Պետբյուջեի պակասուրդի ֆինանսավորման և կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանում

Գյուղատնտեսություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ոլորտում՝ որպես հետազոտության կոնկրետ օրինակ դիտարկելով կաթվերամշակող կազմակերպությունների գործունեությունը։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները, գնահատել դրանց տնտեսական գործունեության արդյունավետությունը և մշակել ոլորտի զարգացմանն ուղղված հնարավոր մոտեցումներ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական հումքի արտադրության և վերամշակման փոխկապակցվածությունը, կաթի մատակարարման առանձնահատկությունները, հումքի որակի և ծավալների փոփոխականությունը, սեզոնայնությունը և այդ գործոնների ազդեցությունը վերամշակող ձեռնարկությունների արտադրական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին կազմակերպությունների ֆինանսական հնարավորություններին, վարկային ռեսուրսների հասանելիությանը, ներդրումային սահմանափակումներին, արտադրական տեխնոլոգիաների արդիականացմանը և ժամանակակից սարքավորումների ներդրման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև արտադրության ինքնարժեքի նվազեցման, արտադրանքի որակի բարձրացման, սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանման և ներքին ու արտաքին շուկաներում մրցունակության ապահովման խնդիրները։ Կարևոր ուղղություն է գյուղատնտեսական արտադրողների և կաթվերամշակող կազմակերպությունների միջև կայուն համագործակցության ձևավորումը, որը կարող է նպաստել հումքի մատակարարման կանխատեսելիությանն ու որակի վերահսկմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև պետական տնտեսական քաղաքականության և աջակցության գործիքների ազդեցությանը՝ ներառյալ ֆինանսավորման ծրագրերը, հարկային և ներդրումային խթանները, տեխնիկական վերազինման հնարավորությունները և խորհրդատվական ծառայությունները։ Կաթվերամշակող կազմակերպությունների գործունեության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոլորտի գործնական խնդիրները, գնահատել դրանց ազդեցությունը ձեռնարկությունների արտադրական և ֆինանսական ցուցանիշների վրա և առանձնացնել զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են առաջարկվել արտադրության տեխնիկական վերազինման, կառավարման համակարգերի կատարելագործման, հումքի մատակարարման շղթայի բարելավման, արտադրանքի տեսականու ընդլայնման, շուկայավարման արդյունավետության բարձրացման և նոր իրացման շուկաների յուրացման միջոցառումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հիմնավորում է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման նշանակությունը գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ոլորտում՝ ընդգծելով դրա դերը տեղական արտադրության խթանման, գյուղատնտեսության և արդյունաբերության միջև կապերի ամրապնդման, զբաղվածության ավելացման և գյուղական համայնքների տնտեսական զարգացման գործում։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է հեղուկ դիէլեկտրիկական միջավայրում գտնվող դիսպերս համակարգերի էլեկտրական հատկությունների և այդ համակարգերում արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, թե ինչպես է էլեկտրական դաշտը փոխազդում ոչ միատարր միջավայրի հետ, որի մեջ առկա են մանր մասնիկներ, կաթիլներ կամ այլ դիսպերսված բաղադրիչներ, և ինչպես են այդ փոխազդեցությունները փոխում ամբողջ համակարգի էլեկտրական վարքը։ Դիսպերս համակարգի առանձնահատկությունն այն է, որ այն կազմված է առնվազն երկու փուլից՝ դիսպերսված ֆազից և այն շրջապատող միջավայրից, ուստի էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը պայմանավորված է ոչ միայն առանձին նյութերի հատկություններով, այլև նրանց միջև միջֆազային սահմանների բնութագրերով։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ մասնիկների բևեռացումը, լիցքերի վերաբաշխումը, իոնների և լիցքավորված միկրոմասնիկների շարժումը, ինչպես նաև միջֆազային սահմաններում էլեկտրական լիցքերի կուտակումը։ Հեղուկ դիէլեկտրիկներում նույնիսկ փոքր քանակությամբ խառնուրդները կարող են զգալիորեն ազդել էլեկտրական հաղորդունակության և մեկուսիչ հատկությունների վրա, իսկ դիսպերսված մասնիկների առկայությունը կարող է լրացուցիչ փոխել համակարգի էլեկտրական պարամետրերը։ Արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցության տակ տարբեր դիէլեկտրական հատկություններ ունեցող մասնիկները կարող են բևեռացվել և ոչ համասեռ դաշտում ենթարկվել ուղղորդված ուժերի, ինչի հետևանքով դրանց տարածական բաշխումը համակարգում կարող է փոխվել։ Այդպիսի գործընթացները կարող են հանգեցնել մասնիկների կուտակման որոշակի հատվածներում, կառուցվածքային շղթաների կամ դաշտի ուժագծերին համապատասխանող դասավորվածությունների առաջացման։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է էլեկտրական դաշտի լարվածության, դաշտի ոչ համասեռության, մասնիկների չափերի, կոնցենտրացիայի և նյութերի դիէլեկտրական թափանցելիության ազդեցության դիտարկումը համակարգի վարքի վրա։ Այս պարամետրերի փոփոխությունը կարող է ազդել ինչպես մասնիկների շարժունակության, այնպես էլ ամբողջ միջավայրի արդյունավետ դիէլեկտրական հատկությունների վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև էլեկտրահաղորդականության և բևեռացման գործընթացների ուսումնասիրություն, քանի որ հեղուկ դիէլեկտրիկներում էլեկտրական հոսանքի առաջացմանը կարող են մասնակցել ինչպես իոնները, այնպես էլ դիսպերսված լիցքավորված մասնիկները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ համասեռ էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը, քանի որ նման պայմաններում դաշտի ուժգնության տարածական փոփոխությունը կարող է առաջացնել մասնիկների վերաբաշխում և էլեկտրահիդրոդինամիկական շարժումներ։ Այս երևույթները կարևոր են ոչ միայն տեսական ֆիզիկայի, այլև կիրառական տեխնոլոգիաների համար, մասնավորապես՝ հեղուկ մեկուսիչների, էլեկտրական դաշտում մասնիկների տարանջատման և մաքրման, էլեկտրառեոլոգիական համակարգերի, տարբեր տեսակի էմուլսիաների և բարձրավոլտ էլեկտրատեխնիկական սարքավորումների ուսումնասիրության ժամանակ։ Հեղուկ դիէլեկտրիկների դեպքում էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը կարող է կապված լինել նաև էլեկտրական ամրության հետ, քանի որ միջավայրում առկա մասնիկները և այլ աղտոտիչներ կարող են տեղային կերպով ուժեղացնել դաշտը և նվազեցնել մեկուսիչ համակարգի դիմադրությունը խափանմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ հեղուկ դիէլեկտրիկական միջավայրերում էլեկտրական դաշտի և դիսպերսված ֆազի փոխազդեցության օրինաչափությունները՝ կապելով միկրոսկոպիկ բևեռացման և լիցքերի շարժման գործընթացները համակարգի մակրոսկոպիկ էլեկտրական հատկությունների հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի, էլեկտրատեխնիկայի, կոլոիդային քիմիայի, նյութագիտության և դիսպերս համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին ու ուսանողներին։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է նոր էլեկտրաակտիվ և կոմպլեքսագոյացնող պոլիմերային նյութերի ստացման ընդհանուր գիտական սկզբունքների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պոլիմերների մոլեկուլային կառուցվածքի և դրանց էլեկտրական, էլեկտրաքիմիական ու կոմպլեքսագոյացման հատկությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են այն կառուցվածքային գործոնները, որոնք կարող են նպաստել պոլիմերային համակարգերում լիցքի տեղափոխմանը, էլեկտրոնային կամ իոնային հաղորդականության դրսևորմանը և արտաքին էլեկտրական ազդեցությունների նկատմամբ նյութի արձագանքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթին և դրանց դիրքին մակրոմոլեկուլային շղթայում, քանի որ այդ խմբերը կարող են պայմանավորել մետաղական իոնների կամ այլ մասնիկների հետ ընտրողական փոխազդեցությունը և կայուն համալիրների առաջացումը։ Հետազոտվում են ստացված նյութերի կառուցվածքային, ջերմային, օպտիկական, էլեկտրական և էլեկտրաքիմիական բնութագրերը՝ դրանց հատկությունների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պոլիմերի քիմիական կառուցվածքի, մոլեկուլային կազմակերպման և ֆունկցիոնալ վարքի միջև օրինաչափությունների բացահայտումը։ Կոմպլեքսագոյացման հատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր իոնների նկատմամբ նյութերի փոխազդեցության բնույթը, ընտրողականությունը և առաջացող պոլիմերային համալիրների կայունության ընդհանուր միտումները։ Էլեկտրաակտիվ հատկությունների վերլուծությունը կապված է արտաքին էլեկտրական կամ էլեկտրաքիմիական ազդեցության պայմաններում նյութի վիճակի փոփոխությունների և դրանց հնարավոր դարձելիության գնահատման հետ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են համադրվել պոլիմերային քիմիայի, ֆիզիկական քիմիայի, նյութագիտության և սպեկտրային ու էլեկտրաքիմիական հետազոտությունների ընդհանուր մոտեցումները։ Նման բազմաֆունկցիոնալ նյութերի ուսումնասիրությունն ունի կիրառական նշանակություն սենսորային համակարգերի, ընտրողական կապակցման նյութերի, էլեկտրաքիմիական սարքերի, թաղանթային համակարգերի և ժամանակակից ֆունկցիոնալ նյութագիտության այլ ուղղությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը նպատակաուղղված է կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտմանը և այնպիսի պոլիմերային համակարգերի գիտական հիմքերի ձևավորմանը, որոնք միավորում են էլեկտրաակտիվությունն ու կոմպլեքսագոյացման ունակությունը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է պալլիդոնիգրալ պրոյեկցիայի մորֆոֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Պարկինսոնի հիվանդության փորձարարական մոդելի պայմաններում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նեյրոնային համակարգերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխություններին։ Գրքում ներկայացվում են բազալ գանգլիաների դեգեներատիվ գործընթացները, դոպամիներգիկ համակարգի խանգարումները և շարժողական ֆունկցիաների կարգավորման մեխանիզմների փոփոխությունները։ Հեղինակը վերլուծում է փորձարարական մոդելներում կիրառվող նեյրոտոքսինների ազդեցությունը և դրանց միջոցով ստացված պաշտպանական կամ մոդուլացնող ազդեցությունները նյարդային հյուսվածքի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Naja oxiana և Montivipera raddei օձերի թույների, ինչպես նաև galarmin պեպտիդային միացության նեյրոֆիզիոլոգիական ազդեցությունները՝ գնահատելով դրանց հնարավոր նեյրոպաշտպանիչ հատկությունները Պարկինսոնի մոդելի պայմաններում։ Ներկայացվում են հիստոլոգիական, էլեկտրոֆիզիոլոգիական և մորֆոմետրիկ մեթոդներով ստացված տվյալները, որոնք թույլ են տալիս բացահայտել նեյրոնային կապերի փոփոխությունները և կառուցվածքային վերակազմավորումները։ Գիրքը նաև քննարկում է շարժողական վերահսկման շղթաների դիսֆունկցիան և փորձարարական միջամտությունների ազդեցությունը հիվանդության ընթացքի վրա։ Աշխատությունը նախատեսված է նյարդաբանների, նեյրոֆիզիոլոգների, կենսաբժշկական հետազոտողների, ասպիրանտների և փորձարարական բժշկության ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ համապարփակ տեղեկատու և վերլուծական բնույթի նյութ, որի շրջանակում անդրադարձ է կատարվում տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքին, պատմական զարգացմանը, բնակչությանը, սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկություններին, վարչաքաղաքական իրավիճակին և տարածաշրջանի շուրջ ձևավորված պատմական ու քաղաքական գործընթացներին։ Նյութը կարող է դիտարկվել որպես տարածաշրջանի ընդհանուր նկարագիր՝ միավորելով աշխարհագրական, ժողովրդագրական, պատմական և քաղաքական տեղեկատվությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարածքի պատմական զարգացման ուսումնասիրությունը, քանի որ տարածաշրջանի ներկայիս ընկալումն ու քաղաքական նշանակությունը ձևավորվել են երկարատև և բարդ գործընթացների արդյունքում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ներկայացվել բնակավայրերի, վարչական կառուցվածքի, բնակչության կազմի և սոցիալական պայմանների վերաբերյալ տվյալներ, ինչպես նաև տարածաշրջանի բնական պայմանները, լեռնային ռելիեֆը, կլիմայական առանձնահատկությունները և տնտեսական ներուժը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տարածաշրջանի բնակչության պատմական ու ժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, ներառյալ բնակչության տեղաշարժերը, համայնքային կառուցվածքը և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած սոցիալական փոփոխությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տարածաշրջանի քաղաքական պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ անդրադառնում է հակամարտության ձևավորմանն ու զարգացմանը, տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածաշրջանի կարգավիճակի շուրջ առաջացած քաղաքական գործընթացներին և դրանց ազդեցությանը տեղի բնակչության կյանքի վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանի նաև պատերազմական գործողությունների, տեղահանությունների, ենթակառուցվածքների փոփոխությունների և սոցիալական հետևանքների հետ կապված հարցերը։ Տարածաշրջանի վերաբերյալ տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Հարավային Կովկասի ավելի լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստը և հասկանալ, թե ինչպես են պատմական ժառանգությունը, տարածքային հարցերը, բնակչության խնդիրները և միջազգային հարաբերությունները փոխկապակցվում միմյանց հետ։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել պատմության, աշխարհագրության, քաղաքագիտության, միջազգային հարաբերությունների, տարածաշրջանագիտության և ժողովրդագրության ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես տարածաշրջանի վերաբերյալ հիմնական փաստական և վերլուծական տեղեկատվությունը համախմբող նյութ։ Այն նաև կարող է ծառայել որպես հիմք հետագա ուսումնասիրությունների համար՝ հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի պատմական զարգացման, բնակչության տեղաշարժերի, հակամարտության սոցիալական հետևանքների, տարածաշրջանային անվտանգության և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացների համատեքստում։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է կորպորատիվ արժեթղթերի էությանը, տեսակներին և դրանց կիրառման առանձնահատկություններին ժամանակակից ֆինանսական համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են ընկերությունները օգտագործում արժեթղթերը կապիտալ ներգրավելու, գործունեության ընդլայնման և ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման համար։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և այլ կորպորատիվ ֆինանսական գործիքների ձևերին, դրանց իրավական կարգավիճակին, թողարկման գործընթացին և շուկայական շրջանառությանը։ Քննարկվում են նաև արժեթղթերի սեփականատիրական և պարտքային բնույթները, դրանց եկամտաբերության աղբյուրները և ռիսկերի մակարդակները՝ ցույց տալով ներդրողների համար հնարավոր առավելություններն ու վտանգները։ Գրքում բացատրվում է, թե ինչպես է ձևավորվում կորպորատիվ արժեթղթերի արժեքը շուկայում, ինչ դեր ունեն ֆինանսական միջնորդները և բորսայական համակարգերը, ինչպես նաև ինչ գործոններ են ազդում ընկերությունների ֆինանսական ռազմավարությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կորպորատիվ կառավարման, թափանցիկության և կարգավորող դաշտի ազդեցությանը արժեթղթերի արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական վերլուծությունները՝ օգտակար լինելով տնտեսագիտության ուսանողների, ֆինանսական մասնագետների, ներդրողների և բիզնեսի կառավարման ոլորտով հետաքրքրվողների համար։