Հայաստան-ԱՊՀ առևտրաշրջանառության աճի ուղղություններն ու հնարավորությունները

Բժշկություն

Այս բժշկական գիտական աշխատությունը նվիրված է բնածին համակցված շլություն ունեցող հիվանդների մոտ ստորին թեք մկանի գերֆունկցիայի վիրաբուժական շտկման մեթոդների և դրանց արդյունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել աչքի շարժումները խանգարող մկանային անհավասարակշռության շտկման հնարավորությունները և պարզել, թե տարբեր վիրաբուժական մոտեցումներ որքանով են արդյունավետ շլության կլինիկական դրսևորումները նվազեցնելու և աչքերի համատեղ աշխատանքի բարելավման համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ստորին թեք մկանի գերֆունկցիայի առաջացման և արտահայտման առանձնահատկությունները, դրա ազդեցությունը աչքի դիրքի և շարժունակության վրա, ինչպես նաև բնածին համակցված շլության այլ ակնաշարժիչ խանգարումների հետ փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրահատական միջամտությունների տարբեր տեխնիկաների ընտրությանը, դրանց կիրառման ցուցումներին, տեխնիկական առանձնահատկություններին և հետվիրահատական արդյունքների գնահատմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել բուժման տարբեր մեթոդների արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով աչքերի դիրքի փոփոխությունը, ուղղահայաց և ոլորական շեղումների նվազումը, աչքի շարժումների հավասարակշռությունը և հնարավոր բարդությունները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև գործնական ակնաբուժության տեսանկյունից, քանի որ շլության վիրաբուժական բուժման ժամանակ մկանային կառուցվածքների ճիշտ գնահատումն ու համապատասխան միջամտության ընտրությունը կարող են էական նշանակություն ունենալ ֆունկցիոնալ և կոսմետիկ արդյունքների համար։ Ներկայացված տվյալները կարող են օգտակար լինել ակնաբույժների, ակնավիրաբույժների, մանկական ակնաբուժության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ հատկապես շլության ախտորոշման, վիրաբուժական բուժման և աչքի շարժողական համակարգի խանգարումների ուսումնասիրման ոլորտում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Նախիջևանի քաղաքական, վարչական, ռազմական և ազգամիջյան զարգացումների ուսումնասիրությանը 1917–1921 թվականների բեկումնային ժամանակաշրջանում՝ Հարավային Կովկասում Ռուսական կայսրության փլուզումից մինչև խորհրդային կարգերի հաստատման և տարածաշրջանի նոր քաղաքական կարգավիճակի ձևավորման փուլը։ Հետազոտության առանցքում այն գործընթացներն են, որոնք ծավալվեցին 1917 թվականի հեղափոխություններից հետո առաջացած իշխանական ճգնաժամի, Անդրկովկասյան կառավարման համակարգերի փոփոխության և նոր ազգային պետությունների ձևավորման պայմաններում։ Քննվում են տեղական իշխանության մարմինների գործունեությունը, տարբեր քաղաքական ու ռազմական ուժերի ազդեցությունը և տարածաշրջանի նկատմամբ Հայաստանի ու Ադրբեջանի առաջին հանրապետությունների հավակնություններն ու քաղաքականությունները՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ավելի լայն տարածաշրջանային հակամարտությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ և մահմեդական բնակչության փոխհարաբերություններին, զինված բախումներին, բնակչության տեղաշարժերին և պատերազմի ու քաղաքական անկայունության սոցիալական հետևանքներին։ Դիտարկվում է նաև Օսմանյան կայսրության, հետագայում՝ քեմալական Թուրքիայի և Խորհրդային Ռուսաստանի դերակատարությունը, քանի որ նրանց քաղաքական ու ռազմական ներգրավվածությունը զգալիորեն ազդում էր Հարավային Կովկասում ուժերի հարաբերակցության և տարածքային հարցերի լուծման ընթացքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է 1918–1920 թվականներին իշխանության արագ փոփոխությունների և տեղական վարչական կազմավորումների ուսումնասիրությունը՝ պարզաբանելու համար, թե ինչպես էին քաղաքական կենտրոնների որոշումները փոխազդում տեղում ձևավորված իրադրության հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում 1920–1921 թվականների խորհրդայնացման գործընթացներին և այն դիվանագիտական պայմանավորվածություններին, որոնց շրջանակում ձևավորվեց Նախիջևանի հետագա քաղաքական ու վարչական կարգավիճակը։ Պատմագիտական քննության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն տարբեր ծագման սկզբնաղբյուրների համադրումը և հակամարտող կողմերի փաստաթղթերում ներկայացված պնդումների քննադատական գնահատումը, քանի որ նույն իրադարձությունների նկարագրություններն ու տարածքային հարցերի մեկնաբանությունները կարող են էապես տարբերվել։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական հասկանալ Ռուսական կայսրության հետկայսերական տարածքում պետական սահմանների ձևավորման բարդ գործընթացները, հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմական հանգամանքները և արտաքին ուժերի ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր է Նախիջևանի նորագույն պատմության, Հարավային Կովկասի քաղաքական վերաձևավորման և 1917–1921 թվականների տարածաշրջանային հակամարտությունների պատմագիտական ուսումնասիրության համար։

Քաղաքագիտություն

Այս գրականության հանձնարարական ցանկը նվիրված է լենինիզմի գաղափարական հիմքերի, պատմական զարգացման և տեսական գրականության համակարգված ներկայացմանը։ Ցանկում ընդգրկված են Վ. Ի. Լենինի աշխատությունները, խորհրդային գաղափարախոսական գրականությունը, ինչպես նաև մարքսիստ-լենինյան տեսության զարգացմանը նվիրված ուսումնասիրություններ։ Նյութերը ներկայացնում են լենինիզմի հիմնական դրույթները՝ իմպերիալիզմի տեսությունը, հեղափոխության ռազմավարությունն ու մարտավարությունը, կուսակցության դերը որպես առաջապահ ուժ, պետականության և սոցիալիստական շինարարության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղափարական պայքարի, քաղաքական տնտեսության և պատմական մատերիալիզմի հիմնադրույթների լուսաբանմանը։ Ցանկը կարող է օգտագործվել ուսումնական և հետազոտական նպատակներով՝ որպես ուղեցույց մարքսիստ-լենինյան գրականության ուսումնասիրության համար։

Մշակույթ

Աշխատանքը ներկայացնում է Անիի թանգարանի հավաքածուների համառոտ կատալոգը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով Անիի և նրա շրջակայքի հնագիտական, պատմական և մշակութային ժառանգությունը ներկայացնող ցուցանմուշներին։ Կատալոգը կառուցված է որպես տեղեկատու բնույթի հրատարակություն, որի հիմնական նպատակն է համակարգված և հակիրճ ձևով ներկայացնել թանգարանում պահպանվող ու ցուցադրվող նյութական մշակույթի նմուշները, դրանց ծագումը, ժամանակագրական պատկանելիությունը, գործառույթը և պատմամշակութային նշանակությունը։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել Անիի՝ որպես միջնադարյան կարևորագույն քաղաքային կենտրոնի, քաղաքական, տնտեսական, կրոնական և մշակութային կյանքի մասին։ Կատալոգում ընդգրկված հնագիտական գտածոները և մշակութային առարկաները կարող են ներկայացնել քաղաքի զարգացման տարբեր փուլերը՝ ընդգրկելով կենցաղային իրեր, խեցեղեն, մետաղյա առարկաներ, դրամներ, արձանագրություններ, ճարտարապետական բեկորներ, զարդարվեստի նմուշներ և այլ նյութեր։ Յուրաքանչյուր ցուցանմուշի համառոտ բնութագրումը կարևոր է ոչ միայն դրա արտաքին հատկանիշները նկարագրելու, այլև պատմական համատեքստում դրա տեղն ու նշանակությունը հասկանալու համար։ Հատուկ արժեք ունի Անիի միջնադարյան մշակույթի բազմակողմանի ներկայացումը, քանի որ քաղաքի նյութական ժառանգությունը վկայում է զարգացած քաղաքաշինության, արհեստների, առևտրի, կրոնական կյանքի և գեղարվեստական մշակույթի մասին։ Կատալոգային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձին առարկաները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ որպես ավելի լայն պատմական գործընթացների արտահայտություններ։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել ինչպես թանգարանի այցելուների, այնպես էլ հնագիտությամբ, միջնադարյան պատմությամբ, հայկական մշակութային ժառանգությամբ և Անիի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես արագ կողմնորոշման և հետագա ուսումնասիրությունների սկզբնական աղբյուր։ Միաժամանակ այն կարևոր է թանգարանային հավաքածուի գիտական հաշվառման և հանրահռչակման տեսանկյունից, քանի որ կատալոգի միջոցով պահպանվող նյութերի մասին հիմնական տեղեկությունները հասանելի են դառնում ավելի լայն շրջանակի։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը Անիի պատմական ժառանգությունը ներկայացնում է նյութական մշակույթի տեսանկյունից՝ համադրելով ցուցանմուշների համառոտ նկարագրությունը, դրանց պատմական ու հնագիտական նշանակությունը և քաղաքի մշակութային միջավայրի ընդհանուր պատկերը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ներդրումային գործունեության ձևավորման, զարգացման և արդյունավետության բարձրացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում առևտրային բանկերի դերն է տնտեսության ֆինանսական ռեսուրսների կուտակման, վերաբաշխման և ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորման գործընթացներում։ Քննվում են բանկային ներդրումային գործունեության տնտեսական բովանդակությունը, հիմնական ձևերը և այն գործոնները, որոնք ազդում են բանկերի կողմից երկարաժամկետ ֆինանսավորման և ներդրումային գործիքների կիրառման հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանկերի ռեսուրսային բազայի կառուցվածքին, ավանդների և այլ ներգրավված միջոցների ժամկետայնությանը, կապիտալի բավարարությանը, իրացվելիությանը և ներդրումային որոշումների հետ կապված ռիսկերի կառավարմանը։ Վերլուծվում է վարկային ու ներդրումային գործունեության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև բանկերի մասնակցության հնարավորությունները արժեթղթերի շուկայում և տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորման գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ներդրումային ռիսկերի գնահատումը՝ հաշվի առնելով տոկոսադրույքային, վարկային, շուկայական և իրացվելիության ռիսկերի ազդեցությունը ֆինանսական արդյունքների ու բանկային կայունության վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև ներդրումային միջավայրի, ֆինանսական շուկայի զարգացման աստիճանի, տնտեսական սպասումների և կարգավորող դաշտի ազդեցությունները բանկերի ներդրումային ակտիվության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության խնդրին, քանի որ դրանց սահմանափակ լինելը կարող է խոչընդոտել երկարաժամկետ ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորմանը։ Ներդրումային գործունեության զարգացման հնարավոր ուղղությունները կապվում են բանկային ծառայությունների և ֆինանսական գործիքների բազմազանեցման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման, ֆինանսական շուկաների խորացման և բանկերի ու տնտեսության իրական հատվածի միջև կապերի ամրապնդման հետ։ Կարևորվում են նաև կառավարման որակը, տեղեկատվական թափանցիկությունը և ներդրումային նախագծերի տնտեսական արդյունավետության հիմնավորված գնահատումը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է բանկային գործի, ներդրումային կառավարման և ֆինանսական շուկաների տեսական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բանկային համակարգի ներդրումային ներուժի արդյունավետ օգտագործման և տնտեսության ֆինանսավորման հնարավորությունների ընդլայնման հիմնական ուղղությունները։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է որոշ մեխանիկական համակարգերի կայունության և կայունացման խնդիրների տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դինամիկական վարքի վերլուծության մաթեմատիկական մեթոդները։ Գրքում դիտարկվում են շարժվող մեխանիկական համակարգերի մոդելներ, դրանց հավասարակշռության վիճակները և այդ վիճակների կայունության պայմանները՝ օգտագործելով դիֆերենցիալ հավասարումների, Լյապունովի մեթոդի և կառավարման տեսության գործիքակազմը։ Հեղինակը վերլուծում է այն խնդիրները, որոնք կապված են համակարգերի տատանումների նվազեցման, արտաքին ազդեցությունների պայմաններում կայուն վարքի ապահովման և ավտոմատ կառավարման մեխանիզմների նախագծման հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կայունացման ալգորիթմներին, հետադարձ կապի կիրառությանը և ոչ գծային դինամիկ համակարգերի վարքի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են տեսական արդյունքներ, թե ինչպես կարելի է ապահովել մեխանիկական համակարգերի կայունությունը տարբեր պայմաններում, ինչպես նաև կիրառական օրինակներ ինժեներական համակարգերից՝ ներառյալ շարժիչ մեխանիզմներ, ռոբոտային կառուցվածքներ և տատանողական համակարգեր։ Աշխատությունը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, ինժեներների, կառավարման համակարգերի մասնագետների և գիտական հետազոտողներ համար, ովքեր զբաղվում են դինամիկական համակարգերի մոդելավորմամբ, կայունության վերլուծությամբ և ավտոմատ կառավարման խնդիրներով։