Հայ երաժշտական թատրոնը ԺԹ դարի երկրորդ կեսին. սկզբնավորումը և զարգացումը

History

Աշխատությունը նվիրված է Անդրկովկասի հայ բնակչության շրջանում ձևավորված և սերնդեսերունդ փոխանցված ժողովրդական իրավական սովորույթների, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման ավանդական ձևերի և դրանց պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն չգրված նորմերի և վարքականոնների վրա, որոնք երկար ժամանակ գործել են համայնքային կյանքում և կարգավորել ընտանեկան, ամուսնական, ժառանգական, գույքային, հողային ու այլ սոցիալական հարաբերություններ։ Ներկայացվում է, թե ինչպես էին ավանդույթը, հասարակական կարծիքը, համայնքի հեղինակավոր ներկայացուցիչները և ընդունված բարոյական պատկերացումները մասնակցում իրավական նշանակություն ունեցող հարցերի լուծմանը՝ պետական գրավոր օրենսդրությանը զուգահեռ կամ դրա սահմանափակ ազդեցության պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի կառուցվածքին, ամուսնության հետ կապված սովորույթներին, ընտանիքի անդամների իրավունքներին ու պարտականություններին, ժառանգության փոխանցման ձևերին, սեփականության վերաբերյալ պատկերացումներին և համայնքի ներսում առաջացող վեճերի կարգավորման ավանդական մեխանիզմներին։ Քննության են առնվում նաև համայնքային ինքնակառավարման առանձնահատկությունները, ավագների և հեղինակավոր անձանց դերը, փոխադարձ պարտավորությունների համակարգը և հասարակական պատասխանատվության ձևերը։ Սովորութային իրավունքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես իրավական նորմերի ամբողջություն, այլև որպես ժողովրդի սոցիալական կառուցվածքի, կենցաղի, բարոյական արժեքների և պատմական փորձի արտահայտություն։ Տարբեր բնակավայրերում և տարածաշրջաններում պահպանված սովորույթների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր հայկական իրավական ավանդույթները, այնպես էլ տեղային առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորվել են տնտեսական պայմանների, բնակավայրի կառուցվածքի և հարևան ժողովուրդների հետ երկարատև փոխհարաբերությունների ազդեցությամբ։ Կարևորվում է նաև գրավոր իրավունքի և ժողովրդական սովորույթի փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե պաշտոնական իրավական համակարգերի փոփոխության պայմաններում ինչպես են որոշ ավանդական կարգավորումներ շարունակել պահպանել իրենց հասարակական նշանակությունը։ Նյութը արժեքավոր է հայ հասարակության պատմական առօրյայի ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ իրավական սովորույթների միջոցով հնարավոր է վերականգնել մարդկանց միջև հարաբերությունների, ընտանիքի, սեփականության, համայնքային կազմակերպման և սոցիալական պատասխանատվության վերաբերյալ պատկերացումները։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևոր ազգագրական աղբյուր է, քանի որ իրավական հարաբերությունները դիտարկվում են ժողովրդական կենցաղի, ավանդույթների և հասարակական կազմակերպման հետ անմիջական կապի մեջ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս համադրել իրավագիտական, պատմական և ազգագրական մոտեցումները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայերի սովորութային իրավական մշակույթի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավունքի պատմության, հայագիտության, ազգագրության, սոցիալական պատմության և մշակութային մարդաբանության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է ծանրացնող հանգամանքներում կատարված սպանությունների քրեաիրավական բնութագրին, դրանց տեսակների և որակման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների համադրմամբ։ Գրքում վերլուծվում է սպանության՝ որպես մարդու կյանքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության, իրավական բնույթը, դրա հանցակազմի տարրերը և ծանրացնող հանգամանքների առկայության դեպքում քրեական պատասխանատվության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սպանությունների առանձին տեսակների տարբերակմանը, դրանց օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներին, հանցագործության շարժառիթի ու նպատակի նշանակությանը և այն հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի քրեաիրավական որակավորման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են սպանության որակման ընթացքում առաջացող բարդությունները, մասնավորապես՝ ծանրացնող հանգամանքի փաստական առկայության հաստատումը, մեղավորի դիտավորության բովանդակության բացահայտումը և տարբեր հանցակազմերի միմյանցից սահմանազատումը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև սպանության փորձի, հանցագործության համակցության, համակատարության և այլ քրեաիրավական ինստիտուտների հետ կապված որակավորման հարցերին։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ արարքի ճիշտ իրավական գնահատումը պահանջում է ինչպես քրեական օրենսդրության համապատասխան նորմերի ճշգրիտ մեկնաբանություն, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքների ամբողջական և օբյեկտիվ գնահատում։ Քննության են առնվում իրավակիրառ պրակտիկայում հանդիպող խնդիրները, ապացույցների գնահատման նշանակությունը, սպանության եղանակի, գործիքի, տուժողի կարգավիճակի, շարժառիթների և այլ հանգամանքների ազդեցությունը արարքի որակավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ծանրացնող հանգամանքներում կատարված սպանությունների քրեաիրավական կարգավորման տեսական խնդիրները և դրանց գործնական կիրառման ընթացքում առաջացող դժվարությունները, ինչպես նաև դիտարկել օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և սպանությունների քրեաիրավական որակավորման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ֆունկցիոնալ ծրագրերի հիմնական իմաստային բովանդակության ուսումնասիրությանը՝ լեզվական միավորների գործառույթների, իմաստային կառուցվածքի և հաղորդակցական կիրառության տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես են տարբեր լեզվական կառուցվածքներ և ծրագրային միավորներ արտահայտում որոշակի իմաստային հարաբերություններ և ինչպես է դրանց գործառույթը պայմանավորվում խոսքային միջավայրով։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում իմաստի և գործառույթի փոխհարաբերությանը, լեզվական ձևի ու բովանդակության կապին, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ նույն ձևական կառուցվածքը տարբեր համատեքստերում կարող է իրականացնել տարբեր իմաստային կամ հաղորդակցական գործառույթներ։ Աշխատությունում ֆունկցիոնալ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լեզվական երևույթները դիտարկել ոչ միայն որպես ձևական համակարգի բաղադրիչներ, այլև որպես հաղորդակցական նպատակների իրականացման միջոցներ։ Քննության են առնվում հիմնական իմաստային բաղադրիչները, դրանց փոխկապակցվածությունը և խոսքում դրսևորման եղանակները։ Կարևորվում է նաև համատեքստի դերը, քանի որ լեզվական միավորի գործառական նշանակությունը հաճախ բացահայտվում է միայն կոնկրետ հաղորդակցական իրավիճակում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր լեզվական օրինակների վերլուծություն՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են իմաստային հարաբերությունները ձևավորվում, փոփոխվում և փոխանցվում տարբեր կառուցվածքների միջոցով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում իմաստային ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանել ֆունկցիոնալ ծրագրերի հիմնական բնութագրերը և դրանց կիրառության ոլորտները։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է նաև լեզվական համակարգի տարբեր մակարդակների՝ բառային, ձևաբանական, շարահյուսական և հաղորդակցական բաղադրիչների փոխազդեցության դիտարկումը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է ձևական կառուցվածքը վերածվում որոշակի իմաստային և հաղորդակցական գործառույթի և ինչ պայմաններում է տեղի ունենում դրա իմաստային փոփոխությունը։ Աշխատանքը կարող է նշանակություն ունենալ ժամանակակից լեզվաբանության այն ուղղությունների համար, որոնք ուսումնասիրում են լեզվի գործառական կազմակերպվածությունը, իմաստի ձևավորումը և լեզվական միջոցների կիրառությունը իրական հաղորդակցության մեջ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել լեզվաբաններին, իմաստաբանության և շարահյուսության մասնագետներին, գործառական քերականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ձգտում է բացահայտել ֆունկցիոնալ ծրագրերի հիմնական իմաստային կառուցվածքը և ցույց տալ, թե ինչպես են դրանց իմաստային բաղադրիչները փոխկապակցվում լեզվական ձևի, համատեքստի և հաղորդակցական գործառույթի հետ՝ նպաստելով լեզվական համակարգի ավելի ամբողջական գործառական ընկալմանը։

Culture

Հրատարակությունը մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել ՀՍՍՀ մշակութային և գեղարվեստական կյանքի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը։ Այն նախատեսված է մասնագետների, գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի ոլորտների աշխատողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և թեմատիկ գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Նյութերը կարող են ընդգրկել մշակույթի պատմությանը և տեսությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, պարարվեստին, ժողովրդական ստեղծագործությանը, կիրառական արվեստին, թանգարանային և գրադարանային գործին, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը և հարակից ոլորտներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ ու այլ տպագիր նյութեր։ Մատենագիտական գրառումների համակարգումը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում հրապարակվող մասնագիտական գրականության ընթացքին և արագ կողմնորոշվելու անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման մեջ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նյութերի թեմատիկ դասակարգումը, որի շնորհիվ տարբեր բնագավառների վերաբերյալ տեղեկատվությունը ներկայացվում է տրամաբանական և գործնական օգտագործման համար հարմար կառուցվածքով։ Նման տեղեկատուն ոչ միայն օժանդակում է կոնկրետ հրապարակումների հայտնաբերմանը, այլև ընդհանուր պատկերացում է տալիս մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունների, ուսումնասիրվող թեմաների և մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակի մասին։ Այն կարող է ծառայել որպես աղբյուր մատենագիտական որոնումների, թեմատիկ ցանկերի կազմման, գիտահետազոտական աշխատանքի նախապատրաստման և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման համար։ Ընթացիկ բնույթը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս պարբերաբար արձանագրելու նոր լույս տեսած նյութերը և ապահովելու մասնագիտական հանրության իրազեկվածությունը համապատասխան գրականության վերաբերյալ։ Միաժամանակ նման մատենագիտական հրատարակությունների հաջորդական թողարկումները պատմական տեսանկյունից արժեքավոր նյութ են ստեղծում՝ հնարավորություն տալով հետագայում ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական մտքի և հրատարակչական գործունեության զարգացումը։ Այսպիսով, հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, գիտամատենագիտական և պատմամշակութային գործառույթները՝ նպաստելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գրականության համակարգված հաշվառմանը և արդյունավետ օգտագործմանը։

Biology

Այս աշխատությունը վերաբերում է շիզոֆրենիայի էթիոպաթոգենեզում օրգանիզմի նեյրոիմունային ստատուսի ցուցանիշների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նյարդաբանության, իմունոլոգիայի և հոգեբուժության փոխկապակցված մեխանիզմները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել իմունային համակարգի և կենտրոնական նյարդային համակարգի փոխազդեցությունները շիզոֆրենիայի զարգացման և ընթացքի տարբեր փուլերում՝ գնահատելով նեյրոիմունային դիսբալանսի դերը հիվանդության առաջացման և սրացման մեջ։ Ուսումնասիրվում են իմունաբանական հիմնական ցուցանիշները՝ ցիտոկինների մակարդակ, բորբոքային միջնորդներ, լիմֆոցիտների ենթաբնակչություններ, ինչպես նաև նյարդաքիմիական փոփոխությունները՝ դոպամինային և գլուտամատային համակարգերի ակտիվություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոիմունային փոխազդեցության մեխանիզմներին, որոնք կարող են նպաստել ուղեղի նյարդաբորբոքային գործընթացների ակտիվացմանը և ճանաչողական խանգարումների առաջացմանը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է կլինիկական տվյալների վերլուծությունը՝ հիվանդների տարբեր խմբերում նեյրոիմունային ցուցանիշների համեմատական գնահատմամբ, ինչպես նաև դրանց կապը կլինիկական ախտանիշների ծանրության հետ։ Միաժամանակ քննարկվում են նեյրոիմունային մարկերների կիրառման հնարավորությունները շիզոֆրենիայի վաղ ախտորոշման, ընթացքի կանխատեսման և բուժման անհատականացման նպատակով։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է հոգեբուժության և նյարդաիմունոլոգիայի ոլորտներում՝ նպաստելով շիզոֆրենիայի պաթոգենեզի ավելի խորքային ընկալմանը և նոր ախտորոշիչ մոտեցումների զարգացմանը։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է Ջավախքի հայկական դպրոցներում առկա արդի կրթադաստիարակչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով կրթական գործընթացի կազմակերպման, սովորողների դաստիարակության, ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության և դպրոցական միջավայրի առանձնահատկություններին։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են այն սոցիալական, մշակութային, լեզվական և կրթական գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ տարածաշրջանի հայկական դպրոցների գործունեության և կրթության որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայապահպանության, ազգային ինքնության ձևավորման, մայրենի լեզվի պահպանման և սերունդների միջև մշակութային արժեքների փոխանցման խնդիրներին։ Քննարկվում են նաև սովորողների կրթական մոտիվացիայի, ուսուցման ժամանակակից մեթոդների կիրառման, մանկավարժների պատրաստվածության, ծնող-դպրոց համագործակցության և դպրոցական համայնքի զարգացման հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել կրթությունը ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցման գործընթաց, այլև որպես անձի ձևավորման, ազգային և մշակութային արժեքների պահպանման ու հասարակական միջավայրին ինտեգրվելու կարևոր միջոց։ Նյութը հատկապես արժեքավոր է մանկավարժության, կրթության կառավարման, հայագիտության և Ջավախքի հասարակական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։