Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionReligion
Հայոց սուրբ հայրերի՝ Սահակ Պարթևի, Մեսրոպ Մաշտոցի, Գյուտ Արահեզացու, Հովհաննես Մանդակունու և Ներսես Շնորհալու կազմած ու խմբագրած ժամագիրք
Հայ առաքելական եկեղեցու աղոթական, ծիսական և հոգևոր երաժշտական ժառանգության կարևորագույն գրքերից այս հրատարակությունը ներկայացնում է եկեղեցական ժամերգությունների ավանդական կարգը, օրվա տարբեր ժամերին կատարվող հասարակական աղոթքները, սաղմոսները, շարականները, հոգևոր երգերը և պաշտամունքային այլ նյութեր։ Գրքի խորագիրը դրա ստեղծման և ձևավորման ավանդույթը կապում է հայոց մեծագույն հոգևոր ու մշակութային գործիչների՝ Սահակ Պարթևի, Մեսրոպ Մաշտոցի, Գյուտ Արահեզացու, Հովհաննես Մանդակունու և Ներսես Շնորհալու անունների հետ՝ ընդգծելով հայ ժամագրական ժառանգության բազմադարյա պատմությունն ու եկեղեցական հեղինակությունը։ Ժամագիրքը Հայ եկեղեցու ծիսական գրականության հիմնարար տեսակներից է, որի միջոցով կարգավորվում է օրվա ընթացքում կատարվող ժամերգությունների հաջորդականությունը և պահպանվում համայնքային աղոթքի միասնական ավանդույթը։ Նրա բովանդակային առանցքը ժամանակի հոգևոր իմաստավորումն է՝ օրվա յուրաքանչյուր հատվածը աղոթքով, սաղմոսերգությամբ, աստվածաշնչյան ընթերցումներով և հոգևոր խորհրդածությամբ ուղեկցելու քրիստոնեական սկզբունքի հիման վրա։ Հայ եկեղեցական ավանդության համաձայն՝ աղոթքը մարդու և Աստծո հաղորդակցության հիմնական միջոցն է, իսկ կանոնավոր ժամերգությունը հավատացյալի հոգևոր կյանքի կազմակերպման և եկեղեցական համայնքի միասնականության պահպանման կարևոր պայման։ Ժամագրքում ընդգրկված աղոթական նյութերը նախատեսված են եկեղեցական պաշտամունքի տարբեր պահերի համար և արտահայտում են քրիստոնեական հավատքի հիմնարար գաղափարները՝ Աստծո փառաբանությունը, գոհությունը, ապաշխարությունը, ողորմության հայցումը, հոգևոր մաքրագործումը և փրկության հույսը։ Ժամերգությունների համակարգը ներառում է օրվա տարբեր ժամանակներին համապատասխանող աղոթական կարգեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր խորհրդաբանական նշանակությունը։ Առավոտյան աղոթքը խորհրդանշում է նոր օրվա սկիզբը, Աստծո ողորմության և առաջնորդության հայցումը, իսկ երեկոյան աղոթքը կապված է անցած օրվա խորհրդածության, երախտագիտության և հոգևոր հաշվետվության հետ։ Գիշերային և մյուս ժամերգությունները ևս արտահայտում են քրիստոնեական այն համոզմունքը, որ մարդու կյանքը պետք է մշտապես ընթանա աստվածային ներկայության գիտակցությամբ։ Ժամագրական այս համակարգը ժամանակը վերածում է հոգևոր ծառայության և հավատքի շարունակական դրսևորման միջոցի՝ միավորելով անհատական աղոթքն ու համայնքային պաշտամունքը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից են սաղմոսները, որոնք հայ եկեղեցական աղոթական ավանդության մեջ ունեն առանձնահատուկ դեր։ Դրանք արտահայտում են մարդու հոգևոր ապրումների բազմազանությունը՝ փառաբանությունից ու գոհությունից մինչև զղջում, տագնապ, հույս և աստվածային օգնության հայցում։ Սաղմոսերգությունը կապում է քրիստոնեական պաշտամունքը աստվածաշնչյան աղոթական ժառանգության հետ՝ հավատացյալին հաղորդակից դարձնելով դարերի ընթացքում պահպանված հոգևոր խոսքին։ Ժամագրքի մյուս կարևոր գրական և երաժշտական շերտը կազմում են շարականներն ու հոգևոր երգերը։ Հայ շարականագրությունը ազգային հոգևոր մշակույթի ինքնատիպ ու բարձրարժեք բնագավառներից է, որտեղ միահյուսվում են աստվածաբանական միտքը, բանաստեղծական արտահայտչությունը և երաժշտական արվեստը։ Շարականները նվիրված են եկեղեցական տոներին, սրբերի հիշատակությանը, քրիստոնեական վարդապետության կարևոր գաղափարներին և փրկագործական իրադարձություններին։ Դրանց միջոցով պաշտամունքային արարողությունը ձեռք է բերում ոչ միայն աղոթական, այլև գեղարվեստական ու խորհրդաբանական ամբողջականություն։ Ժամագրքի գաղափարական կարևոր ուղղություններից է հայ եկեղեցու ծիսական միասնականության պահպանումը։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում և աշխարհագրական տարբեր վայրերում ապրող հայ հավատացյալներին միավորել է ընդհանուր պաշտամունքային ավանդույթը, որի պահպանման գործում ժամագրքերը ունեցել են անփոխարինելի դեր։ Դրանց միջոցով հոգևորականությունը և եկեղեցական երգեցողության մեջ ներգրավված անձինք հնարավորություն են ունեցել հետևելու ժամերգությունների ընդունված կարգին՝ պահպանելով աղոթքների, սաղմոսների և շարականների հաջորդականությունը։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր էր հայկական համայնքների համար, որոնք պատմական հանգամանքների հետևանքով բնակվում էին հայրենիքից հեռու, սակայն ձգտում էին պահպանել իրենց լեզուն, եկեղեցական ավանդույթներն ու ազգային ինքնությունը։ Գրքի խորագրում հիշատակված հեղինակավոր եկեղեցական հայրերի անունները բացահայտում են հայ ժամագրության ձևավորման պատմական և գաղափարական հիմքերը։ Սահակ Պարթևը և Մեսրոպ Մաշտոցը հայոց հոգևոր ու մշակութային պատմության հիմնադիր դեմքերից են։ Նրանց գործունեությունը կապված է հայ գրերի ստեղծման, հայերեն գրականության սկզբնավորման և քրիստոնեական ուսմունքի հայերեն տարածման հետ։ Հայերեն գրավոր մշակույթի ձևավորումը հնարավորություն տվեց եկեղեցական պաշտամունքն ու աստվածաբանական գիտելիքը զարգացնելու ազգային լեզվով՝ ապահովելով հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնուրույնության ամրապնդումը։ Գյուտ Արահեզացին կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական պատմության մեջ՝ կապված եկեղեցական կյանքի կազմակերպման և հոգևոր մշակույթի զարգացման հետ։ Հովհաննես Մանդակունու անունը կապված է հայ եկեղեցական քարոզչության, ծիսական գրականության և հոգևոր մտքի զարգացման հետ։ Ներսես Շնորհալին իր բազմակողմանի գործունեությամբ մեծ ներդրում է ունեցել հայ հոգևոր բանաստեղծության, շարականագրության, աստվածաբանական մտքի և եկեղեցական երգարվեստի զարգացման գործում։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունը առանձնանում է աղոթական խորությամբ, բանաստեղծական նրբությամբ և քրիստոնեական գաղափարների գեղարվեստական արտահայտությամբ։ Այս հեղինակավոր հայրերի հիշատակումը ժամագրքի խորագրում ընդգծում է այն պատմական ավանդույթը, որի շրջանակում ձևավորվել և սերունդներին է փոխանցվել հայ եկեղեցական աղոթական ժառանգությունը։ Գրական և լեզվական առումով աշխատությունը կարևոր նմուշ է հայ եկեղեցական գրավոր մշակույթի։ Նրան բնորոշ են աղոթական խոսքի հանդիսավորությունը, աստվածաշնչյան պատկերների կիրառությունը, շարականային բանաստեղծության արտահայտչականությունը և եկեղեցական լեզվին հատուկ բառապաշարը։ Ժամագրական տեքստերը համադրում են արձակ ու չափածո ստեղծագործություններ՝ ստեղծելով պաշտամունքային միասնական համակարգ։ Դրանց լեզուն արտահայտում է հայ եկեղեցական գրականության պատմական զարգացումը, գրաբարի հոգևոր ու գրական գործառույթը և ազգային բանաստեղծական ավանդույթի առանձնահատկությունները։ Երաժշտական առումով ժամագիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայ հոգևոր երգարվեստի ուսումնասիրության համար, քանի որ շարականների և երգեցողության ավանդույթը հայ ժողովրդի մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր բաղադրիչներից է։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական գրքի տարածման աշխարհագրական լայն ընդգրկումը։ 19-րդ դարում Կալկաթան հայ համայնքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ձևավորվել էին կրթական, տպագրական, կրոնական և հասարակական կյանքի հաստատություններ։ Հնդկաստանի հայ համայնքը մեծ նշանակություն էր տալիս ազգային լեզվի, գրականության և եկեղեցական ավանդույթների պահպանմանը։ Հայերեն ժամագրքի հրատարակությունը Կալկաթայում վկայում է այդ համայնքի հոգևոր պահանջների և հայ եկեղեցական մշակույթը պահպանելու ձգտման մասին։ Պողոս Վիջէնյանի «Արծիւ» տպարանի գործունեությունը կապված է հայ տպագրության աշխարհագրական տարածման և հայկական հոգևոր գրականության միջազգային շրջանառության հետ։ Նման հրատարակությունները հնարավորություն էին տալիս հայրենիքից հեռու ապրող հայերին շարունակելու իրենց եկեղեցական կյանքը մայրենի լեզվով և պահպանելու ազգային կրոնական ինքնագիտակցությունը։ Այս առումով աշխատությունը ոչ միայն ծիսական ձեռնարկ է, այլև հայ ժողովրդի սփյուռքյան մշակութային պատմության կարևոր վկայություն։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ ժամագրության, եկեղեցական ծիսագիտության, շարականագրության, հայ հոգևոր երաժշտության, գրաբարի և հայ տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայ եկեղեցու պատմաբաններին, երաժշտագետներին, շարականագետներին, հայագետներին, մատենագետներին, բանասերներին, հոգևորականներին և հայկական սփյուռքի մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական և ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է հայ եկեղեցական ժամերգությունների ավանդույթի պահպանմամբ, հայոց մեծագույն հոգևոր հայրերի ժառանգության ներկայացմամբ և ազգային աղոթական ու երաժշտական մշակույթի շարունակականության ուսումնասիրության հնարավորությամբ։ Հրատարակությունը կարևոր վկայություն է այն մասին, թե ինչպես է հայ ժողովուրդը տարբեր երկրներում ու պատմական պայմաններում պահպանել իր եկեղեցական ավանդույթը՝ ժամերգության, աղոթքի, շարականերգության և մայրենի լեզվով պաշտամունքի միջոցով։
Updated: 2026-11-12
Mathematics
Исследования газовых сенсоров, изготовленных на основе пористых наноструктурных полупроводников
Աշխատությունը նվիրված է ծակոտկեն նանոկառուցվածքային կիսահաղորդիչների հիմքով պատրաստված գազային սենսորների հատկությունների, աշխատանքի մեխանիզմների և զգայունության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նանոկառուցվածքային կիսահաղորդչային նյութերի ֆիզիկական և կառուցվածքային բնութագրերը, ծակոտկենության ձևավորման մեթոդները և դրանց ազդեցությունը սենսորային համակարգերի գործառական ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են կիսահաղորդչի մակերևույթի և գազային միջավայրի փոխազդեցության գործընթացները, որոնց հետևանքով կարող են փոփոխվել նյութի էլեկտրական հատկությունները և առաջանալ չափելի սենսորային ազդանշաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նանոկառուցվածքների մեծ տեսակարար մակերեսի, ծակոտիների չափերի և բաշխման, մակերևութային վիճակների ու նյութի կառուցվածքի ազդեցությանը գազերի հայտնաբերման արդյունավետության վրա։ Դիտարկվում են սենսորների զգայունությունը, ընտրողականությունը, արձագանքման և վերականգնման ժամանակները, աշխատանքային ջերմաստիճանը, կայունությունը և կրկնելիությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները։ Քննարկվում են տարբեր գազային միջավայրերում կիսահաղորդչային կառուցվածքների էլեկտրական և ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխությունները, ինչպես նաև սենսորների աշխատանքային բնութագրերի բարելավման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նյութի ստացման տեխնոլոգիայի, նանոկառուցվածքի ձևաբանության և վերջնական սարքի զգայունության միջև փոխկապակցվածության բացահայտումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նման սենսորների հնարավոր կիրառությանը շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, արդյունաբերական անվտանգության, տեխնոլոգիական գործընթացների վերահսկման և գազերի հայտնաբերման համակարգերում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձր զգայունությամբ, արագ արձագանքող և արդյունավետ կիսահաղորդչային գազային սենսորների մշակման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմքերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիայի, նյութագիտության, սենսորային տեխնիկայի և միկրոէլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-02
Other Subjects
Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги: Арменика: Информационный указатель (1981, թիվ 2)
Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։
Updated: 2026-11-02Religion
Ճառ բարոյական
«Ճառ բարոյական» աշխատությունը 19-րդ դարի հայ բարոյախոսական և դաստիարակչական գրականության նմուշներից է, որի հիմնական նպատակն է անդրադառնալ մարդու բարոյական նկարագրին, վարքագծին, հասարակական պարտականություններին և առաքինի կյանքի սկզբունքներին։ Հեղինակ՝ Յ. Ս. Տիվիթճեան, ստեղծագործության մեջ ներկայացնում է բարոյական արժեքների նշանակությունը մարդկային անհատականության ձևավորման և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Աշխատության գաղափարական առանցքը մարդու բարոյական կատարելագործման, խղճի, առաքինության, պարտքի գիտակցության և պատասխանատու վարքագծի հարցերն են։ Բարոյականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հասարակության կողմից ընդունված վարքականոնների ամբողջություն, այլև որպես մարդու ներքին համոզմունքների, հոգևոր դաստիարակության և գիտակցված ընտրությունների արտահայտություն։ Այս տեսանկյունից առաքինի կյանքը ենթադրում է սեփական արարքների մշտական գնահատում, բարու և չարի տարբերակում, անձնական շահերի սահմանափակում և ուրիշների իրավունքների ու արժանապատվության նկատմամբ հարգանք։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ուղղություններից մեկը մարդկային խղճի դերի ընդգծումն է։ Խիղճը ներկայացվում է որպես ներքին բարոյական դատավոր, որը մարդուն օգնում է գնահատելու սեփական արարքները, տարբերելու արդարն ու անարդարը և պատասխանատվություն ստանձնելու իր ընտրությունների համար։ Մարդու իրական արժանիքը պայմանավորված է ոչ միայն նրա գիտելիքներով, հասարակական դիրքով կամ նյութական հնարավորություններով, այլև բարոյական հատկանիշներով, ազնվությամբ, ճշմարտասիրությամբ և մերձավորների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքով։ Բարոյական դաստիարակությունը, այս ընկալմամբ, շարունակական գործընթաց է, որը սկսվում է անհատի ինքնաճանաչումից և արտահայտվում նրա առօրյա վարքագծում։ Երկի թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև առաքինությունների և արատների հակադրությունը, մարդկային հարաբերություններում չափավորության ու արդարության պահպանումը, խոսքի և գործի համապատասխանությունը, ինչպես նաև անձնական պատասխանատվության գիտակցումը։ Բարոյական կյանքի կարևոր պայմաններից է ինքնատիրապետումը։ Մարդը պետք է կարողանա զսպել կրքերը, հաղթահարել եսասիրությունը, նախանձը, հպարտությունն ու անարդար ցանկությունները՝ առաջնորդվելով բանականությամբ և բարոյական սկզբունքներով։ Այսպիսի մոտեցումը նպաստում է անհատի ներքին հավասարակշռության ձևավորմանը և նրա հարաբերությունների առողջացմանը շրջապատի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ազնվության գաղափարը։ Ճշմարտախոսությունը, խոստման կատարումը, վստահության պահպանումը և սեփական պարտականությունների բարեխիղճ իրականացումը դիտարկվում են որպես մարդու արժանապատվության հիմնարար հատկանիշներ։ Բարոյական մարդը պետք է պատասխանատվություն կրի ոչ միայն իր անձնական գործողությունների, այլև դրանց հասարակական հետևանքների համար։ Այս հանգամանքը աշխատության հնարավոր գաղափարական ուղղվածությունը կապում է անհատական բարոյագիտության և հասարակական համակեցության խնդիրների հետ։ Աշխատության դաստիարակչական նշանակությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ բարոյական սկզբունքները ներկայացվում են որպես գործնական կյանքի անբաժանելի մաս։ Դրանք պետք է դրսևորվեն ընտանիքում, ընկերական հարաբերություններում, աշխատանքային գործունեության և հասարակական փոխհարաբերությունների ընթացքում։ Ընտանեկան միջավայրում կարևոր են փոխադարձ հարգանքը, հոգատարությունը, ծնողական պատասխանատվությունը և սերունդների միջև բարոյական արժեքների փոխանցումը։ Հասարակական կյանքում առաջնային են արդարությունը, փոխօգնությունը, համերաշխությունը, ազնիվ աշխատանքը և ընդհանուր բարօրության գիտակցումը։ Այսպիսով, բարոյականությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական կատարելության ճանապարհ, այլև որպես հասարակության կայունության և ներդաշնակության անհրաժեշտ նախապայման։ Գրական-ճարտասանական առումով ստեղծագործությունը ներկայացված է ճառի ձևով, որը հնարավորություն է տալիս բարոյական հարցերը քննարկելու բացատրական, համոզիչ և դաստիարակչական եղանակով։ Ճառախոսական ժանրին բնորոշ են գաղափարների տրամաբանական զարգացումը, բարոյական ընդհանրացումները, հռետորական արտահայտչամիջոցները և ընթերցողի կամ ունկնդրի գիտակցության վրա ներգործելու ձգտումը։ Նման երկերում հեղինակային խոսքը նպատակ ունի ոչ միայն ներկայացնելու բարոյական սկզբունքներ, այլև խթանելու դրանց գիտակցված կիրառությունը։
Updated: 2026-11-11
History
Դասատետր եկեղեցական պատմության
Աշխատությունը եկեղեցական պատմության ուսումնասիրման համար նախատեսված ուսումնական ձեռնարկ է, որի նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել քրիստոնեական եկեղեցու ձևավորման, զարգացման և պատմական ընթացքի վերաբերյալ գիտելիքները։ Նյութը վերաբերում է եկեղեցու պատմության կարևոր փուլերին, քրիստոնեական հավատքի տարածմանը, եկեղեցական կառույցների ձևավորմանն ու զարգացմանը, կրոնական կյանքի փոփոխություններին և եկեղեցու՝ հասարակական ու մշակութային կյանքում ունեցած նշանակությանը։ Ուսումնական բնույթը ենթադրում է պատմական իրադարձությունների հաջորդական ներկայացում, կարևոր փաստերի ամփոփում և սովորողների՝ եկեղեցու անցյալի վերաբերյալ գիտելիքների աստիճանական ընդլայնում։ Հայկական կրթական միջավայրում եկեղեցական պատմության դասավանդումը կարևոր դեր է ունեցել ոչ միայն կրոնական գիտելիքների փոխանցման, այլև Հայոց եկեղեցու պատմական ժառանգության, հոգևոր ավանդույթների և ազգային ինքնության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում։ Ձեռնարկը կարող էր ծառայել որպես դպրոցական ուսուցման և ինքնուրույն ուսումնասիրման նյութ՝ նպաստելով պատմական հիշողության պահպանմանը և եկեղեցու դերի ընկալմանը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ 19-րդ դարի վերջի այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական կրթության, պատմության դասավանդման մեթոդների, կրոնական ուսումնական գրականության և հայկական դպրոցներում կիրառվող դասագրքերի ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-25
Other Subjects
«Հյուսիսափայլ» ամսագիր 1858-1864 : Մատենագիտություն
Այս աշխատությունը՝ «Հյուսիսափայլ» ամսագիր 1858–1864. մատենագիտություն, հանդիսանում է բիբլիոգրաֆիական բնույթի գիտական հրատարակություն, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել 1858–1864 թվականներին Մոսկվայում լույս տեսած «Հյուսիսափայլ» (ռուս. «Юсисапайл») ամսագրի վերաբերյալ գրականությունը, հրապարակումները և աղբյուրները՝ ընդգծելով հայ նոր գրականության և մամուլի պատմության ուսումնասիրման համար դրանց գիտական արժեքը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է հավաքագրել, դասակարգել և մատենագիտական նկարագրությամբ ներկայացնել այն բոլոր նյութերը, որոնք առնչվում են այս կարևոր գրական-լուսավորական հանդեսի պատմությանը, գաղափարական ուղղությանը, հեղինակային կազմին և ազդեցությանը 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են ամսագրի գործունեության հիմնական փուլերը, խմբագրական քաղաքականությունը (Ստեփանոս Նազարյանի ղեկավարությամբ), ինչպես նաև Միքայել Նալբանդյանի և այլ առաջադեմ մտավորականների մասնակցությունը, որոնք նպաստել են արևելահայ գրական լեզվի ձևավորմանը, լուսավորական գաղափարների տարածմանը և հասարակական քննադատության զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական նյութերի կազմակերպման սկզբունքներին՝ ըստ թեմաների, հեղինակների և հրատարակությունների տեսակների, ինչը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել «Հյուսիսափայլի» վերաբերյալ գիտական գրականության ամբողջական շրջանակի մասին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ամսագրի պատմական և գաղափարական նշանակությունը՝ որպես 19-րդ դարի հայ առաջադիմական մամուլի առանցքային օղակ, որը կարևոր դեր է ունեցել ազգային-մշակութային վերածննդի գործընթացում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր գործիք է հայ մամուլի պատմության, գրականագիտության և մատենագիտության համար՝ նպաստելով «Հյուսիսափայլ» ամսագրի գիտական ուսումնասիրության համակարգմանը և խորացմանը։
Updated: 2026-09-12