ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՃԱՌԱԳԱՅԹԱՅԻՆ ՄԵԹՈԴՆԵՐ

Գեղարվեստական հայ․

«Իմ գրադարանը․ Հակոբ Պարոնյան. Ստեղծագործությունների ժողովածու»**՝ Հակոբ Պարոնյանի լայնածավալ ստեղծագործությունների հավաքածուն է, որը ներառում է նրա լավագույն բանաստեղծություններն, պատմվածքները, դիմանկարներն ու երկերի մի շարք հետաքրքիր օրինակներ։ Պարոնյան հայ գրականության մեջ համարվում է մեծ վերածնունդի ներկայացուցիչ, ով հայտնի է իր սուր հումորի, սրամտության, սիրված լեզվաբանությամբ և հասարակական վերարտադրության խոր ուսումնասիրություններով։ Նրա ստեղծագործությունները լի են կեղծիքների, սոցիալական ու քաղաքական խեղումները քննադատող հարցադրումներով։ «Իմ գրադարանը» ժողովածուն ներառում է Պարոնյանի այն բոլոր գործերը, որոնք դարձան համընդհանուր ճանաչում՝ մաս կազմելով հայ գրականության մեծանուն ժառանգությանը։ Շատ դեպքերում Պարոնյանը կիրառել է հասարակական անարդարություններին ծաղր ու հեգնանք՝ բացահայտելով մարդու մոլորությունները և անհատականություն ստեղծելու դժվարությունը՝ այդպիսով խթանելով նոր մտածողության ձևեր։ Ժողովածուի մեջ ընդգրկված են նրա սրամիտ ու մտախոհ պատմվածքները, որոնք նուրբ հումորով և մելանխոլիկ թախիծով ծաղրում են ինչպես իր ժամանակի իրականությունը, այնպես էլ մարդկային արատները։ Պարոնյանը գտնում էր այն բոլոր փոխադարձ միությունները՝ անհատական հոգևոր աշխարհն ու հասարակական կյանքի անարդարությունները, որոնք հետագայում նրա ստեղծագործական փիլիսոփայության հիմնական հիմքը դարձան։ Հատկապես նրա «Որպես մի դիմանկար» ու «Խենթ հարս» պատմվածքները համարվում են գրականության թանկարժեք շերտեր։ Ընդհանուր առմամբ, Պարոնյանի գրականությունը իր բնույթով շատ սոցիալական է՝ հաճախ ընդգծելով այդ ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգեբանական իրավիճակը։ Նրա սրամիտ հեգնանքը շարունակաբար բացահայտում է մարդկային էական հարցերը՝ արդարության, սիրո, հարստության, սոցիալական հավասարության մասին։ Պարոնյանի ստեղծագործությունների մեջ հաճախ նկատվում է ակնհայտ մելանխոլիկ թախիծ, որը զուգորդվում է ծիծաղելի ու կատակերգական իրավիճակների հետ։ Նա թիրախավորում է մարդկանց մեջ գտնվող կեղծավորությունն ու հասարակական ստանդարտներին հնազանդվող վարքագիծը՝ դրանք ներկայացնելով որպես ժառանգություն, որից պետք է ազատվելու ճանապարհը։ «Իմ գրադարանը»՝ Հակոբ Պարոնյանի ստեղծագործությունների ժողովածուն, ներկայացնում է բացառիկ արժեքներ, որոնք մաս են կազմում հայ ազգային գրականության պատմության։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի խորն ու մանրամասնորեն ծանոթանալ այս մեծ գրողին, նրա ստեղծած կերպարներին ու արվեստին, որոնք իբրև հայ գրականության ժառանգություն անմահանում են։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-52-467-2

Հայոց լեզու

Հատորը ընդգրկում է Հր․ Աճառյանի անձնական արխիվի այն ամբողջ նյութը, որի հիման վրա վերջնական ձևավորում պիտի ստանային վերջին երեք հատորները։

Պատմություն

«Иллюстрированный справочник по истории Армении» (Արտակ Մովսիսյան) պատկերազարդ ուղեցույց է, որը հայոց պատմությունը ներկայացնում է պարզ, համակարգված և տեսողականորեն հագեցած ձևով։ Գիրքը նախատեսված է լայն ընթերցողի համար՝ սկսած դպրոցականներից մինչև մեծահասակ պատմության սիրահարներ։ Ուղեցույցը ընդգրկում է հայ ժողովրդի պատմության կարևոր փուլերը՝ հնագույնից մինչև նոր ժամանակներ՝ կարճ, բայց տեղեկամատչելի տեքստով։ Պատկերազարդ հատվածները՝ քարտեզներ, լուսանկարներ, գրաֆիկներ և նկարներ, օգնում են ավելի հեշտ ընկալել ժամանակագրությունը և աշխարհագրական փոփոխությունները։ Գիրքը թույլ է տալիս տեսնել, թե ինչպես են ձևավորվել հայկական պետությունները, ինչպես են զարգացել մշակույթը և տնտեսությունը։ Մովսիսյանը նաև ներկայացնում է պատմական կարևոր իրադարձություններ, հանճարեղ դեմքեր և մշակութային ձեռքբերումներ։ Ուղեցույցը հարմար է ինչպես ինքնուսումնասիրության, այնպես էլ դպրոցականների համար՝ որպես լրացուցիչ նյութ։ Գիրքը օգտակար է նաև ուսուցիչների համար՝ դասընթացները պատկերային կերպով պատրաստելու նպատակով։ «Պատկերազարդ ուղեցույցը» նպաստում է ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը և պատմական գիտելիքների ամրապնդմանը։ Այս աշխատությունը լավ է նաև նրանց համար, ովքեր ցանկանում են արագ և հստակ հիշել հայոց պատմության կարևոր կետերը։ Հրատարակիչ - Гехинакайин грат. ISBN - 978-9939-0-1821-8

Կենսագրություն

«Դուք, իհարկե, կատակում եք, պարոն Ֆեյնման!» (Ռիչարդ Ֆեյնման) գիրքը գիտնականի հումորով լի ինքնակենսագրություն է, որը բացահայտում է նրա հետաքրքիր ու անհատական աշխարհը։ Ֆեյնմանը պատմում է իր կյանքից՝ մանկությունից մինչև գիտական մեծ հաջողություններ, բայց ոչ որպես ստանդարտ կենսագրություն, այլ որպես զվարճալի և կենդանի հիշողություններ։ Գիրքը ընդգրկում է բազմաթիվ պատմություններ նրա աշխատավայրերից, գիտական զրույցներից, արկածներից և անսպասելի հանդիպումներից։ Ֆեյնմանի ոճը պարզ և անմիջական է՝ նա խոսում է ինչպես ընկերոջ հետ, առանց դժվար բառերի և փիլիսոփայական լուրջ տոնների։ Նա հաճախ հարցնում է՝ ինչու է բանն այդպես աշխատում, և չի հաշտվում «դա է» պատասխանի հետ՝ փնտրելով ճշմարտությունը։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ գիտությունը կարող է լինել ոչ միայն ծանր, այլ նաև հումորային, հետաքրքրաշարժ և մարդկային։ Ֆեյնմանն առանձնանում է իր հետաքրքրասիրությամբ, խելացիությամբ և անհավանական բացասականությամբ՝ երբ ինչ-որ բան չի հասկանում։ Նա պատմում է նաև այն մասին, թե ինչպես են գիտնականները մտածում, աշխատում և խնդիրներ լուծում՝ ներսից նայելով։ Գիրքը կարող է ոգեշնչել երիտասարդներին՝ ցույց տալով, որ գիտությունը նաև արկած է և խիստ հետաքրքրություն։ «Դուք, իհարկե, կատակում եք, պարոն Ֆեյնման!» ընթերցելիս թվում է, թե ընկերասեր մի մարդ է քեզ պատմում իր կյանքի զվարճալի և կարևոր դրվագները։ Այս աշխատությունը հարմար է ոչ միայն գիտության սիրահարների, այլ նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր սիրում են կենսագրական պատմություններ՝ հումորով ու ճշմարտությամբ։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-5-17-092293-2

Փիլիսոփայություն

«Այսպես ասաց Զարաթուստր» (Նիցշե) փիլիսոփայական ստեղծագործություն է, որը ներկայացնում է Զարաթուստրա կերպարի միջոցով նոր արժեքների, մարդու ինքնակատարելագործման և ազատության գաղափարները։ Գիրքը գրված է գրական-ֆիլիսոփայական ոճով՝ ասելով բանաստեղծական, առակային և քարոզչական լեզվով, ինչը այն դարձնում է յուրահատուկ և ազդեցիկ։ Զարաթուստրան իջնում է լեռից՝ մարդկանց պատմելու համար, որ պետք է վերացնեն հին բարոյականությունն ու ստեղծեն նոր, իրենց կյանքի համար հարմար արժեքներ։ Նիցշեի գլխավոր գաղափարներից է «Übermensch» (վեր-մարդը), այն մարդը, ով կարող է հաղթահարել իր սահմանափակումները և վերափոխել ինքն իրեն։ Գիրքը քննադատում է քրիստոնեական բարոյությունը և «հիվանդ հոգով» մարդու մոտեցումները, որոնք խանգարում են ուժեղ և ստեղծարար կյանքի։ Նիցշեն նաև խոսում է «ծիրանի հավերժական վերապրում» գաղափարի մասին՝ այն մասին, որ մարդը պետք է ցանկանա նույն կյանքը ապրել միշտ, առանց դժգոհության։ Գիրքը լի է խորհրդանշական պատկերներով, օրինակ՝ արցունքներ, խաչ, օձ, լեռ, և այս ամենը ծառայում է խոր իմաստներ փոխանցելու համար։ «Այսպես ասաց Զարաթուստր» պահանջում է ընթերցողի ակտիվ մտավոր մասնակցությունը՝ քանի որ այն չի տալիս պարզ պատասխանը, այլ մտորումների սկիզբ է։ Գիրքը մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի մշակույթում, գրականության և փիլիսոփայության վրա։ Այս աշխատությունը հարմար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են արժեքների վերարժևորմամբ, ինքնաճանաչմամբ և փիլիսոփայական ռոմանտիկությամբ։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-17-119670-7

Սոցիոլոգիա

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես էին ձևավորված և գործում ազգակցական կապերը հայ ավանդական հասարակությունում՝ հատկապես գյուղական միջավայրում՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգակցական համակարգի կառուցվածք Տոհմ, գերդաստան, ընտանիք և նրանց փոխկապակցվածությունը։ Ընտանեկան ձևեր Մեծ ընտանիք, նուկլեար ընտանիք և դրանց փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Ամուսնության և խնամիական կապեր Ամուսնության ավանդույթներ, կնքահայրություն և սոցիալական կապերի ամրապնդում։ Սոցիալական դերեր և հեղինակություն Ընտանիքի ավագների և համայնքի ազդեցիկ անդամների դերը։ Ավանդույթների ազդեցություն Ազգակցական կապերի կարգավորում սովորույթներով և հասարակական նորմերով։ Փոփոխությունների գործընթաց Ավանդական համակարգից դեպի ժամանակակից սոցիալական կառուցվածք անցումը։