Ներառական կրթության կառավարման առանձնահատկությունները ՀՀ հիմնական դպրոցում

Աշխարհագրություն

Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Այնշտայնի հարաբերականության տեսության և Յորդան–Բրանս–Դիկեի ձգողության տեսության շրջանակներում տիեզերքի ծագման, կառուցվածքի և էվոլյուցիայի հետ կապված կոսմոգոնիկ ու կոսմոլոգիական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում գրավիտացիոն տեսությունների միջոցով տիեզերքի լայնամասշտաբ հատկությունների մաթեմատիկական նկարագրությունն է, մասնավորապես՝ տարածաժամանակի երկրաչափությունը, նյութի և ճառագայթման բաշխումը, տիեզերական ընդարձակումը և տիեզերաբանական մոդելների դինամիկան։ Այնշտայնի տեսության համեմատությամբ Յորդան–Բրանս–Դիկեի մոտեցումը ընդլայնում է գրավիտացիայի նկարագրությունը՝ ներմուծելով լրացուցիչ սկալյար դաշտ, որի դինամիկան կարող է ազդել գրավիտացիոն փոխազդեցության արդյունավետ բնույթի վրա։ Այդ պատճառով աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է տարբեր տեսությունների կանխատեսումների համեմատությունը և այն պայմանների ուսումնասիրությունը, որոնց դեպքում դրանք հանգեցնում են միմյանցից տարբերվող տիեզերաբանական սցենարների։ Կոսմոգոնիկ տեսանկյունից կարող են քննարկվել տիեզերքի սկզբնական վիճակների, դրանց հնարավոր զարգացման և տիեզերական կառուցվածքների ձևավորման տեսական հարցերը, իսկ կոսմոլոգիական հատվածում՝ ընդարձակվող տիեզերքի մոդելները, դինամիկ լուծումները, նյութի էվոլյուցիան և գրավիտացիոն դաշտի վարքը։ Թեման կարևոր է տեսական տիեզերագիտության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ստանդարտ հարաբերականության շրջանակում, այլև այլընտրանքային գրավիտացիոն տեսությունների միջոցով տիեզերքի զարգացման հնարավոր նկարագրությունները։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր է այն ընթերցողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են հարաբերականության տեսությունը, գրավիտացիոն տեսությունները, վաղ տիեզերքի ֆիզիկան և տիեզերքի կառուցվածքի մաթեմատիկական մոդելավորումը։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պարենային ապահովության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ երկրի բնակչության սննդի հասանելիության, գյուղատնտեսական արտադրության, ներմուծման և տեղական արտադրության հարաբերակցության, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունության համակողմանի վերլուծությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են պարենային ապահովության հիմնական բաղադրիչները՝ սննդամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական հասանելիությունը, բավարար քանակությամբ և պատշաճ որակով սննդի ապահովումը, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունությունն ու արտաքին և ներքին ցնցումների նկատմամբ դիմակայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գյուղատնտեսական ներուժին, արտադրության ծավալներին, բնական և կլիմայական պայմանների ազդեցությանը, գյուղատնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և սննդամթերքի ներմուծումից կախվածության խնդրին։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև պարենային շուկայի գների տատանումները, բնակչության եկամուտների և գնողունակության ազդեցությունը սննդի հասանելիության վրա, ինչպես նաև սոցիալապես խոցելի խմբերի պարենային ապահովության առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, տեղական արտադրության խթանման, պահեստավորման և մատակարարման ենթակառուցվածքների զարգացման, կորուստների նվազեցման և շուկաների արդյունավետ կազմակերպման հնարավորությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև պարենային ապահովության և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածությանը, քանի որ սննդամթերքի կայուն հասանելիությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրի տնտեսական և սոցիալական կայունության համար։ Կարևորվում է պետական քաղաքականության դերը՝ գյուղատնտեսության զարգացման, արտադրողների աջակցության, սննդամթերքի որակի և անվտանգության վերահսկողության, ռազմավարական պաշարների կառավարման և արտաքին շուկաներից կախվածության ռիսկերի նվազեցման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի պարենային ապահովության վրա ազդող հիմնական տնտեսական, սոցիալական, բնապահպանական և կառուցվածքային խնդիրները և դիտարկել դրանց հաղթահարման ու պարենային համակարգի դիմակայունության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գյուղատնտեսության և սննդի ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի պարենային անվտանգության ու կայուն զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Իրավաբանություն

Հայաստանի Հանրապետությունում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների ապահովումը դիտարկվում է որպես պետական քաղաքականության կարևոր ուղղություն, որի հիմքում գտնվում է հավասար հնարավորությունների ստեղծումը, խտրականության բացառումը և սոցիալական ներառման խթանումը։ Այս ոլորտը կարգավորվում է մի շարք իրավական ակտերով, այդ թվում՝ «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքով, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» կոնվենցիայի դրույթներով, որոնք սահմանում են պետության պարտավորությունները՝ ապահովելու կրթության, աշխատանքի, առողջապահության, տեղաշարժի և հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում մատչելիություն և մասնակցություն։ Օրենսդրությունը նախատեսում է նաև խելամիտ հարմարեցումների ներդրում, համընդհանուր դիզայնի կիրառություն և հասարակական ենթակառուցվածքների մատչելիության ապահովում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ֆիզիկական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ խոչընդոտները։ Չնայած իրավական դաշտի զարգացումներին՝ գործնականում դեռևս առկա են խնդիրներ, ինչպիսիք են ենթակառուցվածքների ոչ լիարժեք մատչելիությունը, սոցիալական ծառայությունների սահմանափակ հասանելիությունը և հասարակական վերաբերմունքի որոշակի խոչընդոտները։ Վերջին տարիներին ներդրվում են նոր մոտեցումներ, օրինակ՝ անձնական օգնականի ծառայություն և ֆունկցիոնալության գնահատման համակարգ, որոնք նպատակ ունեն ավելի ճշգրիտ գնահատել կարիքները և ապահովել նպատակային աջակցություն։ Ընդհանուր առմամբ, ոլորտի զարգացումը ուղղված է նրան, որ հաշմանդամություն ունեցող անձինք կարողանան լիարժեք և անկախ մասնակցություն ունենալ հասարակական կյանքին՝ հավասար հիմունքներով մյուս քաղաքացիների հետ։

Քաղաքագիտություն

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ տեղի ունեցող իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով բնակչության տեղաշարժերի, հումանիտար հետևանքների և տարածաշրջանային զարգացումների վրա։ Աշխատանքը ներկայացնում է հակամարտության տարբեր փուլերի, քաղաքական գործընթացների և դրանց ազդեցության վերլուծությունը՝ անդրադառնալով մարդկանց կյանքի, անվտանգության և սոցիալական պայմանների վրա ունեցած հետևանքներին։ Գրքում քննարկվում են միջազգային արձագանքները, տարածաշրջանային ուժերի դերակատարությունը և այն մարտահրավերները, որոնք առաջանում են երկարատև հակամարտությունների պայմաններում։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է մարդու իրավունքների գաղափարի տեսական հիմքերի, բովանդակային կառուցվածքի և իրավական ու քաղաքական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մարդու իրավունքների՝ որպես անձի արժանապատվության, ազատության և հասարակական հարաբերություններում նրա ինքնուրույնության ապահովման հիմնարար սկզբունքների համակարգի ընկալումն է։ Քննվում են մարդու իրավունքների ձևավորման պատմափիլիսոփայական նախադրյալները, բնական իրավունքի, ազատության, հավասարության և արդարության գաղափարների ազդեցությունը դրանց զարգացման վրա, ինչպես նաև այն գործընթացները, որոնց արդյունքում մարդու իրավունքները աստիճանաբար ամրագրվել են իրավական համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավունքների և ազատությունների էության, դրանց փոխկապակցվածության ու դասակարգման խնդիրներին՝ դիտարկելով քաղաքացիական, քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային իրավունքների ընդհանուր բնութագրերը։ Վերլուծվում է մարդու, հասարակության և պետության փոխհարաբերությունը՝ պարզաբանելով պետության դերը իրավունքների ճանաչման, պաշտպանության և դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ իրավական մեխանիզմների ձևավորման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդու իրավունքների սահմանադրական ամրագրման, իրավական երաշխիքների, դատական պաշտպանության և իրավական պատասխանատվության ընդհանուր նշանակության ուսումնասիրությունը։ Իրավաքաղաքական տեսանկյունից քննարկվում է մարդու իրավունքների ազդեցությունը պետական իշխանության կազմակերպման, իրավական պետության, ժողովրդավարական հաստատությունների և քաղաքացիական հասարակության զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև անհատի իրավունքների և հանրային շահերի հարաբերակցության խնդրին, քանի որ իրավունքների իրականացումը հասարակական կյանքում կարող է առնչվել այլ անձանց իրավունքների պաշտպանության և իրավաչափ հանրային նպատակների ապահովման անհրաժեշտությանը։ Միջազգային իրավական հարթության դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու մարդու իրավունքների պաշտպանության համընդհանուր և տարածաշրջանային սկզբունքների ձևավորման նշանակությունը և դրանց փոխազդեցությունը ներպետական իրավակարգավորումների հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև իրավունքների իրավական ամրագրման և դրանց գործնական իրականացման միջև տարբերությունը՝ ընդգծելով արդյունավետ պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, քաղաքական գիտության և իրավունքի փիլիսոփայության մոտեցումները՝ մարդու իրավունքները ներկայացնելով որպես ժամանակակից իրավական ու քաղաքական համակարգերի հիմնարար արժեքային և նորմատիվ հիմքեր։