Հիշողություն

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է մ.թ.ա. III-II հազարամյակներում Հայաստանի տարածքում պատրաստված կերամիկական նյութի տեխնիկական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հնագիտական պեղումներից հայտնաբերված խեցեղենի պատրաստման եղանակներն են, օգտագործված հումքի բնույթը, կավի մշակման գործընթացը, խառնուրդների կիրառումը, ձևավորման տեխնիկան, մակերեսի մշակումը, զարդարման եղանակները և թրծման պայմանները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ բրոնզի և միջին բրոնզի դարաշրջանների նյութական մշակույթի վերակազմության համար, քանի որ կերամիկական առարկաները ոչ միայն կենցաղային նշանակություն ունեցող իրեր են, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի տեխնոլոգիական գիտելիքների, արտադրական ավանդույթների և մշակութային կապերի կարևոր վկայություններ։ Աշխատանքում տեխնոլոգիական հատկանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպիսի հմտություններ էին անհրաժեշտ տարբեր տեսակի անոթների պատրաստման համար, ինչպիսի արտադրական փուլերով էր իրականացվում դրանց ստեղծումը և ինչպես էին վարպետները հարմարեցնում տեխնոլոգիաները տարբեր գործառույթներ ունեցող առարկաների համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կավի բաղադրությանը և դրա նախապատրաստմանը, քանի որ հումքի ընտրությունն ու մշակումը մեծապես ազդում էին պատրաստի արտադրանքի ամրության, կառուցվածքի, գույնի և արտաքին տեսքի վրա։ Կարևոր է նաև թրծման տեխնոլոգիայի ուսումնասիրությունը, որը կարող է տեղեկություններ տալ օգտագործված վառարանների, ջերմային պայմանների և արտադրական գործընթացի վերահսկման մակարդակի մասին։ Կերամիկական նյութի տեխնիկատեխնոլոգիական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել տեղական արտադրական ավանդույթները, բացահայտել հնարավոր տեխնոլոգիական ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ուսումնասիրել տարբեր հնագիտական մշակույթների միջև փոխազդեցությունները։ Նման մոտեցումը կարող է նաև նպաստել արտադրության մասնագիտացման, արհեստագործական հմտությունների փոխանցման և տնտեսական կյանքի որոշ առանձնահատկությունների վերականգնմանը։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնագիտական կերամիկան դիտարկում է ոչ միայն ձևաբանական կամ գեղարվեստական տեսանկյունից, այլև որպես տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունք՝ ուսումնասիրելով առարկաների ստեղծման ամբողջ շղթան։ Այսպիսի հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել Հայաստանի տարածքի հնագույն բնակչության կենցաղի, արհեստագործության, նյութերի մշակման գիտելիքների և տարածաշրջանային մշակութային կապերի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մ.թ.ա. III-II հազարամյակների Հայաստանի կերամիկական արտադրության տեխնիկական մակարդակը, արտադրական ավանդույթները և տեխնոլոգիական զարգացումը՝ միաժամանակ լրացնելով Հայաստանի հնագույն պատմության և նյութական մշակույթի վերաբերյալ գիտական պատկերացումները։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է կենսահումուսի տեսակավորման տեղակայանքի մշակմանը և դրա հիմնական տեխնոլոգիական ու կառուցվածքային պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում կենսահումուսի արտադրության գործընթացում ստացվող նյութի արդյունավետ տեսակավորման, օտար և խոշոր մասնիկների առանձնացման, հատիկաչափական կազմի կարգավորման և վերջնական արտադրանքի որակի բարձրացման անհրաժեշտությունն է։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են կենսահումուսի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, մասնիկների չափային կազմը, խոնավությունը, խտությունը և այլ բնութագրեր, որոնք անմիջականորեն ազդում են տեսակավորման գործընթացի արդյունավետության և սարքավորման աշխատանքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեխնոլոգիական գործընթացի կազմակերպմանը և այնպիսի կառուցվածքային լուծման ընտրությանը, որը հնարավորություն կտա ապահովել նյութի համաչափ մատակարարում, արդյունավետ տարանջատում և պահանջվող որակի պատրաստի արտադրանքի ստացում։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են հիմնավորվել տեղակայանքի հիմնական հանգույցների կառուցվածքը, աշխատանքային օրգանների չափերը, շարժման արագությունները, թեքության անկյունները, արտադրողականությունը, էներգետիկ պահանջները և տեսակավորման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սարքավորման շահագործման հուսալիությանը, տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությանը և էներգիայի ու նյութական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը։ Փորձարարական կամ հաշվարկային տվյալների հիման վրա կարող է գնահատվել տարբեր աշխատանքային ռեժիմների ազդեցությունը տեսակավորման աստիճանի, արտադրողականության և վերջնական արտադրանքի որակի վրա, ինչի արդյունքում հնարավոր է ընտրել սարքավորման աշխատանքի օպտիմալ պարամետրերը։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև տեխնիկական և տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով սարքավորման պատրաստման և շահագործման ծախսերը, արտադրողականությունը, էներգասպառումը և կիրառման արդյունքում ստացվող տնտեսական օգուտը։ Մշակվող լուծումը կարող է նպաստել կենսահումուսի վերամշակման գործընթացների մեքենայացմանն ու ավտոմատացմանը, ձեռքի աշխատանքի կրճատմանը և արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են գործնական նշանակություն ունենալ կենսահումուսի և օրգանական պարարտանյութերի արտադրությամբ զբաղվող տնտեսությունների, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների, ագրոտեխնիկական սարքավորումներ նախագծող մասնագետների և գյուղատնտեսական ճարտարագիտության ոլորտի հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Основания педагогики աշխատությունը մանկավարժության տեսական հիմքերին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է կրթության և դաստիարակության գործընթացների հիմնական սկզբունքները, նպատակները և օրենքաչափությունները, այն վերլուծում է ուսուցման կազմակերպման ձևերը, մանկավարժական մեթոդները, ուսուցչի և սովորողի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրթական միջավայրի ձևավորման գործոնները, գիրքը անդրադառնում է մանկավարժական համակարգերի պատմական զարգացմանը, կրթության հոգեբանական հիմքերին և ժամանակակից կրթական մոտեցումներին, միաժամանակ ընդգծելով արժեքային դաստիարակության, անհատական մոտեցման և սոցիալականացման դերը ուսումնական գործընթացում, և ներկայացնելով կրթության արդյունավետության գնահատման հիմնական չափանիշները, այն կարևոր աղբյուր է ուսուցիչների, մանկավարժների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար։

Լրագրություն

Այս գիրքը նվիրված է հեռուստատեսության ազդեցության և դեռահասների արժեհամակարգային փոխակերպումների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության հեռուստաընկերությունների օրինակով 2010-2015 թվականների ժամանակահատվածում։ Աշխատանքում վերլուծվում է հեռուստատեսային բովանդակության ազդեցությունը դեռահասների աշխարհայացքի, արժեքային կողմնորոշումների, վարքագծային դրսևորումների և սոցիալական ընկալումների ձևավորման վրա։ Գրքում ուսումնասիրվում են մեդիայի դերը երիտասարդ սերնդի դաստիարակության գործընթացում, հեռուստատեսային հաղորդումների թեմատիկ առանձնահատկությունները և տեղեկատվական միջավայրի ազդեցության մեխանիզմները։ Ներկայացված են սոցիոլոգիական և մեդիագիտական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս հասկանալ զանգվածային լրատվության միջոցների և հասարակական արժեքների փոխկապակցվածությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրողների, մեդիա մասնագետների, սոցիոլոգների, մանկավարժների, հետազոտողների, ուսանողների և երիտասարդության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանի կողմից պատանի ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ ուշադրություն դարձնելով պատանեկան տարիքի ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորմանը, գրքի ընտրության գործընթացին և գրադարանի դերին երիտասարդների մտավոր, մշակութային ու անձնային զարգացման գործում։ Պատանեկությունը կարևոր փուլ է, երբ ընթերցողի հետաքրքրությունները դառնում են ավելի բազմազան, ձևավորվում են ինքնուրույն կարծիքներն ու արժեքային կողմնորոշումները, իսկ գրականությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ աշխարհայացքի, լեզվական կարողությունների, երևակայության և քննադատական մտածողության զարգացման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պատանի ընթերցողների գրական պահանջները, նախասիրությունները և ընթերցանության շարժառիթները, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունը՝ կախված տարիքից, կրթական միջավայրից և սոցիալական պայմաններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարի դերին՝ որպես ընթերցողի և գրքի միջև միջնորդի, որը պետք է կարողանա բացահայտել պատանու հետաքրքրությունները, ճիշտ կողմնորոշել նրան գրականության ընտրության հարցում և միաժամանակ խրախուսել ինքնուրույն ընթերցանությունը։ Աշխատությունը կարող է ներկայացնել անհատական և խմբային աշխատանքի տարբեր ձևեր՝ ընթերցողական զրույցներ, գրքի քննարկումներ, գրական երեկոներ, թեմատիկ ցուցահանդեսներ, ընթերցողների կոնֆերանսներ, գրական վիկտորինաներ և ստեղծագործական միջոցառումներ։ Այսպիսի միջոցառումները կարող են նպաստել ոչ միայն գրքերի նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմանը, այլև պատանիների հաղորդակցական հմտությունների, սեփական կարծիքը հիմնավորելու և այլ տեսակետներ լսելու կարողության զարգացմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև գրադարանային ֆոնդի նպատակային ձևավորումը՝ պատանի ընթերցողների տարիքային և թեմատիկ պահանջներին համապատասխան գեղարվեստական, գիտահանրամատչելի, կրթական և այլ գրականության ապահովմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև պարտադիր և ազատ ընթերցանության հարաբերակցությանը՝ ընդգծելով այնպիսի միջավայրի ստեղծման անհրաժեշտությունը, որտեղ պատանին կարող է ոչ միայն կատարել ուսումնական պահանջները, այլև ինքնուրույն ընտրել իրեն հետաքրքրող գրականություն։ Պատանի ընթերցողների հետ աշխատանքի արդյունավետությունը մեծապես կախված է գրադարանավարի հաղորդակցական և մանկավարժական հմտություններից, ուստի կարող են ուսումնասիրվել նաև ընթերցողի անհատական առանձնահատկությունները հաշվի առնելու, վստահելի հարաբերություններ ձևավորելու և ընթերցանության նկատմամբ դրական վերաբերմունք ստեղծելու մեթոդները։ Նյութը կարող է կարևորել նաև ընտանիքի, դպրոցի և գրադարանի համագործակցությունը, քանի որ ընթերցանության կայուն մշակույթի ձևավորումը առավել արդյունավետ է, երբ այս միջավայրերը գործում են փոխկապակցված։ Աշխատության մեջ կարող է քննարկվել նաև պատանիների ներգրավումը գրադարանի մշակութային կյանքին՝ նրանց հնարավորություն տալով հանդես գալ որպես քննարկումների, գրական միջոցառումների և ստեղծագործական նախաձեռնությունների ակտիվ մասնակիցներ։ Այդ մոտեցումը կարող է գրադարանը վերածել ոչ միայն գրականության տրամադրման վայրի, այլև պատանիների հաղորդակցության, ինքնարտահայտման և մշակութային զարգացման միջավայրի։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մանկավարժների, գրադարանագիտության մասնագետների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և պատանեկան ընթերցանության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ պատանի ընթերցողների հետ արդյունավետ աշխատանքը պահանջում է նրանց հետաքրքրությունների և տարիքային առանձնահատկությունների խորքային ըմբռնում, գրականության նպատակային ընտրություն, անհատական մոտեցում և ակտիվ մշակութային ու կրթական միջոցառումների համադրում՝ ընթերցանության նկատմամբ կայուն հետաքրքրություն և ինքնուրույն ընթերցողական մշակույթ ձևավորելու նպատակով։