շրջակա միջավայրի վնասակար գործոնների ազդեցությունը աշխատողների առողջական վիճակի վրա, մասնագիտական ռիսկերի առանձնահատկությունները, հիվանդացության կառուցվածքը և առողջության պահպանման սոցիալական ու հիգիենիկ հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են աշխատանքային պայմանների գնահատման, շրջակա միջավայրի գործոնների վերահսկման, կանխարգելիչ բժշկության, մասնագիտական հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման և աշխատողների առողջության մոնիթորինգի ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքի անվտանգության բարձրացմանը, առողջապահական կանխարգելիչ միջոցառումների կատարելագործմանը և էկոլոգիական ռիսկերի նվազեցման ուղիներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի հիգիենայի մասնագետների, հանրային առողջապահության ոլորտի աշխատակիցների, մասնագիտական պաթոլոգների, բնապահպանների, գիտաշխատողների, բժշկական բուհերի ուսանողների և արտադրական առողջության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի մի շարք գետերի ջրերի գենոտոքսիկության գնահատմանը և դրանցում հնարավոր գենետիկորեն վնասակար գործոնների հայտնաբերմանը։ Աշխատանքի առանցքում ջրային միջավայրի որակի ուսումնասիրությունն է՝ հատկապես այն տեսանկյունից, թե տարբեր գետերից վերցված ջրային նմուշները կարող են արդյոք առաջացնել կենդանի օրգանիզմների բջիջներում գենետիկական նյութի վնասում կամ այլ անցանկալի փոփոխություններ։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի համար, քանի որ գետային ջրերը ոչ միայն բնական էկոհամակարգերի կարևոր բաղադրիչ են, այլև օգտագործվում են գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, կենցաղային և այլ նպատակներով, իսկ ջրային միջավայրում կուտակվող աղտոտիչները կարող են բացասաբար անդրադառնալ ինչպես ջրային օրգանիզմների, այնպես էլ ամբողջ էկոհամակարգի կենսաբանական հավասարակշռության վրա։ Աշխատանքում գենոտոքսիկության մոնիթորինգը դիտարկվում է որպես ջրի որակի գնահատման լրացուցիչ և տեղեկատվական մեթոդ, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այնպիսի ազդեցություններ, որոնք միշտ չէ, որ կարելի է արձանագրել միայն ջրի սովորական քիմիական կամ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տարբեր ջրային տարածքներից ստացված նմուշների համեմատությանը, դրանց հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների բացահայտմանը և շրջակա միջավայրի աղտոտվածության մակարդակի գնահատմանը։ Գենոտոքսիկության ուսումնասիրությունը կարող է ներառել բջջային կամ գենետիկական թեստավորման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է արձանագրել քրոմոսոմային փոփոխություններ, ԴՆԹ-ի վնասում, մուտացիոն գործընթացների ակտիվացում կամ բջջային բաժանման խանգարումներ։ Նման մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ ջրում առկա են տարբեր ծագման բազմաթիվ աղտոտիչներ, որոնց համակցված ազդեցությունը կարող է դժվարությամբ գնահատվել միայն առանձին քիմիական նյութերի կոնցենտրացիաների ուսումնասիրությամբ։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև բնապահպանական մոնիթորինգի տեսանկյունից, քանի որ նման հետազոտությունների արդյունքները կարող են օգտագործվել գետերի էկոլոգիական վիճակի համապարփակ գնահատման, աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտման և հետագա վերահսկողական միջոցառումների մշակման համար։ Ուսումնասիրությունը միավորում է հիդրոէկոլոգիայի, բնապահպանական թունաբանության, գենետիկայի և շրջակա միջավայրի պաշտպանության գիտական ուղղությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են կենսաբանական թեստավորման մեթոդները լրացնել ջրային ռեսուրսների ավանդական վերահսկման համակարգերը։ Այն հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել շրջակա միջավայրի պահպանությամբ, ջրային ռեսուրսների կառավարմամբ, էկոլոգիական անվտանգությամբ, գենետիկական թունաբանությամբ և կենսամոնիթորինգով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։