Ճառ բարոյական

Աշխարհագրություն

Միանքալե թերակղզի-ի (Գորգանի թքվածք) և Գորգանի ծոց-ին հարակից հատվածների, ինչպես նաև Կասպից ծով-ի հարավային ափերի դինամիկան պայմանավորված է համալիր բնական գործընթացների փոխազդեցությամբ, որտեղ համատեղ գործում են ջրի մակարդակի բազմամյա տատանումները, նստվածքների կուտակումը, ալիքային ռեժիմը, գետաբերանային հոսքերը և մարդկային միջամտությունը։ Այս տարածաշրջանում ափագծի փոփոխությունները առանձնանում են բարձր շարժունակությամբ, քանի որ Կասպից ծովի փակ ավազանը ենթարկվում է կլիմայական և հիդրոլոգիական փոփոխությունների, որոնք հանգեցնում են ջրի մակարդակի պարբերական բարձրացման և անկման, ինչն անմիջականորեն ազդում է թերակղզու և հարակից ծովածոցային համակարգերի ձևավորման վրա։ Միանքալե թերակղզին ինքնին հանդիսանում է նստվածքային ծագման նեղ ցամաքային լեզու, որը ժամանակի ընթացքում ձևավորվել է ծովային հոսանքների և գետերի բերած նյութերի կուտակման արդյունքում, իսկ դրա կայունությունը մշտապես կախված է էրոզիայի և ակկրեցիայի (կուտակման) հավասարակշռությունից։ Գորգանի ծոցի հատվածում նկատվում է լագունային միջավայրերի զարգացում, որտեղ ծանծաղ ջրերը և նստվածքների արագ կուտակումը ստեղծում են արագ փոփոխվող ափագիծ, հաճախ ուղեկցվելով ճահճացման գործընթացներով և կենսաբազմազանության տեղաշարժերով։ Բացի բնական գործոններից, զգալի ազդեցություն ունեն նաև մարդու գործունեությունը՝ հողօգտագործման փոփոխությունները, ջրային կառույցների կառուցումը գետերի վրա և ափամերձ ինժեներական միջամտությունները, որոնք կարող են արագացնել կամ դանդաղեցնել ափի տեղաշարժը։ Ընդհանուր առմամբ, այս տարածաշրջանի ափագծի դինամիկան հանդիսանում է դասական օրինակ փակ ծովային համակարգերի համար բնորոշ բարձր զգայունության, որտեղ փոքր հիդրոկլիմայական փոփոխությունները կարող են հանգեցնել նշանակալի տարածա-ժամանակային վերաձևումների։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անձի արժանապատվության՝ որպես հիմնարար սահմանադրաիրավական արժեքի պաշտպանության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգի շրջանակում։ Քննության կենտրոնում են արժանապատվության իրավական բովանդակությունը, մարդու հիմնարար իրավունքների համակարգում դրա նշանակությունը և պետական իշխանության մարմինների պարտականությունները՝ այն հարգելու, պաշտպանելու և հնարավոր խախտումները կանխելու ուղղությամբ։ Արժանապատվությունը դիտարկվում է որպես մարդու իրավական կարգավիճակի առանցքային հիմքերից մեկը, որը սերտորեն փոխկապակցված է անձնական ազատության, հավասարության, մասնավոր կյանքի, ֆիզիկական և հոգեբանական անձեռնմխելիության, պատվի ու հեղինակության պաշտպանության և այլ իրավունքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են սահմանադրական նորմերը, օրենսդրական կարգավորման մեխանիզմները և իրավական պաշտպանության միջոցները, որոնց միջոցով անձը կարող է պաշտպանել իր իրավունքները պետական մարմինների, պաշտոնատար անձանց կամ այլ սուբյեկտների գործողությունների հետևանքով առաջացած միջամտություններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության բացասական և դրական պարտավորությունների հարաբերակցությանը. մի կողմից՝ պետական մարմինները պետք է ձեռնպահ մնան մարդու արժանապատվությանը անհամաչափ միջամտությունից, մյուս կողմից՝ անհրաժեշտ են արդյունավետ իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ հնարավոր խախտումները կանխելու և դրանց հետևանքները վերացնելու համար։ Քննության են առնվում դատական պաշտպանության, սահմանադրական վերահսկողության և մարդու իրավունքների պաշտպանության այլ իրավական կառուցակարգերի դերը, ինչպես նաև իրավական պաշտպանության արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արժանապատվության պաշտպանության խնդրին քրեական արդարադատության, ազատությունից զրկման, վարչական հարաբերությունների, սոցիալական պաշտպանության և պետական ծառայությունների մատուցման համատեքստերում, որտեղ անձը կարող է գտնվել պետության նկատմամբ առավել խոցելի վիճակում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև ազգային իրավակարգավորման և մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշների համադրություն՝ բացահայտելու դրանց փոխազդեցությունն ու իրավական պաշտպանության զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն սահմանադրական իրավունքի և մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտների համար՝ նպաստելով արժանապատվության իրավական բովանդակության հստակեցմանը, պաշտպանության մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման ուղղությունների ձևավորմանը։

Մշակույթ

Հրատարակությունը նվիրված է հայ նկարիչների ստեղծած մատենանիշներին (ex libris) և ներկայացնում է 1978 թվականի հոկտեմբերին կազմակերպված չորրորդ ցուցահանդեսի նյութերը։ Այն ցուցահանդեսային պատկերացանկ է, որը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ գրաֆիկ նկարիչների կողմից ստեղծված գրքային նշանների արվեստին, դրանց գեղարվեստական առանձնահատկություններին և թեմատիկ բազմազանությանը։ Մատենանիշը, լինելով գրքի սեփականատիրոջը կամ գրադարանին պատկանելությունը նշող փոքրածավալ գրաֆիկական ստեղծագործություն, միաժամանակ հանդես է գալիս որպես ինքնուրույն արվեստի գործ՝ միավորելով գրքի, գրաֆիկայի, խորհրդանշանների և դեկորատիվ պատկերավորման տարրերը։ Ցուցահանդեսի կատալոգը արժեքավոր է այդ շրջանի հայկական գրաֆիկական արվեստի և մատենանիշի մշակույթի ուսումնասիրության համար, քանի որ փաստագրում է ներկայացված աշխատանքները և դրանց հեղինակներին։ Հրատարակության կազմողը Ս. Ղազարյանն է, իսկ նյութը լույս է տեսել Երևանում 1978 թվականին։ Աղբյուրագիտական տվյալների համաձայն՝ չորրորդ ցուցահանդեսի պատկերացանկը կազմել է 10-11 էջ։ Հավաքածուն կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրաֆիկայի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին և կոլեկցիոներներին։ Այն կարևոր աղբյուր է նաև խորհրդային շրջանի հայկական գրքային գրաֆիկայի զարգացման, արվեստագետների ստեղծագործական հետաքրքրությունների և մատենանիշի՝ որպես գեղարվեստական ժանրի տարածման ուսումնասիրության համար։ Ցուցահանդեսային նյութը թույլ է տալիս դիտարկել մատենանիշը ոչ միայն որպես գրքի պատկանելությունը հաստատող նշան, այլև որպես փոքրածավալ, գաղափարական ու գեղագիտական ամբողջականությամբ օժտված գրաֆիկական ստեղծագործություն, որի միջոցով արտահայտվում են հեղինակային ոճը, խորհրդանշական պատկերները և գրքի մշակույթի հետ սերտ կապը։

Զբոսաշրջություն (Տուրիզմ)

Այս աշխատությունը ներկայացնում է զբոսաշրջության պատմական զարգացումը՝ սկսած հին քաղաքակրթություններից մինչև ժամանակակից գլոբալ արդյունաբերություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես է մարդկանց տեղաշարժը հանգստի, առևտրի, կրոնական ու կրթական նպատակներով աստիճանաբար վերածվել կազմակերպված տնտեսական ոլորտի։ Նկարագրվում են վաղ շրջանի ճանապարհորդությունների ձևերը Հին Հունաստանում, Հռոմեական կայսրությունում և միջնադարյան ուխտագնացությունների ընթացքում, երբ շարժառիթները հիմնականում կրոնական և առևտրային էին, իսկ ենթակառուցվածքները՝ սահմանափակ։ Այնուհետև անդրադարձ է կատարվում Մեծ աշխարհագրական հայտնագործություններին և արդյունաբերական հեղափոխությանը, որոնք խթանեցին ճանապարհորդությունների աճը՝ երկաթուղիների, շոգենավերի և ավելի ուշ ավիացիայի զարգացման շնորհիվ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից զբոսաշրջության ձևավորմանը 19–20-րդ դարերում, երբ առաջացան առաջին տուրիստական գործակալությունները, հյուրանոցային համակարգերը և զանգվածային զբոսաշրջության երևույթը։ Ներկայացվում է նաև զբոսաշրջության համաշխարհային դերը որպես տնտեսության կարևոր ճյուղ, որը նպաստում է երկրների միջև մշակութային փոխանակմանը, զբաղվածության աճին և տարածաշրջանային զարգացմանը։ Վերլուծվում են նաև ժամանակակից մարտահրավերները՝ կայուն զբոսաշրջություն, շրջակա միջավայրի պահպանում և գլոբալ ճգնաժամերի ազդեցություն ոլորտի վրա՝ ընդգծելով, որ զբոսաշրջությունը դարձել է ոչ միայն հանգստի, այլև տնտեսական ու մշակութային փոխկապակցվածության կարևոր գործիք։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Մաթեմատիկա

Сборник задач по дифференциальным уравнениям աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսումնական խնդիրների ժողովածու է, որը նախատեսված է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության գործնական յուրացման համար և ընդգրկում է ինչպես սովորական, այնպես էլ մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման բազմազան վարժություններ, այն ներկայացնում է առաջին կարգի և բարձր կարգի հավասարումներ, գծային և ոչ գծային համակարգեր, կայունության խնդիրներ, ինչպես նաև սահմանային և սկզբնական պայմաններով խնդիրների տարբեր օրինակներ, գիրքը համակարգված կերպով առաջարկում է լուծման հիմնական մեթոդներ՝ փոփոխականների բաժանում, ինտեգրման գործոններ, բնութագրական հավասարումներ և Լապլասի ձևափոխություն, միաժամանակ ներառում է աստիճանաբար բարդացող խնդիրներ, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և կիրառական մաթեմատիկական մտածողության զարգացմանը, հատկապես ֆիզիկայի, ինժեներիայի և տեխնիկական մոդելավորման ոլորտներում։