Տնտեսության պետական կարգավորման տեսամեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրները

Математика

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր տեսակի լարվածության կոնցենտրատորներ պարունակող դեֆորմացվող շարունակական մարմինների փոխազդեցության խառը եզրային խնդիրների ուսումնասիրմանը։ Ներկայացվում են տեսական և մաթեմատիկական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել լարվածադեֆորմացիոն վիճակը բարդ երկրաչափություն ունեցող կառուցվածքներում՝ հաշվի առնելով ճաքերի, անցքերի, ներառումների և այլ կառուցվածքային անհամասեռությունների ազդեցությունը։ Վերլուծվում են համապատասխան մաթեմատիկական մոդելները, հաշվարկային մեթոդները և եզրային պայմանների առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով կանխատեսել լարվածությունների բաշխումը, նյութերի ամրությունը և կառուցվածքների հուսալիությունը տարբեր բեռնավորման պայմաններում։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել մեքենաշինության, շինարարության, ավիատիեզերական տեխնիկայի և այլ ինժեներական ոլորտներում՝ բարդ կառուցվածքների նախագծման, ամրության գնահատման և շահագործման անվտանգության բարձրացման նպատակով։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է XIV դարի հայ նշանավոր մանրանկարիչ Ավագ Ծաղկողի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը և նրա արվեստի առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան հայկական մանրանկարչության զարգացման այն փուլն է, երբ ձեռագիր գրքերի ձևավորումը հասել էր բարձր գեղարվեստական կատարելության, իսկ մանրանկարիչները ստեղծագործական նոր մոտեցումներով հարստացնում էին ազգային պատկերագրական ավանդույթները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Ավագ Ծաղկողի պահպանված ձեռագրերի և մանրանկարների թեմատիկ, ոճական, պատկերագրական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը ժամանակաշրջանի հայկական և հարակից մշակույթների արվեստի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանրանկարների կոմպոզիցիոն կառուցվածքին, կերպարների արտահայտչականությանը, գունային լուծումներին, զարդանախշերին, ճարտարապետական և բնապատկերային տարրերին, ինչպես նաև ձեռագրի տեքստի և պատկերային համակարգի փոխհարաբերությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու վարպետի անհատական ստեղծագործական ձեռագիրը և այն միջոցները, որոնցով նա վերաիմաստավորել ու զարգացրել է հայկական մանրանկարչության ավանդական պատկերագրական լեզուն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև մանրանկարների պատմական և մշակութային միջավայրի ուսումնասիրությանը, քանի որ արվեստագետի ստեղծագործությունը ձևավորվել է քաղաքական, կրոնական և մշակութային բարդ իրողություններով բնորոշվող ժամանակաշրջանում։ Աշխատության միջոցով կարելի է պատկերացում կազմել միջնադարյան ձեռագրային մշակույթի, գրքի գեղարվեստական ձևավորման, քրիստոնեական պատկերագրության և հայկական գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների մասին։ Ավագ Ծաղկողի արվեստը դիտարկվում է նաև հայկական մանրանկարչության ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ հնարավորություն տալով գնահատել նրա տեղն ու նշանակությունը XIV դարի հայ արվեստի պատմության մեջ։ Վերլուծությունը արժեքավոր է ոչ միայն առանձին ստեղծագործությունների գեղարվեստական արժանիքների բացահայտման, այլև միջնադարյան Հայաստանի մշակութային կյանքի, գեղարվեստական կապերի և ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, հայագետներին, միջնադարյան մշակույթի և ձեռագրագիտության մասնագետներին, պատմաբաններին, ինչպես նաև հայ կերպարվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Այն նպաստում է հայ մանրանկարչության ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը և ընդգծում է Ավագ Ծաղկողի ստեղծագործության նշանակությունը հայկական միջնադարյան արվեստի բազմադարյա զարգացման գործընթացում։

Биология

Աշխատանքը նվիրված է զլատկաների ընտանիքին պատկանող բզեզների կարիոտիպերի և վերարտադրողական համակարգի ներքին կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց բազմազանությունը և հնարավոր էվոլյուցիոն ուղղությունները։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տարբեր տեսակների քրոմոսոմային հավաքակազմի և վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական վերլուծությունը։ Կարիոտիպերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու քրոմոսոմների թիվը, ձևը, չափերը և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բացահայտելու տարբեր տաքսոնոմիական խմբերի միջև առկա տարբերություններն ու ընդհանրությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են արական և իգական վերարտադրողական համակարգի ներքին օրգանների կառուցվածքը, դրանց փոխկապակցվածությունը և տեսակային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ցիտոգենետիկական և մորֆոլոգիական տվյալների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ինչպես կարող են քրոմոսոմային փոփոխությունները և վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքային տարբերությունները կապված լինել տեսակների ծագման, բազմազանության և էվոլյուցիոն տարանջատման գործընթացների հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր ցեղերի և տեսակների համեմատական ուսումնասիրություն, որի միջոցով բացահայտվում են պահպանված և փոփոխված հատկանիշները, հնարավոր նախնական և ածանցյալ կառուցվածքային ձևերը, ինչպես նաև էվոլյուցիոն փոփոխությունների հավանական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ստացված տվյալների կիրառումը համակարգաբանության և ֆիլոգենետիկ հարաբերությունների պարզաբանման համար, քանի որ կարիոտիպային և վերարտադրողական հատկանիշները կարող են կարևոր լրացուցիչ ցուցանիշներ հանդիսանալ տեսակների տարբերակման և նրանց ազգակցական կապերի գնահատման ժամանակ։ Ուսումնասիրությունը համադրում է ցիտոգենետիկայի, մորֆոլոգիայի, համակարգաբանության և էվոլյուցիոն կենսաբանության մեթոդները՝ նպաստելով զլատկաների ընտանիքի կենսաբանական բազմազանության և էվոլյուցիոն պատմության ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել ինչպես բուպրեստիդների համակարգաբանության և էվոլյուցիայի, այնպես էլ միջատների քրոմոսոմային բազմազանության և վերարտադրողական կենսաբանության հետագա ուսումնասիրությունների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է կարճաչափ մակարոնեղենի արտադրության տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը՝ նոր բաղադրագրերի մշակման և չորացման օպտիմալ ռեժիմների ընտրության միջոցով։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն տեխնոլոգիական և բաղադրական գործոնները, որոնք կարող են նպաստել մակարոնեղենի որակական ցուցանիշների, արտադրական արդյունավետության և պահպանման կայունության բարելավմանը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում հումքի ընտրությանը և դրա հատկություններին, բաղադրիչների հարաբերակցությանը, խմորի ձևավորման ու մշակման գործընթացներին, ինչպես նաև կարճաչափ արտադրատեսակների ձևավորման առանձնահատկություններին։ Առանձին կարևորություն ունի չորացման գործընթացի ուսումնասիրությունը, քանի որ ջերմաստիճանի, խոնավության, օդի շարժի և գործընթացի տևողության ճիշտ համադրությունը կարող է էապես ազդել պատրաստի արտադրանքի կառուցվածքի, խոնավության պարունակության, ամրության, եփման հատկությունների և արտաքին տեսքի վրա։ Նոր բաղադրագրերի կիրառումը դիտարկվում է նաև արտադրանքի սննդային և տեխնոլոգիական արժեքի բարձրացման տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով բաղադրիչների փոխազդեցությունը և դրանց ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել մակարոնեղենի ֆիզիկաքիմիական, օրգանոլեպտիկ և տեխնոլոգիական ցուցանիշները, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր բաղադրագրեր և չորացման պայմաններ ու առանձնացնել առավել արդյունավետ համակցությունները։ Աշխատանքը համադրում է սննդի քիմիայի, սննդային տեխնոլոգիայի և արտադրական գործընթացների կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել ավելի արդյունավետ և վերահսկելի արտադրական տեխնոլոգիա։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մակարոնեղենի արտադրության ձեռնարկությունների համար՝ նպաստելով արտադրանքի որակի կայունացմանը, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցմանը և նոր տեսականու ստեղծմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է մտավոր զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող նախադպրոցական երեխաների շրջանում փոխօգնության կարողությունների ձևավորմանը, դրանց զարգացման համար կիրառվող միջոցներին և մանկավարժական մեթոդներին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում երեխայի սոցիալական վարքի, համագործակցելու ունակության, դիմացինին աջակցելու և ընդհանուր գործունեության մեջ ներգրավվելու հմտությունների զարգացումն է։ Փոխօգնությունը նախադպրոցական տարիքում կարևոր սոցիալական կարողություն է, քանի որ այն նպաստում է երեխաների միջև դրական հարաբերությունների ձևավորմանը, հաղորդակցման զարգացմանը, խմբային գործունեությանը մասնակցելուն և սեփական ու ուրիշների կարիքները հասկանալուն։ Հատուկ կրթական կարիքներ ունեցող երեխաների դեպքում այդ կարողությունների ձևավորումը կարող է պահանջել ավելի նպատակային, հետևողական և երեխայի անհատական հնարավորություններին համապատասխան կազմակերպված աշխատանք։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել խաղային գործունեությունը, համատեղ առաջադրանքները, զույգերով և փոքր խմբերով աշխատանքը, մեծահասակի օրինակով սովորելը, խրախուսումը, իրավիճակային վարժությունները և սոցիալական փոխազդեցությունը զարգացնող տարբեր մանկավարժական միջոցներ։ Կարևոր նշանակություն է տրվում այնպիսի միջավայրի ստեղծմանը, որտեղ երեխան կարող է աստիճանաբար սովորել օգնություն առաջարկել, ընդունել ուրիշի օգնությունը, կիսվել նյութերով, հերթով կատարել գործողություններ, համագործակցել ընդհանուր նպատակի հասնելու համար և արձագանքել ընկերոջ դժվարություններին։ Մեթոդների արդյունավետ կիրառումը ենթադրում է առաջադրանքների աստիճանական բարդացում, կրկնություն, տեսանելի և հասանելի ցուցումներ, դրական ամրապնդում և յուրաքանչյուր երեխայի անհատական առաջընթացի մշտական դիտարկում։ Այս գործընթացում կարևոր է նաև մանկավարժի և ընտանիքի համագործակցությունը, քանի որ փոխօգնության վարքային հմտությունները առավել արդյունավետ են ամրապնդվում այն դեպքում, երբ դրանք կիրառվում են ոչ միայն կրթական միջավայրում, այլև առօրյա իրավիճակներում։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունն այն է, որ ներկայացվող մոտեցումները կարող են նպաստել երեխաների սոցիալական ներառմանը, ինքնուրույնության և հաղորդակցական ակտիվության բարձրացմանը, ինչպես նաև հասակակիցների հետ ավելի դրական և համագործակցային հարաբերությունների ձևավորմանը։ Արդյունքում փոխօգնության կարողությունների նպատակային զարգացումը դիտարկվում է որպես երեխայի սոցիալական և անձնային զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը կարող է ձևավորվել համակարգված մանկավարժական աշխատանքի, համապատասխան խաղերի, վարժությունների և աջակցող միջավայրի միջոցով։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդիչ կառուցվածքների հիման վրա նեյրոնային ցանցերի մշակմանը և հետազոտմանը՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել այն հնարավորությունները, որոնք առաջանում են նեյրոմորֆային հաշվարկների և կիսահաղորդչային սարքավորումների համատեղման դեպքում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կենսաբանական նյարդային համակարգի աշխատանքի որոշ սկզբունքների տեխնիկական նմանակումը՝ օգտագործելով մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդիչ կառուցվածքների էլեկտրական հատկությունները տեղեկատվության ընդունման, պահպանման և մշակման համար։ Այս մոտեցումը կապված է այն խնդրի հետ, թե ինչպես կարելի է ավանդական հաշվողական համակարգերից ավելի արդյունավետ կերպով իրականացնել այնպիսի գործողություններ, որոնք բնորոշ են նեյրոնային ցանցերին՝ հատկապես օրինաչափությունների ճանաչումը, դասակարգումը և ազդանշանների մշակումը։ Մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդիչ կառուցվածքները միկրոէլեկտրոնիկայի հիմնարար տարրերից են և լայնորեն կիրառվում են ինտեգրալ սխեմաների, հիշողության, ազդանշանների մշակման և հաշվողական սարքերի ստեղծման մեջ։ Դրանց հիման վրա նեյրոնային ցանցերի իրականացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նեյրոնային հաշվարկների ապարատային իրագործման տարբերակներ՝ հաշվի առնելով սարքերի էլեկտրական, ֆիզիկական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է համապատասխան կիսահաղորդչային կառուցվածքների ընտրությունը և դրանց էլեկտրական բնութագրերի ուսումնասիրությունը։ Կարող են հետազոտվել մուտքային ազդանշանի նկատմամբ կառուցվածքի արձագանքը, հոսանք-լարումային բնութագրերը, շեմային երևույթները, լիցքի կուտակման և վերաբաշխման գործընթացները, ինչպես նաև սարքի աշխատանքի կայունությունը։ Այս հատկությունները կարող են օգտագործվել նեյրոնային տարրերի ֆունկցիոնալ վարքը մոդելավորելու համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող է մշակվել նեյրոնային ցանցի կառուցվածք, որտեղ առանձին կիսահաղորդչային տարրերը կատարում են նեյրոնների կամ սինապտիկ կապերի դեր։ Նման համակարգում տեղեկատվությունը կարող է ներկայացվել էլեկտրական ազդանշաններով, իսկ դրանց փոխազդեցության արդյունքում ստացվող ելքային ազդանշանը կարող է օգտագործվել որոշակի դասակարգման կամ ճանաչման գործողություն իրականացնելու համար։ Այսպիսով, մաթեմատիկական ալգորիթմը կապվում է ֆիզիկական սարքավորման իրական վարքի հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի սինապտիկ կապերի մոդելավորումը։ Կենսաբանական նեյրոնային համակարգում սինապսները որոշում են նեյրոնների միջև կապերի ուժը, իսկ արհեստական համակարգում այդ ֆունկցիան կարող է իրականացվել էլեկտրական պարամետրերի փոփոխության միջոցով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է փոփոխել և պահպանել կապերի կշիռները՝ ստեղծելով ուսուցման կամ հարմարվողականության հնարավորություն։ Նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն համակարգերի համար, որոնք նախատեսված են տվյալների անմիջական մշակման և տեղում որոշումներ կայացնելու համար։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է նեյրոնային ցանցի ուսուցման գործընթացը։ Կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ալգորիթմներ, որոնց միջոցով ցանցի պարամետրերը կարգավորվում են մուտքային օրինակների հիման վրա։ Ուսուցման արդյունքը կարող է գնահատվել ցանցի կողմից ազդանշանների ճանաչման կամ դասակարգման ճշտությամբ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այն սահմանափակումները, որոնք առաջանում են ֆիզիկական սարքերի ոչ իդեալականությունից, պարամետրերի տարածական փոփոխականությունից, ջերմաստիճանային ազդեցություններից և էլեկտրական աղմուկից։ Աշխատության գիտական կարևորությունը պայմանավորված է նեյրոնային ցանցերի և միկրոէլեկտրոնային կառուցվածքների միջև կապի ուսումնասիրությամբ։ Ծրագրային մակարդակում իրականացվող նեյրոնային ցանցերը սովորաբար պահանջում են մեծ թվով թվաբանական գործողություններ, հիշողության և պրոցեսորի միջև տվյալների մշտական փոխանակում, մինչդեռ հատուկ ապարատային իրականացումը կարող է հնարավորություն տալ որոշ հաշվարկներ կատարել հենց տվյալների պահպանման և մշակման ֆիզիկական միջավայրում։ Սա կարող է նպաստել էներգիայի սպառման և հաշվարկների ժամանակի նվազեցմանը որոշակի կիրառություններում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև մաթեմատիկական մոդելավորում և համակարգչային սիմուլյացիա։ Նախքան ֆիզիկական կառուցվածքի իրականացումը հնարավոր է մոդելավորել դրա էլեկտրական վարքը, ուսումնասիրել տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը և կանխատեսել նեյրոնային ցանցի աշխատանքը։ Փորձարարական և տեսական արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել մշակված կառուցվածքների համապատասխանությունը նախատեսված նեյրոմորֆային գործառույթներին։ Կիրառական տեսանկյունից նման տեխնոլոգիաները կարող են հեռանկարային լինել պատկերների և ազդանշանների ճանաչման, սենսորային համակարգերի, ռոբոտատեխնիկայի, ներկառուցված հաշվողական սարքերի և արհեստական բանականության հատուկ ապարատային համակարգերի համար։ Հատկապես հետաքրքիր է այն դեպքը, երբ տվյալների նախնական մշակումը պետք է իրականացվի անմիջապես սենսորի կամ սարքի մակարդակում՝ առանց մեծ քանակությամբ տեղեկատվություն կենտրոնական պրոցեսոր փոխանցելու անհրաժեշտության։ Այսպիսի մոտեցումները հաճախ կապվում են եզրային հաշվարկների և նեյրոմորֆային ճարտարապետությունների զարգացման հետ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել նոր տիպի էլեկտրոնային հանգույցների և ինտեգրալ սխեմաների նախագծման հնարավորությունների ուսումնասիրությամբ։ Եթե մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդիչ կառուցվածքները կարող են համատեղել ազդանշանի մշակման և հիշողության որոշ գործառույթներ, հնարավոր է ստեղծել ավելի կոմպակտ և էներգաարդյունավետ համակարգեր՝ համեմատած որոշ ավանդական ճարտարապետությունների հետ։ Միաժամանակ նման համակարգերի նախագծման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել արտադրական տեխնոլոգիայի սահմանափակումները, սարքերի հուսալիությունը և երկարաժամկետ կայունությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի, կիսահաղորդչային ֆիզիկայի, էլեկտրոնիկայի, հաշվողական տեխնիկայի և արհեստական բանականության ոլորտների մասնագետներին, ինչպես նաև նեյրոմորֆային համակարգերի մշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտել մետաղ-օքսիդ-կիսահաղորդիչ կառուցվածքների ներուժը նեյրոնային ցանցերի ապարատային իրականացման համար՝ համադրելով կիսահաղորդչային սարքերի ֆիզիկական հատկությունները, նեյրոնային հաշվարկների սկզբունքները, մաթեմատիկական մոդելավորումը և փորձարարական հետազոտությունը, և այդպիսով հիմք ստեղծել արհեստական բանականության ավելի մասնագիտացված, արագ և էներգաարդյունավետ էլեկտրոնային համակարգերի զարգացման համար։