1849 թվականի օրացույց՝ ըստ Հայոց ՌՄՂԸ թվականի

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալական և իրավական պետության սահմանադրական մոդելի ձևավորման, զարգացման և գործնական իրականացման տեսական ու իրավական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սոցիալական պետության և իրավական պետության հասկացությունների բովանդակությունն է, դրանց փոխադարձ կապը, ինչպես նաև այդ սկզբունքների դերը սահմանադրական կարգի ընդհանուր համակարգում։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունն ամրագրում է երկիրը որպես ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետություն, ինչի հիման վրա ուսումնասիրվում են պետական իշխանության կազմակերպման, իրավունքի գերակայության, մարդու արժանապատվության, հիմնական իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության և սոցիալական քաղաքականության սահմանադրական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սահմանադրական սկզբունքների և դրանց գործնական իրականացման փոխհարաբերությանը՝ դիտարկելով, թե ինչպիսի իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ են անհրաժեշտ սահմանադրորեն ամրագրված արժեքների արդյունավետ կենսագործման համար։ Քննության են առնվում իշխանության սահմանափակման և օրինականության սկզբունքները, դատական պաշտպանության նշանակությունը, պետական մարմինների իրավական պատասխանատվությունը և անձի իրավունքների երաշխավորման մեխանիզմները։ Սոցիալական պետության բաղադրիչի շրջանակում կարևորվում են սոցիալական ապահովության, աշխատանքի, առողջապահության, արժանապատիվ կենսապայմանների և հասարակության տարբեր խմբերի պաշտպանության սահմանադրաիրավական հիմքերը։ Գործող սահմանադրական կարգավորումները նախատեսում են սոցիալական ապահովության և առողջության պահպանման իրավունքներ, ինչպես նաև տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում պետական քաղաքականության հիմնական նպատակներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությանը պետական կառավարման համակարգի, իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների և սոցիալական պարտավորությունների իրավական ձևակերպման վրա՝ համադրելով տարբեր ժամանակաշրջանների սահմանադրական կարգավորումները։ Կարևոր ուղղություն է սոցիալական արդարության և իրավական որոշակիության սկզբունքների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև պետության սոցիալական պարտավորությունների և անհատի ազատության միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը սոցիալ-իրավական պետության կայացումը դիտարկում է որպես շարունակական սահմանադրական և ինստիտուցիոնալ գործընթաց՝ միավորելով սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական քաղաքականության և պետական կառավարման հիմնահարցերը։

Culture

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր լույս տեսած նյութերի վերաբերյալ համակարգված ու ժամանակին տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ։ Նյութերը վերաբերում են մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ուղղություններին՝ կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և հարակից ոլորտներին։ Տեղեկությունները համակարգվում են թեմատիկ դասակարգման սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում մատենագիտական նկարագրությունները ներկայացվում են այբբենական հաջորդականությամբ՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումը։ Գրքերի վերաբերյալ գրառումներում նշվող գրադարանային տվյալները հնարավորություն են տալիս արագ գտնել համապատասխան հրատարակությունը գրադարանային հավաքածուում։ Պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուն կատարում է ոչ միայն որոնողական և տեղեկատվական, այլև փաստագրական գործառույթ՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության պատկերը։ Տարբեր թողարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակութային և արվեստագիտական գրականության թեմատիկ զարգացմանը, նոր ուսումնասիրությունների ի հայտ գալուն և մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն որոնող ընթերցողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ֆրակտալային երկրաչափության և ֆոտոնիկ կառուցվածքների կիրառմամբ փոքր չափեր ունեցող անտենաների հետազոտմանը, նախագծմանը և դրանց տեխնիկական բնութագրերի կատարելագործմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են անտենաների չափերի փոքրացման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս պահպանել կամ բարելավել ճառագայթման արդյունավետությունը, աշխատանքային հաճախականությունների տիրույթը և ազդանշանի ընդունման ու հաղորդման որակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆրակտալային կառուցվածքներին, որոնց ինքնանման և բազմամաս երկրաչափությունը հնարավորություն է տալիս սահմանափակ մակերեսում մեծացնել հաղորդիչի արդյունավետ էլեկտրական երկարությունը և ձևավորել բազմահաճախական կամ լայնաշերտ աշխատանքային ռեժիմներ։ Քննության են առնվում տարբեր ֆրակտալային երկրաչափությունների պարամետրերը, կրկնությունների աստիճանը, կառուցվածքային տարրերի չափերը և դրանց ազդեցությունը ռեզոնանսային հաճախականությունների, թողունակության, ուղղվածության ու ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ֆոտոնիկ կառուցվածքների էլեկտրամագնիսական հատկությունները և դրանց օգտագործման հնարավորությունները անտենային համակարգերում՝ անցանկալի ալիքների տարածումը սահմանափակելու, էներգետիկ կորուստները նվազեցնելու և ճառագայթման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Վերլուծվում են ֆրակտալային և ֆոտոնիկ տարրերի համատեղ կիրառման հնարավորությունները՝ փոքրաչափ անտենաների կառուցվածքային և էլեկտրադինամիկական պարամետրերի օպտիմալացման համար։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր տեղ է հատկացվում թվային մոդելավորմանը, էլեկտրամագնիսական դաշտերի բաշխման հաշվարկին և փորձարարական նմուշների բնութագրերի համեմատական գնահատմանը։ Քննության են առնվում նաև անտենայի երկրաչափական չափերի, նյութերի էլեկտրական հատկությունների, սնուցման եղանակի և աշխատանքային միջավայրի ազդեցությունները վերջնական տեխնիկական ցուցանիշների վրա։ Մշակվող լուծումները կարող են կիրառվել շարժական և անլար կապի սարքերում, սենսորային համակարգերում, փոքրաչափ էլեկտրոնային սարքավորումներում և այլ համակարգերում, որտեղ սահմանափակ տարածության պայմաններում անհրաժեշտ է ապահովել արդյունավետ էլեկտրամագնիսական հաղորդակցություն։ Աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից անտենային տեխնիկայի զարգացմանը՝ համադրելով ֆրակտալային երկրաչափության, ֆոտոնիկայի և էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսության սկզբունքները փոքրաչափ ու արդյունավետ անտենային համակարգերի ստեղծման համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Աշտարակի ուռուցին և դրա հետ կապված հնագույն հավատալիքների ու պաշտամունքային պատկերացումների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը դիտարկում է սրբազան ծառերի պաշտամունքի հետքերը՝ փորձելով բացահայտել դրանց տեղը հայկական ավանդական աշխարհընկալման և ժողովրդական կրոնական պատկերացումների համակարգում։ Ծառերի պաշտամունքը հնագույն հասարակություններում կապված է եղել բնության ուժերի հանդեպ ակնածանքի, կյանքի շարունակականության, պտղաբերության, պաշտպանության և համայնքի բարօրության գաղափարների հետ։ Նման հավատալիքները կարող էին պահպանվել տարբեր ծեսերի, ավանդույթների, ուխտագնացությունների, տեղական պատմությունների և սրբավայրերի հետ կապված սովորույթների միջոցով՝ նույնիսկ այն ժամանակ, երբ դրանց սկզբնական իմաստը փոխվել կամ վերաիմաստավորվել էր։ Աշտարակի տեղական ավանդույթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու բնության և սրբազան տարածքի փոխհարաբերությանը, ժողովրդական հիշողության պահպանման ձևերին և նախաքրիստոնեական պատկերացումների հնարավոր հետքերին հետագա մշակութային միջավայրում։ Աշխատության թեման կարևոր է նաև այն առումով, որ տեղական պաշտամունքային ավանդույթների ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական ժողովրդական մշակույթի պատմական շերտերի ճանաչմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ազգագրագետների, բանագետների, մշակութաբանների և հայկական հնագույն հավատալիքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Այս լեզվաբանական և համեմատական ուսումնասիրությունը նվիրված է գոյականական հիմքերով բաղադրությունների վերլուծությանը հայերենի և անգլերենի բառակազմական համակարգերում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բաղադրյալ բառերի կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց ձևավորման մեխանիզմները և գործառական կիրառությունները երկու լեզուներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հայերենի և անգլերենի բառակազմական համակարգերի տիպաբանական տարբերությունները և նմանությունները՝ ընդգծելով ագլյուտինատիվ և անալիտիկ կառուցվածքային միտումների ազդեցությունը բաղադրությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գոյականական հիմքերով բաղադրությունների տեսակներին՝ համադասական և ենթադասական կառուցվածքներ, ինչպես նաև դրանց իմաստային փոխհարաբերություններին և փոխակերպման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև թարգմանական խնդիրները, երբ բաղադրյալ բառերի կառուցվածքային անհամապատասխանությունները բերում են իմաստային և ոճական փոփոխությունների։ Հետազոտությունը կարևոր ներդրում է ընդհանուր լեզվաբանության, տիպաբանական լեզվաբանության և համեմատական քերականության ոլորտներում՝ նպաստելով երկու լեզուների բառակազմական համակարգերի ավելի խորքային ըմբռնմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Աքեմենյան տերության վարչատարածքային կազմակերպման համակարգի, դրա ձևավորման սկզբունքների և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում հսկայական տարածքներ ընդգրկող բազմազգ պետության կառավարումը դիտարկվում է կենտրոնական իշխանության և տեղական վարչական միավորների փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սատրապությունների համակարգին, դրանց տարածքային սահմաններին, կառավարման առանձնահատկություններին և կենտրոնական իշխանության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Քննվում է սատրապների դերը՝ որպես արքայական իշխանությունը տարբեր երկրամասերում ներկայացնող բարձրաստիճան պաշտոնյաների, ինչպես նաև նրանց վարչական, հարկային և քաղաքական գործառույթների շրջանակը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տարբեր ժողովուրդներ և պատմական երկրամասեր ընդգրկող տերության կառավարումը պահանջում էր կենտրոնացված վերահսկողության և տեղական կառավարման ձևերի համադրություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վարչական բաժանման և հարկային համակարգի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ առանձին տարածքներից ստացվող հարկերն ու տուրքերը կարևոր նշանակություն ունեին պետական կառավարման և ռազմական համակարգի գործունեության համար։ Քննվում են նաև արքայական ճանապարհների, հաղորդակցության և պետական ծառայությունների նշանակությունը կենտրոնի ու հեռավոր վարչական շրջանների միջև կապի պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել վարչական միավորների սահմանների և ավելի վաղ գոյություն ունեցած քաղաքական ու աշխարհագրական կազմավորումների հարաբերությանը՝ պարզելու համար, թե որքանով էին նոր կառավարման համակարգում պահպանվում տեղական ավանդույթները։ Ուսումնասիրվում են վարչական համակարգի վերաբերյալ տեղեկություններ պարունակող արքայական արձանագրությունները, հին հեղինակների հաղորդումները և այլ պատմական ու հնագիտական աղբյուրներ՝ հաշվի առնելով դրանց բնույթի և տեղեկատվական հնարավորությունների տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի դիրքի ուսումնասիրությունը տերության վարչական կառուցվածքում՝ այն դիտարկելով ընդհանուր կայսերական համակարգի համատեքստում։ Վարչատարածքային կազմակերպումը քննվում է նաև որպես տարբեր լեզուներ, մշակույթներ և տնտեսական համակարգեր ունեցող բնակչության նկատմամբ պետական իշխանություն իրականացնելու միջոց։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր կազմակերպվում կենտրոնական իշխանության վերահսկողությունը հեռավոր երկրամասերի նկատմամբ, ինչ դեր էին կատարում տեղական իշխանական և վարչական կառույցները և ինչպես էին համադրվում կայսերական ու տարածաշրջանային կառավարման սկզբունքները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն հին Իրանի պետական համակարգի, այլև Հին Արևելքի կայսերական կառավարման ձևերի, վարչական ինստիտուտների և պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար։