Շուկայի իրավիճակին ձեռնարկությունների հարմարվողականության հիմնախնդիրները (ՀՀ շինարարական կազմակերպությունների օրինակով)

Մանկավարժություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է առանձնահատուկ կոլեկտիվների ձևավորման, կառուցվածքի և դաստիարակչական հնարավորությունների վերլուծությանը կրթական և սոցիալական միջավայրերում, որտեղ խմբային փոխազդեցությունները դիտարկվում են որպես անհատի զարգացման կարևոր գործոն։ Նյութում ընդգծվում է, որ կոլեկտիվը ոչ միայն մարդկանց պարզ համախմբում է, այլև սոցիալական հարաբերությունների համակարգ, որտեղ ձևավորվում են արժեքներ, վարքային նորմեր, պատասխանատվության զգացում և փոխօգնության մշակույթ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով կոլեկտիվը կարող է ազդեցություն ունենալ անձի դաստիարակության վրա՝ խթանելով սոցիալական ակտիվությունը, ինքնակարգապահությունը և համագործակցային հմտությունները։ Վերլուծվում են նաև կոլեկտիվի զարգացման փուլերը՝ սկզբնական ձևավորումից մինչև կայուն սոցիալական կառուցվածքի ձևավորում, ինչպես նաև առաջնորդության դերը խմբային գործընթացներում։ Աշխատանքը շեշտում է, որ առանձնահատուկ կոլեկտիվները, օրինակ՝ ուսումնական խմբերը, արտադրական թիմերը կամ ստեղծագործական միավորումները, ունեն տարբեր դաստիարակչական ներուժ՝ կախված իրենց նպատակներից, կազմակերպական կառուցվածքից և ներքին հարաբերությունների որակից։ Ներկայացվում է նաև խմբային ազդեցության դրական և բացասական կողմերի վերլուծություն՝ ընդգծելով, որ առողջ կոլեկտիվ միջավայրը կարող է նպաստել անձի համակողմանի զարգացմանը, մինչդեռ դիսֆունկցիոնալ խմբերը կարող են խոչընդոտել անհատի ինքնուրույնության ձևավորմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կայուն օրգանական աղտոտիչների էկոլոգիապես անվտանգ կառավարման գիտական հիմքերի, մեթոդաբանական մոտեցումների և գործնական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է շրջակա միջավայրում երկար ժամանակ պահպանվելու, կենսաբանական համակարգերում կուտակվելու և սննդային շղթաներով տարածվելու հատկություն ունեցող օրգանական միացությունների հայտնաբերման, գնահատման, վերահսկման և դրանցով պայմանավորված բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման խնդիրների վրա։ Քննության են առնվում նման աղտոտիչների հիմնական աղբյուրները, շրջակա միջավայր ներթափանցելու ուղիները և օդում, ջրում, հողում, նստվածքներում ու կենդանի օրգանիզմներում դրանց տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում նախկինում գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և այլ տնտեսական ոլորտներում կիրառված որոշ քիմիական նյութերի մնացորդային ազդեցությանը, ինչպես նաև դրանց պահեստավորման, օգտագործման կամ ոչ պատշաճ հեռացման հետևանքով առաջացած աղտոտված տարածքների բնապահպանական գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են կայուն օրգանական աղտոտիչների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, որոնք պայմանավորում են դրանց դիմացկունությունը բնական քայքայման գործընթացների նկատմամբ և երկարաժամկետ շրջանառությունը շրջակա միջավայրում։ Կարևորվում է դրանց կենսակուտակման և կենսամեծացման երևույթների ուսումնասիրությունը, քանի որ որոշ միացություններ կարող են կուտակվել կենդանի օրգանիզմներում և սննդային շղթայի տարբեր մակարդակներում բարձրացնել էկոլոգիական ազդեցության հավանականությունը։ Քննության են առնվում աղտոտվածության մոնիթորինգի գիտական սկզբունքները՝ նմուշառման, լաբորատոր վերլուծության, տարածական տվյալների համադրման և աղտոտվածության մակարդակների գնահատման տեսանկյունից։ Մոնիթորինգը դիտարկվում է որպես կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչ, քանի որ հավաստի տվյալների առկայությունը հնարավորություն է տալիս որոշել աղտոտման հիմնական աղբյուրները, առանձնացնել առավել խնդրահարույց տարածքները և գնահատել իրականացվող բնապահպանական միջոցառումների արդյունավետությունը։ Առանձին նշանակություն է տրվում աղտոտված տարածքների գույքագրմանը և համապատասխան տեղեկատվական բազաների ձևավորմանը։ Տարբեր աղբյուրներից ստացվող տվյալների համակարգումը կարող է նպաստել բնապահպանական առաջնահերթությունների որոշմանը և սահմանափակ ֆինանսական ու տեխնիկական ռեսուրսների առավել արդյունավետ բաշխմանը։ Քննության են առնվում նաև ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանական սկզբունքները՝ հաշվի առնելով աղտոտիչների կոնցենտրացիան, տարածման հնարավորությունը, շրջակա միջավայրում պահպանման տևողությունը և կենդանի համակարգերի վրա հնարավոր ազդեցությունը։ Կարևորվում է առավել խոցելի էկոհամակարգերի և տարածքների առանձնացումը, որտեղ աղտոտման հետևանքները կարող են ունենալ երկարաժամկետ բնույթ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հնացած կամ օգտագործման համար ոչ պիտանի քիմիական նյութերի և դրանցով աղտոտված թափոնների անվտանգ կառավարմանը։ Դիտարկվում են դրանց հաշվառման, մեկուսացման, ժամանակավոր պահպանման, տեղափոխման և վերջնական վնասազերծման կազմակերպման սկզբունքները՝ շրջակա միջավայր երկրորդային արտանետումների կանխարգելման տեսանկյունից։ Կարևորվում է պահեստավորման վայրերի տեխնիկական և բնապահպանական վիճակի գնահատումը, քանի որ ոչ պատշաճ պահպանվող նյութերը կարող են դառնալ հողի, ստորերկրյա ջրերի և հարակից էկոհամակարգերի աղտոտման աղբյուր։ Ուսումնասիրվում են աղտոտված տարածքների վերականգնման և բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման տարբեր մոտեցումներ։ Տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությունը կապվում է աղտոտիչների հատկությունների, դրանց քանակի, տարածքի երկրաբանական ու հիդրոլոգիական պայմանների, տնտեսական ծախսերի և ընտրված մեթոդի բնապահպանական անվտանգության հետ։ Կարևորվում է այնպիսի կառավարման սկզբունքը, որի դեպքում խնդրի լուծման ընթացքում չեն ստեղծվում նոր, համարժեք կամ ավելի մեծ բնապահպանական վտանգներ։ Առանձին քննության առարկա է կայուն օրգանական աղտոտիչների կառավարման իրավական և ինստիտուցիոնալ համակարգը։ Դիտարկվում են պետական կառավարման մարմինների գործառույթները, բնապահպանական վերահսկողության կազմակերպումը, տարբեր գերատեսչությունների միջև տեղեկատվության փոխանակումը և պատասխանատվության հստակ բաշխման անհրաժեշտությունը։ Ազգային կառավարման համակարգը դիտարկվում է նաև միջազգային բնապահպանական պարտավորությունների համատեքստում, քանի որ նման աղտոտիչների տարածումը կարող է դուրս գալ առանձին պետության սահմաններից և պահանջել միջազգային համագործակցություն։ Կարևորվում են աղտոտիչների օգտագործման սահմանափակման, դրանց պաշարների վերահսկման, անվտանգ հեռացման և նոր արտանետումների կանխարգելմանն ուղղված քաղաքական միջոցառումները։ Ուսումնասիրվում են նաև տնտեսական և կազմակերպական գործիքները, որոնց միջոցով հնարավոր է խրախուսել ավելի անվտանգ տեխնոլոգիաների կիրառումը և նվազեցնել վտանգավոր նյութերի առաջացման կամ շրջակա միջավայր արտանետման հավանականությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կանխարգելման սկզբունքին, քանի որ արդեն առաջացած աղտոտման վերացումը սովորաբար պահանջում է ավելի մեծ ֆինանսական և տեխնիկական միջոցներ, քան դրա առաջացման կանխումը։ Այդ պատճառով կարևորվում են արտադրական գործընթացների վերահսկումը, վտանգավոր նյութերի անվտանգ փոխարինումը, թափոնների կառավարման համակարգերի կատարելագործումը և բնապահպանական պահանջների պահպանումը։ Դիտարկվում է նաև հանրային իրազեկման և մասնագիտական կրթության նշանակությունը։ Շրջակա միջավայրի պաշտպանության ոլորտի մասնագետների, գյուղատնտեսական և արդյունաբերական կազմակերպությունների աշխատակիցների, տեղական կառավարման մարմինների և բնակչության տեղեկացվածությունը կարող է նպաստել վտանգավոր նյութերի հետ կապված ռիսկերի ավելի ճիշտ ընկալմանը և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետ իրականացմանը։ Հայաստանի պայմաններում կառավարման համակարգի կատարելագործումը կապվում է պատմական աղտոտման աղբյուրների ուսումնասիրության, մոնիթորինգային կարողությունների ընդլայնման, լաբորատոր հետազոտությունների որակի բարձրացման, աղտոտված տարածքների առաջնահերթ վերականգնման և պետական կառույցների միջև համագործակցության ամրապնդման հետ։ Գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բնապահպանական որոշումները կառուցել փաստացի տվյալների և ռիսկերի համեմատական գնահատման վրա՝ առաջնահերթություն տալով առավել վտանգավոր աղբյուրներին ու տարածքներին։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելման, վտանգավոր նյութերի անվտանգ կառավարման, աղտոտված տարածքների վերականգնման և երկարաժամկետ բնապահպանական անվտանգության ապահովման համար գիտականորեն հիմնավորված առաջարկությունների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բնապահպանության, էկոտոքսիկոլոգիայի, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, քիմիական անվտանգության, թափոնների կառավարման և բնապահպանական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է լապարոսկոպիկ վիրահատությունների ընթացքում կիրառվող բարձր ճնշում ունեցող ածխաթթու գազով պնևմոպերիտոնեումի ազդեցության ուսումնասիրմանը՝ հատկապես բակտերիալ տրանսլոկացիայի ֆենոմենի առումով։ Նյութում վերլուծվում են պնևմոպերիտոնեումի ճնշման մակարդակի, գործողության տևողության և ստացիոնար պարամետրերի ազդեցությունները աղիների միկրոբիոտայի և բակտերիալ միգրացիայի վրա լորձաթաղանթներից և լյարդի, փայծաղի և համակարգային շրջանառության մեջ։ Աշխատությունը ընդգծում է բակտերիալ տրանսլոկացիայի ռիսկի նվազեցման մեթոդները՝ համադրելով կլինիկական դիտարկումները և փորձարարական մոդելների արդյունքները, ինչպես նաև գնահատում է վիրահատական տեխնոլոգիաների օպտիմալ պարամետրերը՝ անհատականացված և անվտանգության բարձրացված մոտեցումներ ապահովելու նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտաբանական և իմունոլոգիական ցուցանիշների փոփոխություններին, որոնք կարող են ազդել վիրահատությունից հետո հիվանդների սեպտիկ կոմPLICATION-ների և համապարփակ վերականգնողական գործընթացի վրա։ Նյութը կարևոր է վիրաբույժների, լապարոսկոպիստների, կլինիկական և փորձարարական հետազոտողների համար՝ նպաստելով լապարոսկոպիկ միջամտությունների անվտանգության և արդյունավետության բարելավմանը։

Քաղաքագիտություն

Մեժլումյան Ռ.Ա., հանդիսանում է ուսումնական և գործնական ձեռնարկ, որը նվիրված է բնակչության պաշտպանության համակարգի կազմակերպմանը և արտակարգ իրավիճակներում անվտանգության ապահովման հիմնական սկզբունքներին։ Այն ընդգրկում է քաղաքացիական պաշտպանության տեսական հիմքերը, վտանգների դասակարգումը և արտակարգ իրավիճակների տեսակները՝ բնական (երկրաշարժեր, ջրհեղեղներ, սողանքներ), տեխնածին (վթարներ արդյունաբերությունում, տրանսպորտում, էներգետիկ համակարգերում) և ռազմական բնույթի սպառնալիքներ։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են բնակչության նախազգուշացման և տարհանման համակարգերը, անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանական միջոցները, վարքագծի կանոնները վտանգավոր իրավիճակներում, ինչպես նաև առաջին օգնության և ինքնապաշտպանության հիմնական մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման, ռիսկերի նվազեցման, փրկարարական աշխատանքների կազմակերպման և պետական ու տեղական կառավարման մարմինների դերակատարման հարցերին։ Ներառված են նաև ուսումնական և գործնական հանձնարարականներ, որոնք նպաստում են բնակչության պատրաստվածության բարձրացմանը և անվտանգության մշակույթի ձևավորմանը։ Այս գիրքը կարևոր աղբյուր է ուսանողների, ուսուցիչների, փրկարար ծառայությունների աշխատակիցների և քաղաքացիական պաշտպանության ոլորտով հետաքրքրված մասնագետների համար՝ ապահովելով համալիր գիտելիքներ արտակարգ իրավիճակներում ճիշտ և արդյունավետ գործելու համար։

Մշակույթ

Այս ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուն վերաբերում է Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նորագույն գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել գիտական և տեղեկատվական աղբյուրների ամբողջական և արդիական նկարագիրը։ Նյութում ընդգրկված են պարբերաբար հրատարակվող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և տեղեկագրեր, որոնք վերաբերում են հայ արվեստի պատմության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի և կինոյի զարգացման ընթացիկ փուլերին, ինչպես նաև մշակութային կյանքի կազմակերպման և կառավարման խնդիրներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթացիկ հրատարակություններին և գիտական հրապարակումներին, որոնք արտացոլում են ժամանակակից մշակութային գործընթացների միտումները, ստեղծագործական նոր ուղղությունները և արվեստաբանական ուսումնասիրությունների զարգացումը։ Քննարկվում են նաև մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները՝ նյութերի ընտրության, դասակարգման և նկարագրման մեթոդները, որոնք ապահովում են տեղեկատվության համակարգված հասանելիություն և գիտական օգտագործելիություն։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ նման ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն գիտական հետազոտությունների արդյունավետ կազմակերպման, մշակութային տեղեկատվության շրջանառության և արվեստաբանական գիտելիքների զարգացման գործում՝ ծառայելով որպես հուսալի ուղեցույց ոլորտի մասնագետների համար։

Պատմություն

Այս գիրքը գիտական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է Ստեփաննոս Երեց Տերտերյանի (Հազարջրիբեցու) «Պատմագիրքը» («Հանգիտագիրքը»)՝ որպես կարևոր սկզբնաղբյուր XVII–XVIII դարերի Իրանի և իրանահայ համայնքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունում ներկայացվում է աղբյուրի պատմական արժեքը, կառուցվածքը և բովանդակային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրա միջոցով վերականգնվող ժամանակաշրջանի քաղաքական, սոցիալական և մշակութային իրականությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է Սեֆյան և հետսեֆյան Իրանի ներքին զարգացումներին, հայ համայնքների դիրքին և գործունեությանը Իրանի տարածքում, ինչպես նաև առևտրական, կրոնական և վարչական հարաբերություններին։ Գրքում ընդգծվում է «Պատմագրքի» դերը որպես եզակի վավերագրական նյութ, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու իրանահայության կյանքը տեղական և տարածաշրջանային գործընթացների համատեքստում։ Աշխատությունը համադրում է աղբյուրագիտությունը և պատմագիտական վերլուծությունը՝ ընթերցողին տալով խորքային պատկերացում տվյալ դարաշրջանի պատմական իրողությունների մասին։