Ղազախստան. հետխորհրդային հասարակական նորացման գործընթացներ

Պատմություն

Իսրայել Օրին հայ ազգային-ազատագրական շարժման վաղ շրջանի կարևոր գործիչներից է, որը XVII–XVIII դարերի սահմանագծին փորձել է կազմակերպել Հայաստանի ազատագրումը օտար տիրապետությունից։ Նա ծնվել է 1658 թվականին և իր գործունեության ընթացքում մեծապես զբաղվել է դիվանագիտական աշխատանքով՝ փորձելով եվրոպական պետությունների աջակցությամբ հասնել հայկական պետականության վերականգնմանը։ Իսրայել Օրին համոզված էր, որ Հայաստանի ազատագրումը հնարավոր է միայն արտաքին ուժերի օգնությամբ, այդ պատճառով նա ակտիվ կապեր էր հաստատում եվրոպական արքունիքների հետ։ Նա ծառայել է տարբեր երկրներում՝ այդ թվում Գերմանիայում և Ֆրանսիայում, և փորձել է շահել նրանց քաղաքական շահագրգռվածությունը հայկական հարցի նկատմամբ։ Օրին մշակել է Հայաստանի ազատագրման մի քանի ծրագրեր, որոնցից առավել հայտնի է Պֆալցյան ծրագիրը, որը նախատեսում էր Հայաստանի ազատագրումը եվրոպական պետությունների ռազմական օգնությամբ։ Հետագայում նա այցելել է նաև Ռուսաստան՝ հանդիպելով Պետրոս Մեծի հետ և փորձելով ստանալ Ռուսաստանի աջակցությունը Հայաստանի ազատագրության գործում։ Չնայած նրա ծրագրերը անմիջական հաջողություն չունեցան, Իսրայել Օրին մեծ դեր ունեցավ հայկական ազգային-ազատագրական գաղափարախոսության ձևավորման մեջ և ճանապարհ հարթեց հետագա քաղաքական գործիչների համար։ Նրա գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի պատմության մեջ, քանի որ այն արտացոլում է ազգային անկախության գաղափարի զարգացման առաջին քայլերը։ Այսպիսով, Իսրայել Օրին համարվում է հայ ազգային-ազատագրական շարժման հիմնադիրներից մեկը, որի գործունեությունը նպաստեց Հայաստանի ազատագրության գաղափարի տարածմանը և միջազգային հարթակներում հայկական հարցի բարձրացմանը։

Գրականություն

Այս գրականագիտական աշխատանքը նվիրված է Գրիգոր Նարեկացու միջնադարյան հայ գրականության ամենանշանակալի երկերից մեկի՝ Մկրտիչ Խերանյանի և Վազգեն Գևորգյանի կատարած հայերեն թարգմանությունների ուսումնասիրությանը և համեմատական քննությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են տարբեր թարգմանիչներ փոխանցել բնագրի գաղափարական, փիլիսոփայական, հոգևոր և գեղարվեստական բովանդակությունը՝ պահպանելով կամ վերաիմաստավորելով նրա լեզվական ու ոճական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության համար կարևոր է այն հանգամանքը, որ Նարեկացու երկը առանձնանում է արտահայտչական բացառիկ հարստությամբ, բարդ պատկերային համակարգով, խորհրդանշական լեզվով, խորապես անհատական աղոթական խոսքի կառուցվածքով և աստվածաբանական ու փիլիսոփայական բազմաթիվ շերտերով, ինչի պատճառով դրա թարգմանությունը պահանջում է ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութաբանական ու գրականագիտական խոր ըմբռնում։ Աշխատանքում կարող են համեմատվել երկու թարգմանությունների բառապաշարը, շարահյուսական կառուցվածքները, պատկերավորման միջոցները, հուզական երանգները և ընդհանուր ոճական լուծումները։ Առանձին ուշադրության են արժանի այն դեպքերը, երբ նույն գաղափարը կամ պատկերավոր արտահայտությունը թարգմանիչները փոխանցում են տարբեր բառերով կամ կառուցվածքներով, ինչի արդյունքում կարող են առաջանալ բնագրի իմաստային և գեղարվեստական շեշտադրումների որոշակի տարբերություններ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև թարգմանչական ընտրության խնդիրները՝ պարզելու համար, թե ինչ չափով է հնարավոր ժամանակակից կամ ավելի հասանելի լեզվական ձևերով փոխանցել միջնադարյան գրական ստեղծագործության առանձնահատուկ լեզուն՝ առանց կորցնելու դրա իմաստային խորությունը և գեղարվեստական ազդեցությունը։ Կարևոր է նաև թարգմանությունների ընթերցողական նշանակությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ավելի լայն շրջանակի ընթերցողների համար հասանելի դարձնել Նարեկացու բարդ և բազմաշերտ ստեղծագործությունը։ Համեմատական մոտեցումը միաժամանակ բացահայտում է երկու թարգմանիչների անհատական ոճական ձեռագիրը և այն մեթոդները, որոնց միջոցով նրանք հաղթահարում են բնագրի բառային, պատկերային և գաղափարական բարդությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, միջնադարյան մշակույթի և թարգմանագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար, քանի որ այն միավորում է բնագրագիտական, գրականագիտական և թարգմանական վերլուծության տարրերը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է նույն դասական ստեղծագործությունը տարբեր թարգմանական մոտեցումների միջոցով ստանալ լեզվական և գեղարվեստական տարբեր դրսևորումներ՝ միաժամանակ պահպանելով իր հիմնական հոգևոր և գաղափարական արժեքը։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական խորհրդի և Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունների զարգացման գործընթացին, համագործակցության ուղղություններին և այդ հարաբերությունների ազդեցությանը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների վրա։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է Եվրոպական խորհուրդը որպես ԵՄ բարձր մակարդակի քաղաքական մարմին, որը սահմանում է Եվրոպական միության ռազմավարական ուղղությունները, արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները և ընդլայնման քաղաքականությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է Հայաստանի և ԵՄ միջև ձևավորված գործընկերային հարաբերություններին՝ ներառյալ քաղաքական երկխոսությունը, իրավական բարեփոխումները, ժողովրդավարության ամրապնդման ծրագրերը և տնտեսական համագործակցության զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստան-ԵՄ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի (CEPA) դերին, ինչպես նաև եվրոպական արժեքների և չափանիշների ներդրման գործընթացին Հայաստանի իրավական և ինստիտուցիոնալ համակարգում։ Գրքում քննարկվում են նաև տարածաշրջանային քաղաքականության, անվտանգության, մարդու իրավունքների և տնտեսական ինտեգրման ոլորտներում համագործակցության հնարավորությունները և մարտահրավերները։ Վերլուծվում է Եվրոպական խորհրդի որոշումների ազդեցությունը Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի և Հայաստանի արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունը՝ օգտակար լինելով քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական ծառայողների և ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

«Հայոց լեզու և խոսքի մշակույթ»-ը ներկայացնում է լեզվի գործառույթները, խոսքի մշակույթը և գրավոր ու բանավոր հաղորդակցության կանոնները։ Գիրքը ընդգրկում է լեզվաբանական, հստակագիտական և մշակութաբանական մոտեցումներ՝ ընթերցողին տրամադրելով համակարգված պատկերացում հայոց լեզվի կառուցվածքի և կիրառության մասին։ Հիմնական թեմաները․ Հայոց լեզվի գրական և բանավոր խոսքի կանոններ Տառատեսակներ, շարահյուսություն և գրական ոճ Խոսքի մշակույթի բարելավման և ճիշտ կիրառման ուղեցույցներ Գրավոր և բանավոր հաղորդակցության նրբություններ Մշակութային և լեզվաբանական տեսանկյունից հաղորդակցություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Համակողմանի ուղեցույց հայոց լեզվի և խոսքի մշակույթի համար Հարմար է ուսանողների, դպրոցականների և մասնագետների համար Միավորում է տեսական և գործնական մոտեցումներ Աշխատությունը հարմար է և լեզվաբանական վերլուծության, և առօրյա հաղորդակցության զարգացման համար

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է սահմանային պայմանների փոփոխության դեպքում օպտիմալ կառավարման խնդիրներում որակի ֆունկցիոնալի գնահատման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել, թե ինչպես են կառավարվող համակարգի սահմանային պայմանների փոփոխությունները ազդում օպտիմալ լուծման, համակարգի վարքագծի և որակի ֆունկցիոնալի արժեքի վրա։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են օպտիմալ կառավարման մաթեմատիկական մոդելներ, որոնցում անհրաժեշտ է ընտրել կառավարման այնպիսի ռազմավարություն, որը համակարգի համար ապահովում է նախապես սահմանված չափանիշի լավագույն արժեքը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով համակարգի դինամիկան, սահմանափակումները և սահմանային պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում որակի ֆունկցիոնալի կառուցվածքին, դրա փոփոխության գնահատմանը և օպտիմալ կառավարման խնդրի լուծման կայունությանը սահմանային պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել վարիացիոն հաշվի, դիֆերենցիալ հավասարումների, օպտիմալացման և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ ուսումնասիրելու տարբեր պայմաններում օպտիմալ կառավարման լուծումների վարքագիծը։ Աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն համակարգերի համար, որոնց սկզբնական կամ սահմանային պայմանները կարող են փոփոխվել և որոնց արդյունավետ կառավարումը պահանջում է արագ ու ճշգրիտ հարմարեցում նոր պայմաններին։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել բարդ դինամիկ համակարգերի կառավարման, տեխնիկական գործընթացների օպտիմալացման, մաթեմատիկական մոդելավորման և որոշումների կայացման խնդիրներում՝ գնահատելով սահմանային պայմանների փոփոխությունների ազդեցությունը համակարգի արդյունավետության և օպտիմալության վրա։

Իրավաբանություն

Այս իրավագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է մարդու՝ սահմանադրական արդարադատության իրավունքի իրացման արդի հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ իրավական պետության և մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են սահմանադրական արդարադատության էությունը, դրա դերը սահմանադրական կարգի պահպանման և անձի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության գործում, ինչպես նաև քաղաքացիների՝ սահմանադրական վերահսկողության մեխանիզմներին հասանելիության հարցերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սահմանադրական դատարան դիմելու իրավունքի իրացման ընթացակարգային, ինստիտուցիոնալ և գործնական խոչընդոտները, իրավական պաշտպանության միջոցների արդյունավետությունը և միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային իրավակարգավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրական գանգատի ինստիտուտին, դատական պաշտպանության երաշխիքներին, արդար դատաքննության սկզբունքներին և սահմանադրական արդարադատության զարգացման ժամանակակից միտումներին։ Աշխատությունը համադրում է սահմանադրական իրավունքի տեսական հիմքերը և իրավակիրառ պրակտիկայի վերլուծությունը՝ առաջարկելով մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղիներ։ Այն օգտակար է իրավաբանների, դատավորների, իրավապաշտպանների, պետական կառավարման մասնագետների և սահմանադրական իրավունքի ոլորտի հետազոտողների համար։