Նյութերի դիմադրություն. Պր.1

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Արցախի տարածքում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև 1941 թվականը։ Հետազոտությունը բժշկական գիտելիքների և բուժական պրակտիկաների ձևավորումն ու զարգացումը դիտարկում է տարածաշրջանի ընդհանուր պատմական, սոցիալական և մշակութային գործընթացների համատեքստում՝ փորձելով ներկայացնել, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են մարդիկ հասկացել հիվանդությունների պատճառները, ինչպիսի բուժման միջոցներ են կիրառել և ինչ դեր են ունեցել ժողովրդական ու մասնագիտական բժշկության ավանդույթները։ Աշխատության վաղ շրջանին վերաբերող հատվածներում ուշադրություն է դարձվում հնագույն և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում տարածված բուժական գիտելիքներին, բուժիչ բույսերի և բնական միջոցների կիրառմանը, վերքերի ու վնասվածքների բուժման փորձին, ինչպես նաև առողջության պահպանման հետ կապված ավանդական պատկերացումներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայկական բժշկական մշակույթի ուսումնասիրությունը, որի շրջանակում բժշկական գիտելիքը զարգացել է ձեռագրային ավանդույթի, վանական կրթության և բժշկագիտական աշխատությունների տարածման միջոցով։ Հետազոտության հաջորդ փուլերը վերաբերում են ավելի ուշ ժամանակաշրջաններին, երբ տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական փոփոխությունները իրենց ազդեցությունն են թողել բժշկական օգնության կազմակերպման, բուժական հաստատությունների և մասնագիտական բժշկության զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են բժիշկների գործունեությունը, բժշկական գիտելիքների փոխանցման ձևերը, դեղաբանական միջոցների օգտագործումը և բնակչությանը բժշկական օգնություն տրամադրելու հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բժշկությանը, որը երկար ժամանակ պահպանել է կարևոր նշանակություն և ներառել է տեղական բուսական ու բնական ռեսուրսների օգտագործման, սննդակարգային մոտեցումների, արտաքին բուժման և տարբեր ավանդական մեթոդների կիրառման փորձ։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ժողովրդական բժշկության և մասնագիտական բժշկության փոխհարաբերությունները և դրանց աստիճանական փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։ XX դարի առաջին տասնամյակներին վերաբերող նյութը հատկապես կարևոր է բժշկական ծառայությունների կազմակերպման և ժամանակակից բժշկական հաստատությունների ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Քննարկվում են առողջապահության համակարգի զարգացման, բուժհաստատությունների գործունեության, բժշկական կադրերի պատրաստման և կանխարգելիչ միջոցառումների հետ կապված հարցերը՝ մինչև 1941 թվականը։ Աշխատությունը նաև բժշկության պատմությունը կապում է տարածաշրջանի բնակչության սոցիալական պայմանների, համաճարակների, պատերազմների, տնտեսական իրավիճակի և հանրային առողջության խնդիրների հետ, քանի որ այդ գործոնները էապես ազդում են բժշկական ծառայությունների զարգացման վրա։ Պատմական աղբյուրների և բժշկական տեղեկությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել տարածաշրջանի առողջապահական կյանքի ընդհանուր պատկերը և ցույց տալ բժշկական գիտելիքի աստիճանական անցումը ավանդական փորձից դեպի ավելի համակարգված մասնագիտական բժշկություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բժշկության պատմությամբ, հայ ժողովրդի պատմությամբ, տարածաշրջանային պատմությամբ, ազգագրությամբ և բժշկական մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև բժիշկներին, պատմաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել Արցախի առողջապահական և բժշկական ժառանգությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է երկարատև պատմական ժամանակաշրջանի ընթացքում բժշկական գիտելիքների, բուժական ավանդույթների և առողջապահական համակարգերի ձևավորման ու փոփոխության ընթացքը՝ ընդգրկելով ժամանակահատվածը հնագույն դարերից մինչև 1941 թվականը։

Գրականություն

Սա ժամանակակից հայ պոեզիայի ժողովածու է, որի հեղինակը Կարեն Անտաշյան է, և այն ներկայացնում է արդի մարդու ներաշխարհը՝ իր փխրուն զգացմունքներով, ինքնության որոնումներով և իրականության հետ բախվող մտավոր ու հուզական վիճակներով։ Բանաստեղծությունները կառուցված են ազատ ձևերի և պատկերային մտածողության վրա՝ հաճախ միավորելով առօրեականը և փիլիսոփայականը, անձնականը և հասարակականը։ Ժողովածուում զգալի տեղ ունի ժամանակի ընկալման թեման՝ որտեղ «վերջից հետո» և «սկզբից առաջ» ձևակերպումները դառնում են ոչ միայն ժամանակային, այլ նաև գոյաբանական խորհրդանիշներ՝ ցույց տալով կյանքի շրջանաձև բնույթը և մարդու մշտական շարժումը փոփոխությունների մեջ։ Անտաշյանի պոեզիան հաճախ առանձնանում է լեզվական փորձարարությամբ, սուր դիտարկումներով և ներքին հակասությունների ընդգծմամբ՝ ստեղծելով տեքստեր, որոնք միաժամանակ ինտիմ են և լայն իմաստային դաշտ բացող։ Ընդհանուր առմամբ ժողովածուն ներկայացնում է ժամանակակից քաղաքային մարդու հոգեբանական և փիլիսոփայական վիճակները՝ պոետիկ ձևի միջոցով։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է 1980 թվականի Թուրքիայի ռազմական հեղաշրջման պատճառների, ընթացքի և հետևանքների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով երկրի քաղաքական անկայունության, սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամի և գաղափարական բախումների ազդեցությունը պետական իշխանության փոփոխության վրա։ Գրքում վերլուծվում է այն պատմական համատեքստը, որի պայմաններում 1970-ականների վերջին Թուրքիայում սրվեցին քաղաքական բռնությունները, կուսակցական հակամարտությունները և տնտեսական դժվարությունները, ինչը ստեղծեց զինված ուժերի միջամտության նախադրյալներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում զինվորական ղեկավարության կողմից իրականացված պետական իշխանության զավթման մեխանիզմներին, սահմանադրական կարգի կասեցմանը և արտակարգ վարչակարգի հաստատմանը՝ ներառյալ քաղաքական կուսակցությունների գործունեության արգելումը, զանգվածային ձերբակալությունները և նոր սահմանադրական համակարգի ձևավորման գործընթացը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև 1982 թվականի սահմանադրության ընդունումը, պետական ինստիտուտների վերակառուցումը և զինվորականների քաղաքական ազդեցության ամրապնդումը, ինչպես նաև երկարաժամկետ սոցիալական հետևանքները՝ մարդու իրավունքների սահմանափակումներ, քաղաքական համակարգի վերաձևավորում և քաղաքացիական-զինվորական հարաբերությունների նոր մոդելի ձևավորում։ Վերլուծությունը ընդգրկում է նաև հեղաշրջման ազդեցությունը Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային դիրքավորման վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես այն փոխեց երկրի քաղաքական զարգացման ուղին։

Գրականություն

Այս ստեղծագործությունը ներկայացնում է գեղարվեստական-պատմական բնույթի կենսագրական պատմություն, որը հետևում է գլխավոր հերոսի կյանքի ընթացքին մանկությունից մինչև հասուն տարիք՝ ընդգրկելով նրա անցած փորձությունները, ճակատագրական հանդիպումները և տարբեր սոցիալական ու մշակութային միջավայրերում ձևավորված կենսափորձը։ Պատմության գործողությունները տեղակայված են Վաղարշապատի շրջանում՝ Արարատ լեռան մերձակայքում գտնվող պատմական ու խորհրդանշական տարածքում, ինչը ստեղծագործությանը հաղորդում է ազգային-աշխարհագրական առանձնահատուկ գունավորում։ Վեպում կամ պատմական հուշագրական շարադրանքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հերոսի բարոյական ձևավորումը, կյանքի դժվարությունների հաղթահարման ուղիները և հասարակական հարաբերությունների բազմաշերտ նկարագրությունը։ Հեղինակը պատկերում է նաև ժամանակաշրջանի կենցաղը, սովորույթները և սոցիալական իրականությունը՝ ստեղծելով լայն պատկերացում տվյալ միջավայրի մասին և միաժամանակ շեշտադրելով անհատի զարգացման ներքին հոգեբանական գործընթացները։ Ստեղծագործությունը կարող է դիտարկվել որպես ինչպես արկածային, այնպես էլ բարոյախրատական բնույթի գործ, որտեղ անձնական ճակատագիրը միահյուսվում է պատմամշակութային միջավայրի հետ։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Լև Տոլստոյի «Վоскресение» վեպի հայերեն թարգմանություններին և դրանց քննադատական գնահատմանը՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է ռուս դասական գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը փոխանցվել հայ ընթերցողին։ Հետազոտության կենտրոնում թարգմանությունների լեզվական, ոճական, գեղարվեստական և գաղափարական առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև բնագրի և հայերեն տարբերակների միջև առկա համապատասխանություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել վեպի հիմնական թեմաների, կերպարների, հեղինակի խոսքի, երկխոսությունների, նկարագրությունների, հուզական և փիլիսոփայական շերտերի փոխանցման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Տոլստոյի գեղարվեստական լեզվին, որի պարզ թվացող կառուցվածքի ներքո առկա են սոցիալական, բարոյական և հոգեբանական բարդ իմաստներ, և որի լիարժեք փոխանցումը թարգմանչից պահանջում է ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութային ու գրական զգայունություն։ Աշխատության մեջ թարգմանությունները կարող են դիտարկվել համեմատական սկզբունքով՝ բացահայտելու բառապաշարի, շարահյուսության, դարձվածքների, ոճական երանգների և իրապաշտական նկարագրությունների փոխանցման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև թարգմանական ընտրությունների քննադատական գնահատմանը՝ պարզելու համար, թե առանձին դեպքերում որքանով է պահպանվել բնագրի իմաստային ճշգրտությունը, հեղինակի անհատական ոճը և ստեղծագործության գեղարվեստական ազդեցությունը։ Վեպի հայերեն ընկալման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև հայ-ռուսական գրական կապերի զարգացումը և ռուս գրականության հայերեն թարգմանությունների դերը հայկական գրական-մշակութային միջավայրում։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է այն հարցի բացահայտումը, թե ինչպես կարող են տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված թարգմանությունները արտացոլել տվյալ ժամանակի լեզվական նորմերը, գրական ճաշակը և թարգմանական սկզբունքները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, թարգմանագետներին, ռուսագետներին, հայագետներին, համեմատական գրականության մասնագետներին, խմբագիրներին, թարգմանիչներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես ռուսական դասական գրականության հայերեն թարգմանության պատմության և հայ-ռուսական գրական փոխազդեցությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Քաղաքագիտություն

Գիրքը նվիրված է ԱՄՆ-ում և Գերմանիայում ձևավորված հայկական և թուրքական համայնքների գործունեության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Աշխատության մեջ իրականացվում է համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու համայնքային կառույցների, կազմակերպությունների և հասարակական խմբերի ազդեցությունը երկու երկրների միջազգային հարաբերությունների, քաղաքական օրակարգերի և հանրային դիվանագիտության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սփյուռքային համայնքների ձևավորման առանձնահատկությունները, նրանց կազմակերպչական ներուժը, քաղաքական լոբբինգի մեխանիզմները և կապերը համապատասխան պետությունների արտաքին քաղաքական շահերի հետ։ Ներկայացվում են հայկական և թուրքական համայնքների գործունեության հիմնական ուղղությունները, դրանց տարբերություններն ու ընդհանրությունները, ինչպես նաև դրանց դերը պատմական, քաղաքական և հասարակական հարցերի շուրջ ձևավորվող դիրքորոշումների ներկայացման գործում։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, սփյուռքագիտության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով համայնքային քաղաքականության և արտաքին հարաբերությունների փոխազդեցության խորքային ըմբռնմանը։