Մշակույթի տեսություն և հայ մշակույթի պատմություն

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կառուցվածքների համատեղ ծռման և ոլորման տատանումների ուսումնասիրմանը սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում՝ նպատակ ունենալով գնահատել շինարարական համակարգերի դինամիկական վարքագիծն ու սեյսմակայունությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կառուցվածքների տատանողական գործընթացների տեսական հիմքերը, վերլուծվում են երկրաշարժերի ժամանակ առաջացող իներցիոն ուժերի ազդեցությունը կրող համակարգերի վրա և ուսումնասիրվում են ծռման ու ոլորման փոխկապակցված ձևերի առաջացման օրինաչափությունները։ Քննարկվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային հաշվարկների և ինժեներական վերլուծության ժամանակակից մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել կառուցվածքների արձագանքը տարբեր սեյսմիկ բեռնվածքների դեպքում և գնահատել դրանց հուսալիությունն ու անվտանգությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծային լուծումների օպտիմալացմանը, կառուցվածքային անհամաչափությունների ազդեցությանը, տատանումների վերահսկման միջոցներին և սեյսմակայուն նախագծման նորմերի կիրառման առանձնահատկություններին։ Ներկայացվում են նաև փորձարարական և հաշվարկային ուսումնասիրությունների արդյունքները, ինչպես նաև գործնական առաջարկություններ՝ շենքերի և ինժեներական կառույցների սեյսմիկ դիմադրողականության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է շինարար ինժեներների, սեյսմիկ ճարտարագիտության մասնագետների, նախագծողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կառուցվածքային դինամիկայի, սեյսմակայուն նախագծման և ինժեներական հաշվարկների ժամանակակից մեթոդներով։

Ֆինանսներ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է անշարժ գույքի շուկայի զարգացման ֆինանսական հիմքերին և այն կառուցվածքային խնդիրներին, որոնք ձևավորում են ոլորտի արդյունավետությունը և կայուն աճի հնարավորությունները։ Նյութում վերլուծվում են այն հիմնական գործոնները, որոնք ազդում են բնակարանային և կոմերցիոն անշարժ գույքի շուկաների ձևավորման վրա, ներառյալ ֆինանսավորման աղբյուրների հասանելիությունը, հիփոթեքային վարկավորման պայմանները, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունները և բանկային համակարգի դերակատարումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայի գների տատանումների, պահանջարկի և առաջարկի անհավասարակշռության, ինչպես նաև կառուցապատման ոլորտի ֆինանսական ռիսկերի գնահատմանը, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն ոլորտի զարգացման տեմպերի վրա։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է պետական կարգավորման և հարկային քաղաքականության նշանակությունը՝ որպես շուկայի կայունացման և ներդրումների խթանման կարևոր գործիքներ, միաժամանակ անդրադառնալով ենթակառուցվածքային զարգացման և քաղաքաշինական պլանավորման ֆինանսական մարտահրավերներին։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է անշարժ գույքի շուկան որպես բարդ ֆինանսատնտեսական համակարգ, որտեղ փոխազդում են մակրոտնտեսական պայմանները, ֆինանսական ինստիտուտները և պետական քաղաքականությունը՝ ձևավորելով երկարաժամկետ զարգացման հնարավորություններ և սահմանափակումներ։

Պատմություն

Այս աշխատությունը հանդիսանում է պատմագիտական բնույթի խորքային ուսումնասիրությունների ժողովածու, որտեղ հեղինակը անդրադառնում է տարբեր ժամանակաշրջանների և թեմաների։ Գրքում ներկայացված նյութերը հիմնված են պատմական աղբյուրների մանրակրկիտ քննության վրա՝ ներառելով ինչպես սկզբնաղբյուրներ, այնպես էլ երկրորդային գիտական աշխատություններ։ Հակոբ Զորյանը իր ուսումնասիրություններում կարևորում է փաստերի ճշգրտությունը և դրանց գիտական մեկնաբանությունը։ Նա փորձում է վեր հանել ոչ միայն պատմական իրադարձությունների ընթացքը, այլև դրանց խորքային պատճառները, զարգացումները և հետևանքները։ Գրքում հաճախ հանդիպում են համեմատական վերլուծություններ, որտեղ տարբեր պատմաբանների տեսակետները ներկայացվում և քննադատվում են՝ ընթերցողին տալով բազմակողմանի պատկերացում տվյալ հարցի վերաբերյալ։ Աշխատության առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ այն չի սահմանափակվում միայն փաստերի նկարագրությամբ, այլ ձգտում է զարգացնել պատմական մտածողությունը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է վերլուծել պատմական տվյալները, տարբերակել հավաստի և ոչ լիարժեք աղբյուրները, ինչպես նաև հասկանալ պատմական իրադարձությունների միջև առկա փոխկապակցվածությունը։ Գիրքը կարող է ընդգրկել թեմաներ՝ կապված հայ ժողովրդի պատմության, տարածաշրջանային զարգացումների, ինչպես նաև ընդհանուր պատմագիտական խնդիրների հետ։ Այն օգտակար է ոչ միայն պատմաբանների և ուսանողների, այլ նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ պատմությունը որպես գիտություն։

Այլ առարկաներ

Աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Սարկավագի գիտական, գրական և մշակութային գործունեության ուսումնասիրությանը և նրա օրացուցային-բանասիրական երկի քննությանը։ Հեղինակը միջնադարյան Հայաստանի մտավոր կյանքի կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի գործունեությունը կապված է XI-XII դարերի գիտության, կրթության, փիլիսոփայության, աստղագիտության, ժամանակագրության և գրական մշակույթի զարգացման հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում նրա աշխատությունն է, որը վերաբերում է հայկական տոմարագիտությանը և ժամանակի հաշվարկման համակարգին։ Այն կարևոր աղբյուր է միջնադարյան հայերի օրացուցային պատկերացումների, ժամանակի չափման եղանակների, տոմարական հաշվարկների և այդ գիտելիքների տեսական հիմքերի ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքում կարող է մանրամասն քննության առնվել հայկական տոմարի կառուցվածքը, դրա կիրառման սկզբունքները և տարբեր ժամանակային միավորների հաշվարկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արեգակնային և լուսնային ժամանակաշրջանների հարաբերակցությանը, տարվա կառուցվածքին, ամսանուններին, նահանջ տարվա հաշվարկին և օրացուցային ցիկլերի որոշմանը։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ մակարդակի էին հասել միջնադարյան Հայաստանում աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հովհաննես Սարկավագի՝ որպես գիտնականի և ուսուցչի գործունեությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները չեն սահմանափակվել միայն տոմարագիտությամբ․ նա զբաղվել է փիլիսոփայությամբ, աստղագիտությամբ, մաթեմատիկայով, քերականությամբ և այլ գիտակարգերով։ Այս բազմակողմանիությունը բնորոշ է միջնադարյան հայ գիտական մտքի այն ավանդույթին, որտեղ տարբեր գիտությունների միջև սահմանները համեմատաբար փոխկապակցված էին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է երկի աղբյուրների և գիտական ազդեցությունների բացահայտումը։ Միջնադարյան հայկական տոմարագիտական գիտելիքը ձևավորվել է տեղական ավանդույթների և հին ու միջնադարյան այլ մշակույթներից փոխանցված գիտական պատկերացումների փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ պատճառով աշխատության քննությունը կարող է բացահայտել հայ գիտնականի կողմից նախորդ գիտական ժառանգության յուրացման, համակարգման և վերաիմաստավորման եղանակները։ Հատուկ հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել տեքստում կիրառվող տերմինաբանությունը։ Տոմարագիտական և աստղագիտական հասկացությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու միջնադարյան հայ գիտական լեզվի զարգացումը, մասնագիտական բառապաշարի ձևավորումը և գիտելիքի փոխանցման առանձնահատկությունները։ Բանասիրական տեսանկյունից կարևոր է նաև երկի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը։ Ձեռագրերի համեմատությունը կարող է օգնել պարզելու տեքստի պահպանված տարբերակների փոխհարաբերությունները, ընդօրինակման ընթացքում կատարված փոփոխությունները և հնարավոր խմբագրական միջամտությունները։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է բնագրի առավել հավաստի ընթերցումը վերականգնելու և երկի պատմական տեղը հայ մատենագրության մեջ ճշգրտելու համար։ Աշխատանքում կարող է անդրադարձ կատարվել նաև միջնադարյան հայկական կրթական միջավայրին։ Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունը կապված էր գիտելիքի ուսուցման և տարածման հետ, ուստի նրա տոմարագիտական աշխատությունը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես տեսական գիտական երկ, այլև որպես կրթական նշանակություն ունեցող նյութ։ Այն կարող էր ծառայել ժամանակի հաշվարկի, եկեղեցական տոների որոշման, աստղագիտական երևույթների և օրացուցային համակարգերի վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցմանը։ Երկի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայ եկեղեցու տոնացույցի և ծիսական կյանքի հետ կապված խնդիրների տեսանկյունից։ Հայկական եկեղեցական օրացույցում տոների ճիշտ ժամանակագրական որոշումը պահանջում էր բարդ տոմարական հաշվարկներ, իսկ այդ համակարգի գիտական հիմնավորումը կապված էր աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքների հետ։ Հետևաբար աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտության և եկեղեցական մշակույթի փոխկապակցվածությունը միջնադարյան Հայաստանում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև հեղինակի պատկերացումները տիեզերքի, ժամանակի և բնության օրինաչափությունների վերաբերյալ։ Այդ նյութը կարևոր է միջնադարյան հայկական բնափիլիսոփայական և գիտական մտածողության առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Տոմարագիտությունը այդ ժամանակաշրջանում միայն օրերի հաշվարկի տեխնիկական համակարգ չէր․ այն կապված էր տիեզերական ժամանակի ընկալման, աստղագիտական դիտարկումների և աշխարհի կառուցվածքի մասին պատկերացումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունն ու նրա տոմարագիտական երկը ներկայացնում է որպես միջնադարյան հայ գիտական մտքի կարևոր դրսևորում։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական օրացույցի և ժամանակագրության տեսական հիմքերը, միջնադարյան աստղագիտական ու մաթեմատիկական գիտելիքները, հայ գիտական լեզվի զարգացումը, ձեռագրական ավանդույթը և գիտելիքի փոխանցման ձևերը։ Երկը արժեքավոր աղբյուր է հայագիտության, միջնադարյան գիտության պատմության, բանասիրության, տոմարագիտության և հայկական մտավոր մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ բանաստեղծ Razmik Davoyan-ի չափածո ստեղծագործությունների բառապաշարի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են բանաստեղծի լեզվական մտածողության առանձնահատկությունները, բառային հարստությունը, պատկերաստեղծ միջոցների կիրառությունը և անհատական հեղինակային ոճի ձևավորման լեզվական հիմքերը։ Հեղինակը հետազոտում է Դավոյանի պոեզիայում գործածվող ընդհանուր գրական, ժողովրդախոսակցական, բարբառային, հնաբանային և նորաստեղծ բառաշերտերը՝ բացահայտելով դրանց գեղարվեստական և իմաստային գործառույթները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև խորհրդանշական, փիլիսոփայական և ազգային-մշակութային բովանդակություն կրող բառամթերքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ընտրության դերը բանաստեղծական պատկերների, հուզական ազդեցության և գաղափարական շեշտադրումների ստեղծման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվաոճական հնարքներին, փոխաբերական համակարգին և բառապաշարի տեղին ու նպատակային օգտագործմանը՝ որպես հեղինակի ստեղծագործական աշխարհընկալման արտահայտության միջոց։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, գրականագետների, բանասիրության ուսանողների, դասախոսների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից հայ պոեզիայի լեզվական ու ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է աշխարհաբար լեզվով գրված և տպագրված գրքերի զարգացման պատմությանը հայ տպագրության սկզբից մինչև 1850 թվականը՝ ներկայացնելով այդ ժամանակահատվածի գրական-մշակութային գործընթացների ամբողջական պատկերը։ Այն ներառում է առաջաբան, որտեղ քննարկվում են հայ տպագրության ձևավորման պատմական պայմանները, աշխարհաբար գրականության աստիճանական ձևավորումը և դրա դերը հայ հասարակական ու կրթական կյանքի զարգացման մեջ, ինչպես նաև մատենագիտական ցանկ, որտեղ համակարգված կերպով ներկայացված են տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած հիմնական աշխատությունները, դրանց հեղինակները, տպագրության վայրերն ու տարիները։ Ուշադրություն է դարձվում այն փաստին, թե ինչպես է աշխարհաբար լեզուն աստիճանաբար սկսել փոխարինել գրաբարին որոշ գործառույթներում՝ դառնալով ավելի հասկանալի լայն ընթերցող հանրության համար և նպաստելով գրագիտության տարածմանը։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայ գրքի պատմության, մատենագիտության և լեզվական զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ այն ոչ միայն փաստագրում է տպագիր ժառանգությունը, այլ նաև բացահայտում է մշակութային և հասարակական փոփոխությունները, որոնք ազդել են հայ գրականության ձևավորման վրա։