Հրազենային վնասվածքներով վիրավորների բժշկական օգնության առանձնահատկությունները սահմանամերձ գոտու հիվանդանոցում տեղային պատերազմական գործողությունների ժամանակ

Culture

Աշխատությունը ներկայացնում է հայկական մանրանկարչության բազմադարյա ավանդույթը՝ կենտրոնանալով ձեռագիր մատյանների գեղարվեստական ձևավորման, պատկերային համակարգի, ոճական առանձնահատկությունների և պատմամշակութային նշանակության վրա։ Հայկական մանրանկարչությունը ձևավորվել և զարգացել է ձեռագրային մշակույթի հետ սերտ կապի մեջ և այսօր համարվում է հայկական միջնադարյան արվեստի ամենակարևոր պահպանված դրսևորումներից մեկը։ Հայկական ձեռագրերի զգալի մասը զարդարված է մանրանկարներով, զարդագրերով, խորաններով, գլխազարդերով և լուսանցազարդերով, որոնք ոչ միայն գեղագիտական, այլև կառուցվածքային ու խորհրդանշական գործառույթներ են կատարել։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է մանրանկարչության զարգացման փուլերի և տարբեր գեղարվեստական դպրոցների առանձնահատկությունների բացահայտումը։ Հայկական մանրանկարչության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Անիի, Գլաձորի, Տաթևի, Վասպուրականի, Սյունիքի, Արցախի և Կիլիկիայի կենտրոնները, որոնցից յուրաքանչյուրում ձևավորվել են գունային լուծումների, կերպարների պատկերման, զարդանախշերի և կոմպոզիցիոն կառուցվածքի յուրահատուկ ավանդույթներ։ Հատկապես կարևոր է XIII-XIV դարերի շրջանը, երբ հայկական մանրանկարչությունը հասել է բարձր գեղարվեստական զարգացման, իսկ Կիլիկյան Հայաստանի և Մեծ Հայքի տարբեր կենտրոններում ստեղծագործել են նշանավոր վարպետներ։ Այդ շրջանի արվեստը աչքի է ընկնում պատկերագրական բազմազանությամբ, արտահայտիչ կերպարներով, բարդ կոմպոզիցիաներով, հարուստ զարդանախշերով և գունային նրբերանգների վարպետական օգտագործմամբ։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի Թորոս Ռոսլինի ստեղծագործական ժառանգությունը, որը կարևոր դեր է ունեցել Կիլիկյան մանրանկարչության զարգացման գործում։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել Ավետարանների, Աստվածաշնչերի և այլ ձեռագիր գրքերի պատկերազարդումները, այդ թվում՝ Քրիստոսի կյանքի տեսարանները, ավետարանիչների դիմանկարները, աստվածաշնչյան դրվագները, ինչպես նաև լուսանցքներում և զարդային հատվածներում տեղ գտած բուսական ու կենդանական պատկերները։ Հայկական մանրանկարիչները կրոնական թեմաների կողքին երբեմն պատկերել են նաև առօրյա կյանքի տեսարաններ, արհեստներ, որս, երաժշտություն, մարդկանց կենցաղ, տարազ և այլ մանրամասներ, ինչի շնորհիվ մանրանկարները արժեքավոր աղբյուր են միջնադարյան հասարակության կյանքի ուսումնասիրության համար։ Կարևոր է նաև գույնի և նյութի ուսումնասիրությունը․ մանրանկարներում կիրառվող վառ գույները, ոսկու օգտագործումը, զարդային մոտիվների հարստությունը և գծանկարի ճշգրտությունը ստեղծում են հայկական ձեռագրային արվեստին բնորոշ արտահայտչականություն։ Միաժամանակ հայկական մանրանկարչությունը զարգացել է տարբեր մշակութային միջավայրերի հետ փոխազդեցության պայմաններում՝ պահպանելով սեփական պատկերագրական և ոճական ինքնատիպությունը։ Հայկական մանրանկարիչների գործունեությունը տարածվել է ոչ միայն Հայկական լեռնաշխարհում, այլև Կիլիկիայում, Ղրիմում, Պարսկաստանում, Սիրիայում, Կոստանդնուպոլսում և հայկական սփյուռքի այլ կենտրոններում։ Մանրանկարչության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ձեռագրի՝ որպես ամբողջական մշակութային առարկայի ընկալման համար։ Ձեռագիրը միաժամանակ գրական, պատմական, կրոնական և գեղարվեստական արժեք ունեցող հուշարձան է, որի մանրանկարները, զարդագրերը, կազմը և հիշատակարանները միասին տեղեկություններ են հաղորդում ստեղծման ժամանակաշրջանի, պատվիրատուների, գրիչների, նկարիչների և հասարակական կյանքի մասին։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հայկական մանրանկարչությունը ներկայացնում է ոչ միայն որպես գեղեցիկ պատկերների ամբողջություն, այլև որպես հայկական մշակութային հիշողության, հոգևոր աշխարհի և գեղարվեստական մտածողության կարևոր արտահայտություն։ Այն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, ձեռագրագետների, գրականագետների, հայագետների, ուսանողների և միջնադարյան արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հայկական մանրանկարչության ձևավորման ու զարգացման, նրա գլխավոր կենտրոնների և վարպետների, պատկերագրական թեմաների, գեղարվեստական լեզվի և հայկական մշակույթի պատմության մեջ ունեցած բացառիկ նշանակության մասին։

Philosophy

երհայեցումներիցս մեկի ժամանակ հանդիպեցի նախամարդուն՝ ճիշտ այն պահին, երբ գտնվում էր կենդանական վիճակից մարդկայինին անցնելու կամրջին, բայց ինձ համակած, երբևէ չտեսնված ամոթը թույլ չտվեց զրուցելու չափ մոտ գնալ նրան, իսկ երբ նա ինձ նայեց մարդու կողմից երբևէ տրված բոլոր հարցերը մարմնավորող հայացքով՝ անմեղություն ճառագող ժպիտով, ես, մտաբերելով մարդկային իմացության բոլոր հետևանքները, ուժերի առավելագույն լարումով միայն կարողացա գոռալ․ «Չիմացությունդ քո պաշտպանությու՜նն է, չիմացությունդ քո պաշտպանությու՜նն է, …», ու սթափվեցի սեփական աղաղակումից՝ շուրթերիս զգալով ծորացող, նրան չասված բառեր, որոնք զգուշացմանս շարունակությունն էին. « …` ինքդ քեզանի՜ց, ինքդ քեզանի՜ց …»։ Հետո ես նրան հանդիպեցի ևս մեկ (վերջին) անգամ՝ արդեն իր նախաձեռնությամբ, երբ ինքս էի կանգնած մարդուց Բարձրագույն Ես-ին անցնելու կամրջին, որտեղ նա, մահին նախորդող ու մահն ազդարարող վերջին շնչի հանգստությամբ, շշնջաց զգուշացմանս պատասխանը. «Գիտե՜մ, գիտե՜մ, ․․․», ու հեռացավ՝ շուրթերիս թողնելով անմեղություն ճառագող իր ժպիտը. որ ինքնարարումն այլընտրանք չունի …

Mathematics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մետաղների և կիսահաղորդիչների նանոմասնիկների ու կենսաբանական մակրոմոլեկուլների փոխազդեցությունների ուսումնասիրմանը հեղուկ միջավայրերում։ Գրքում ներկայացվում են նանոմասնիկների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և կենսաբանական համակարգերի հետ փոխգործակցության հիմնական մեխանիզմները։ Հեղինակը քննարկում է սպիտակուցների, նուկլեինաթթուների և այլ կենսաբանական մակրոմոլեկուլների հետ նանոմասնիկների կապման, մակերևութային փոխազդեցությունների, կառուցվածքային փոփոխությունների և կայունության վրա ազդեցության հարցերը։ Աշխատությունում վերլուծվում են ժամանակակից փորձարարական մեթոդները, որոնք կիրառվում են այդ գործընթացների ուսումնասիրման համար, ինչպես նաև ներկայացվում են ստացված արդյունքների տեսական մեկնաբանությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նանոկենսատեխնոլոգիաների, կենսաբժշկական կիրառությունների, դեղերի նպատակային առաքման համակարգերի, կենսասենսորների և ախտորոշիչ տեխնոլոգիաների զարգացման հեռանկարներին։ Գիրքը նախատեսված է նանոտեխնոլոգիաների, կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, նյութագիտության և կենսաբժշկական հետազոտությունների ոլորտներում աշխատող գիտնականների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով խորքային պատկերացում նանոմակարդակում տեղի ունեցող բարդ կենսաֆիզիկական գործընթացների վերաբերյալ։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է երեք լեզուներում գույն նշանակող բաղադրիչներ պարունակող դարձվածային միավորների համեմատական-զուգադրական քննությանը՝ դրանց իմաստային, կառուցվածքային, գործառական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն դարձվածքներն են, որոնց կազմում գունանունը հանդես է գալիս ոչ միայն իր ուղղակի նշանակությամբ, այլև ձեռք է բերում փոխաբերական, խորհրդանշական, գնահատողական կամ հուզարտահայտչական բովանդակություն։ Ուսումնասիրվում է, թե տարբեր լեզուներում միևնույն գույնը ինչպիսի իմաստային կապեր կարող է ձևավորել մարդու բնավորության, հույզերի, հասարակական հարաբերությունների, հաջողության, վտանգի, մաքրության, տխրության և մշակութային այլ պատկերացումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դարձվածային համարժեքության խնդրին՝ տարբերակելով այն դեպքերը, երբ երեք լեզուներում գոյություն ունեն կառուցվածքով և իմաստով մոտ միավորներ, երբ նույն գաղափարն արտահայտվում է տարբեր գունային բաղադրիչներով, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ որևէ դարձվածք տվյալ լեզվամշակութային համակարգին հատուկ երևույթ է և մյուս լեզուներում չունի անմիջական համարժեք։ Քննվում են հիմնական գունանունների մասնակցությամբ կազմված դարձվածքների իմաստային խմբերը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական զարգացումը և խոսքում կիրառության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է դարձվածքների ազգային-մշակութային պայմանավորվածությունը, քանի որ գույների խորհրդանշական ընկալումը ձևավորվում է պատմական փորձի, ավանդույթների, գրականության, կրոնական պատկերացումների և առօրյա մշակույթի ազդեցությամբ։ Զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես համընդհանուր լեզվամտածողական օրինաչափություններ, այնպես էլ հայերենին, ռուսերենին և անգլերենին բնորոշ առանձնահատկություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև դարձվածքների կառուցվածքային քննությունը՝ ըստ բաղադրիչների հարաբերության, քերականական կառուցվածքի և խոսքիմասային պատկանելության։ Առանձին նշանակություն ունի թարգմանական համարժեքության ուսումնասիրությունը, քանի որ բառացիորեն փոխանցված գունային բաղադրիչը միշտ չէ, որ պահպանում է սկզբնաղբյուր դարձվածքի իրական իմաստն ու մշակութային ենթատեքստը։ Այդ պատճառով համեմատական քննությունը կարող է նպաստել համարժեք թարգմանական տարբերակների ընտրության և լեզվամշակութային տարբերությունների ճիշտ մեկնաբանման սկզբունքների մշակմանը։ Աշխատությունը կարևոր է դարձվածաբանության, իմաստաբանության և լեզվամշակութաբանության համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գույների մասին պատկերացումները լեզվի մեջ վերածվում կայուն արտահայտությունների և արտացոլում տարբեր լեզվակիր հանրությունների մշակութային փորձը։

Other Subjects

Մեղուների կենսաբանության, խնամքի և մեղվաբուծության կազմակերպման մասին գործնական ու ուսուցողական գիրք է, որտեղ ներկայացվում են մեղվաընտանիքների կառուցվածքը, դրանց կենսագործունեությունը և արդյունավետ պահպանման ու զարգացման հիմնական սկզբունքները։ Ստեղծագործության մեջ մանրամասն բացատրվում են մեղուների վարքագիծը, մայր մեղվի, աշխատավոր մեղուների և բոռերի դերը, ինչպես նաև տարվա տարբեր եղանակներին անհրաժեշտ խնամքի մեթոդները։ Գիրքը անդրադառնում է փեթակների կառուցվածքին, մեղրի ստացման գործընթացին, մեղվաընտանիքների բազմացման ձևերին և հիվանդությունների կանխարգելման միջոցներին։ Հեղինակը կարևորում է բնության, բույսերի և մեղուների փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ մեղվաբուծությունը ոչ միայն գյուղատնտեսական զբաղմունք է, այլ նաև էկոհամակարգի պահպանման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ինչպես ավանդական, այնպես էլ ժամանակակից մեթոդներ, որոնք նպաստում են մեղրի որակի բարձրացմանն ու մեղվաբուծության արդյունավետ զարգացմանը։ Գիրքը օգտակար է թե՛ սկսնակ, թե՛ փորձառու մեղվաբույծների համար, քանի որ այն համադրում է տեսական գիտելիքներն ու գործնական խորհուրդները՝ նպաստելով մեղվաբուծության ճիշտ կազմակերպմանը և ոլորտի խորքային ըմբռնմանը։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Հայաստանի խնդրի և դրա նկատմամբ Գերմանիայի քաղաքականության ուսումնասիրությանը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին՝ 1914 թվականի օգոստոսից մինչև 1918 թվականի մարտը։ Հետազոտության կենտրոնում Օսմանյան կայսրության տարածքում գտնվող հայկական նահանգների նկատմամբ Գերմանիայի ռազմաքաղաքական և դիվանագիտական մոտեցումներն են, ինչպես նաև այդ քաղաքականության ձևավորման վրա ազդող գերմանական, օսմանյան և եվրոպական շահերի փոխհարաբերությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է Առաջին աշխարհամարտի նախօրեին և պատերազմի ընթացքում Գերմանիայի ու Օսմանյան կայսրության միջև ձևավորված ռազմավարական համագործակցությունը, որի պայմաններում հայկական հարցը ձեռք էր բերում ոչ միայն մարդասիրական և ազգային, այլև աշխարհաքաղաքական նշանակություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանի տարածքների ռազմավարական դիրքին, գերմանական քաղաքական և ռազմական շրջանակների հետաքրքրություններին, ինչպես նաև տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման ձգտումներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է պատերազմի ընթացքում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների և զանգվածային կոտորածների վերաբերյալ գերմանական իշխանությունների, դիվանագետների և ռազմական շրջանակների դիրքորոշումների վերլուծությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել այն հակասությունները, որոնք առաջանում էին քաղաքական և ռազմական դաշնակցային շահերի ու հայկական բնակչության նկատմամբ տեղի ունեցող հանցագործությունների արձագանքման միջև։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գերմանական դիվանագիտական փաստաթղթերին, պաշտոնական հաղորդագրություններին, հուշագրություններին և այլ աղբյուրներին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական որոշումների և դիրքորոշումների ձևավորման ընթացքը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Բեռլինի և Կոստանդնուպոլսի հարաբերություններին, Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությանը, ռազմական գործողությունների զարգացմանը և դրանց ազդեցությանը հայկական բնակչության վիճակի վրա։ 1917 թվականի ռուսական հեղափոխություններից հետո տարածաշրջանում ստեղծված նոր ռազմաքաղաքական իրավիճակը և 1918 թվականի Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիրը նույնպես կարևոր նշանակություն ունեն հետազոտության ժամանակագրական շրջանակում, քանի որ դրանք փոխեցին Կովկասում ուժերի հարաբերակցությունը և ազդեցության հնարավորությունները։ Աշխատության արդյունքները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Արևմտյան Հայաստանի շուրջ ընթացող միջազգային քաղաքականության մասին և գնահատել Գերմանիայի դերը այդ գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն Հայոց ցեղասպանության պատմության, այլև Առաջին աշխարհամարտի դիվանագիտական և աշխարհաքաղաքական պատմության տեսանկյունից։ Նյութը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտության պատմության մասնագետներին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։