100 դասական հեքիաթներ

Գեղարվեստական հայ․

«Շահմարի առեղծվածը»՝ Մկրտիչ Սարգսյանի այս ստեղծագործությունը համարվում է հայ գրականության մեջ կարևոր գործ, որը համադրում է պատմական, լեգենդար և միստիկական տարրեր։ Վեպը կամ պատմվածքը ոչ միայն խորհրդավոր ու հետաքրքիր պատմություն է, այլև հայ ազգային մշակույթի, պատմության և մշակութային հիշողության խորունկ վերլուծություն։ Շահմարի առեղծվածը ներկայացնում է մի պատմություն, որը ոչ միայն կենտրոնանում է մի քանիսը պատմական կամ առասպելական դրվագների շուրջ, այլ նաև ծառայում է որպես պլան, որտեղ յուրաքանչյուր դրվագ պտտվում է մի ժամանակահատվածի, անձի կամ առեղծվածի շուրջ, որոնք անհրաժեշտ են բացահայտելու։ Այստեղ ներառված է այն խորհրդավորությունը, որը շրջապատում է հայկական հին պատմությունները, լեգենդները և առասպելները։ Գործի մեջ շոշափվում են ոչ միայն անհատական պայքարներ, այլև ավելի լայնամասշտաբ խնդիրներ՝ կապված ազգի, մշակույթի և մարդու ինքնության հետ։ Վեպի հերոսները հաճախ բախվում են իրենց ճակատագրերին, իրենց անցյալին, բայց նաև ավելի խոր հարցադրումներ են անում սեփական գոյության իմաստի մասին։ Վեպը, լինելով մասամբ պատմական, մասամբ՝ միստիկական, ստեղծում է եզակի մթնոլորտ, որտեղ իրականության ու ֆանտաստիկայի սահմանները խառնվում են։ «Շահմարի առեղծվածը» նման է պեղած հնագիտական գտածոյի՝ որտեղ նախապատմության և առասպելների շերտերը համախմբվում են՝ առանց կորցնելու իրենց կախարդական ու հետաքրքրաշարժ բնույթը։ Դա ոչ միայն զվարճալի պատմություն է, այլև մտածելու տեղիք տալու գործ՝ այն մասին, թե ինչպես մարդիկ կամ մշակույթները, նույնիսկ տարիների անցման հետ, դեռևս պահպանում են իրենց հիշողությունները, արժեքները և գաղափարները։ Սարգսյանի վեպը նաև հայ գրականության խորը մի գրաքննություն է՝ որը ներկա է դարձնում մեր պատմությունը, մեր անցյալը՝ այդ թվում այն տեղերը, որոնք պետք է մնան «առեղծվածային» ու չբացահայտված։ «Շահմարի առեղծվածը» իր խորությամբ մեկ նպատակ ունի՝ բացահայտել, թե ինչպես են մարդկանց հիշողությունները, առասպելներն ու պատմությունները հանգեցնում մի այնպիսի ընդհանրության, որը կապում է ինչպես անցյալը, այնպես էլ ներկան։ Այս ստեղծագործությունը մատնանշում է Մկրտիչ Սարգսյանի ոչ միայն գրական հմտությունը, այլև նրա կարողությունը՝ պատմությունը վերածել գրական արվեստի, որը ներշնչում է բոլորիս ուշադրությունը և մտածելու պատճառներ տալիս։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-3239-2-5

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է Մեծ Բրիտանիայի պետականության ձևավորումը, քաղաքական համակարգի զարգացումը, ինչպես նաև նրա դերը համաշխարհային պատմության մեջ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Պետականության ձևավորում Անգլիայի վաղ պատմությունը, թագավորությունների միավորումը և բրիտանական պետության հիմքերը։ Միջնադար և նոր դարեր Ֆեոդալական համակարգ, թագավորական իշխանության ամրապնդում և ներքին փոփոխություններ։ Արդյունաբերական հեղափոխություն Մեծ Բրիտանիայի տնտեսական հզորացման և աշխարհում առաջատար դառնալու գործընթացը։ Գաղութային կայսրություն Բրիտանական կայսրության ընդլայնումը և նրա ազդեցությունը տարբեր մայրցամաքներում։ Ժամանակակից զարգացումներ 20–21-րդ դարերի քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխություններ։

Պատմություն

Յուվալ Նոա Հարարի փիլիսոփայական-հանրագիտակ աշխատանքն է, որը ուսումնասիրում է մարդու ապագան՝ որպես կենսաբանական տեսակ և որպես հասարակություն։ Հարարին այն դիտարկում է որպես հաջորդ քայլ՝ անցնելով **«Homo sapiens»-ից դեպի «Homo Deus»**, որտեղ մարդկությունը ձգտում է վերաճել ինքնակատարելագործված, երկար կյանքով, առողջությամբ և մեծագույն վերահսկողությամբ։ Գիրքը քննարկում է, թե ինչպես տեխնոլոգիաները (օրինակ՝ արհեստական բանականություն, կենսահակաթերապիա, տվյալների կառավարում) կարող են փոխել մարդու ինքնությունը, նպատակները և նույնիսկ արժեհամակարգը։ Հարարին ընդգծում է, որ ապագան կարող է բերել ոչ միայն առաջընթաց, այլ նաև նոր վտանգներ՝ միաժամանակ փոփոխելով աշխատանքի, սիրո, հավատքի և իշխանության հասկացությունները։ Նա նաև քննադատում է արդի մարդկության միտքը՝ «արդյունք-կենտրոն» մտածելակերպի, և ներկայացնում է, որ մարդը կարող է կորցնել իր ազատ կամքի ու ինքնորոշման զգացողությունը՝ դառնալով տվյալների և ալգորիթմների «ծառայող»։ Գիրքը բացահայտում է, թե ինչպիսի էթիկական և սոցիալական խնդիրներ կարող են առաջանալ, երբ մարդը փորձում է դառնալ «աստվածային»՝ հավերժական կյանք, անսահման ուժ և անսահման բարեկեցություն ունենալու միջոցով։ **«Homo Deus»** գիրքը մտածող ընթերցողին հրավիրում է հարցնել՝ ինչպիսին կլինի մարդու ապագան, եթե մենք վերանայենք մեր նպատակները և արժեքները տեխնոլոգիական դարաշրջանում։ Հրատարակիչ - Vintage Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 9781784703936

Փիլիսոփայություն

«Անտիխիստը», «Ecce Homo» և «Սիմվոլների մթնշաղը» (Նիցշե) ներկայացնում են փիլիսոփայի ամենաուժեղ և ամենաարտահայտիչ գրքերը, որոնք նվիրված են քրիստոնեության, բարոյականության և մարդկային արժեքների քննադատությանը։ Նիցշեն այստեղ չի փորձում «լավախոսել»՝ այլ հակառակը՝ ցույց է տալիս, որ ավանդական բարոյականության մեծ մասը՝ որպես «քիչ կյանքի» ու «վախեցած» մարդու արտահայտություն, իրականում խեղացնում է մարդու ազատությունը։ «Անտիխիստը» քննադատում է քրիստոնեական բարոյականությունը՝ համարելով այն ուժեղի և ստեղծարարի դեմ ուղղված քաղաքական-դատապարտիչ համակարգ։ «Ecce Homo» (լատ.՝ «Ահա մարդը») Նիցշեի ինքնաքննադատական և ինքնաբացահայտման գիրքն է, որտեղ նա ներկայացնում է իր գրական-փիլիսոփայական ուղին և սեփական արժեքը։ «Սիմվոլների մթնշաղը» (Also sprach Zarathustra)՝ նրա ամենահռչակավոր ստեղծագործություններից է, որտեղ ներկայացվում է Զարաթուստրայի կերպարը՝ որպես նոր արժեքներ ստեղծողի։ Այս երեք աշխատությունները հաճախ պարունակում են զարկերակային, երբեմն բուռն լեզու, մետաֆորներ և առասպելային տոն՝ ընթերցողին մտավոր մարտի կանչելով։ Նիցշեի գաղափարներից մեկը «Übermensch»-ն է՝ որպես այն մարդը, ով կարող է վերափոխել ինքն իրեն և ստեղծել սեփական արժեքները։ Գրքում կարևոր է նաև «հոգևոր վերածնունդը»՝ այն մոտեցումը, որ մարդը պետք է ապրի ամբողջությամբ, առանց խաբեության ու կեղծավորության։ Այս աշխատությունները պահանջում են ակտիվ ընթերցում՝ քանի որ դրանք չեն տալիս պարզ պատասխաններ, այլ հրավիրում են մտածել, վեճ անել և վերարժևորել։ Նիցշեի մոտեցումը կարող է լինել դժվար և նույնիսկ սաստիկ, բայց այն հզոր է՝ վերածելով ընթերցողին ավելի ինքնուրույն և զգոն մտածողի։ Այս գրքերը հարմար են փիլիսոփայության, մշակույթի, կրոնի քննադատության և ինքնաճանաչման մեջ հետաքրքրված մարդկանց համար։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-17-115205-5

Մանկական

«Խոսող գիրք․ Շունն ու կատուն» (Հովհաննես Թումանյան) փոքրիկների համար նախատեսված հեքիաթային գիրք է, որը միավորում է Թումանյանի հայտնի հեքիաթ-երգի հեքիաթային ոճը և խոսող գիրք տեխնոլոգիան։ Գիրքը պատմում է շան ու կատվի մասին՝ որպես հումորային և իմաստուն կերպարներ, որոնք ներկայացնում են մարդկային բնավորության տարբեր կողմեր։ Թումանյանի լեզուն պարզ, երաժշտական և հետաքրքիր է՝ շատ մոտ մանկական բանաստեղծության ոճին։ Հեքիաթը ուսուցողական է՝ ցույց տալիս, որ մրցակցությունը և վիճաբանությունը հաճախ ոչ մի լավ բանի չեն հանգեցնում։ Գիրքը միաժամանակ փոխանցում է բարոյական դասեր՝ հարգանք, համբերություն, ընկերություն և փոխադարձություն։ Խոսող գիրքը թույլ է տալիս երեխային լսել պատմությունը՝ ձայնային ձևաչափով, ինչը ավելացնում է հետաքրքրությունը և հեշտացնում ուսուցումը։ Այս ձևաչափը հատկապես օգտակար է փոքր երեխաների համար, ովքեր դեռ նոր են սովորում կարդալ և սիրում են լսել։ Գիրքը նպաստում է երեխայի լսողական զարգացմանը, լեզվական հմտությունների և երևակայության զարգացմանը։ Պատմությունը հարմար է նաև ընտանիքում ընթերցելու համար՝ երեխայի հետ միասին զրուցելու և քննարկելու համար։ «Շունն ու կատուն» Թումանյանի լավագույն օրինակներից է՝ որտեղ հումորը համադրում է բարոյականության հետ։ Այս գիրքը կարող է դառնալ փոքրիկի առաջին սիրելի գրքերից մեկը, քանի որ այն հաճելի է և ուսուցողական։ Հրատարակիչ - Ջի Էս Էմ Ստուդիա Հրատ. տարեթիվ - 2016 ISBN - 978-9939-9048-6-3

Գրականություն

«Պարոնայք Գոլովլյովները»-ն վերլուծում է ռուսական ազնվական ընտանիքի կյանքի, մարդկային բնույթի բացասական կողմերի և հասարակական անարդարությունների պատկերները։ Վեպը համատեղում է սատիրիկ ու հումորային շերտերը՝ քննադատելով ագահություն, կեղծիություն և բարոյական փլուզում։ Սալտիկով-Շեդրինի ոճը ընդգծված սոցիալական և բարոյական քննադատությամբ է, ինչը դարձնում է ստեղծագործությունը ժամանակակից ընթերցողի համար ևս հետաքրքիր։ Հիմնական թեմաները․ Ագահություն, կեղծիություն և բարոյական խավարը Սոցիալական անհավասարություն և ազնվականության քննադատություն Ընտանիք, հարուստ ու խնամված արտաքինի տակ թաքնված անարդարություններ Մարդկային բնույթի բացասական կողմերի ցուցադրում Սատիրա, հումոր և սոցիալական քննադատություն Գրքի առանձնահատկությունները․ Սոցիալական սատիրա, որը բացահայտում է 19-րդ դարի ռուս ազնվական հասարակության խղճահարությունը Խորությամբ պատկերված հոգեբանություն և մարդկային հարաբերություններ Հարմար է գրականագիտության ուսանողների, հետազոտողների և ռուսական դասական գրականության սիրահարների համար Միավորում է վեպի, հեքիաթային մոտեցման և սատիրայի տարրերը