1849 թվականի օրացույց՝ ըստ Հայոց ՌՄՂԸ թվականի

Математика

Նյութում ներկայացվում են հանրահաշվի հիմնական կառուցվածքները՝ թվային արտահայտություններ, հավասարումներ և անհավասարումներ, ֆունկցիաների տարրական հատկություններ, ինչպես նաև դրանց կիրառությունները խնդիրների լուծման մեջ։ Միաժամանակ մանրամասն ուսումնասիրվում են երկրաչափության հիմնական բաժինները՝ հարթ և տարածական պատկերներ, ուղիղներ և հարթություններ, անկյուններ, հեռավորություններ և չափումներ։ Դասագրքում հատուկ շեշտադրվում է հանրահաշվի և երկրաչափության կապը, որտեղ հանրահաշվական մեթոդները օգտագործվում են երկրաչափական խնդիրների լուծման համար, իսկ երկրաչափական պատկերացումները օգնում են ավելի լավ հասկանալ հանրահաշվական կառուցվածքները։ Նյութը ընդգրկում է նաև բազմաթիվ օրինակներ և խնդիրներ, որոնք նպաստում են տրամաբանական մտածողության և խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացմանը։

Экономика

Այս աշխատությունը տնտեսագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության մեջ դոլարացման երևույթի ձևավորման, տարածման և դրա ազդեցությունների վերլուծությանը։ Աշխատության հիմնական ուշադրության կենտրոնում ազգային արժույթից՝ դրամից, դեպի արտարժույթ, մասնավորապես ԱՄՆ դոլար, ֆինանսական հարաբերությունների և խնայողությունների տեղաշարժի պատճառներն ու դրա հետևանքներն են։ Ուսումնասիրությունը վերաբերում է այնպիսի կարևոր խնդիրների, ինչպիսիք են բնակչության և տնտեսավարող սուբյեկտների կողմից արտարժույթի նկատմամբ նախապատվության ձևավորումը, դրամի նկատմամբ վստահության մակարդակը, գնաճային սպասումները, ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունները, արտաքին տնտեսական կապերը և մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությունը դոլարացման գործընթացի վրա։ Աշխատանքի թեման հատկապես կարևոր է Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության համար, որտեղ արտաքին առևտուրը, դրամական փոխանցումները, միջազգային ֆինանսական հոսքերը և արտարժութային գործառնությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ներքին ֆինանսական համակարգի վրա։ Դոլարացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտարժույթի օգտագործման փաստ, այլև որպես ավելի լայն տնտեսական երևույթ, որն առնչվում է խնայողությունների, վարկավորման, գնագոյացման և ֆինանսական միջնորդության գործընթացներին։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում դոլարացման պատճառների բացահայտումը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել ազգային արժույթի նկատմամբ վստահության փոփոխությունները, նախկինում արձանագրված բարձր գնաճային երևույթները, փոխարժեքի տատանումների նկատմամբ սպասումները, արտարժույթով եկամուտների և դրամական փոխանցումների առկայությունը, միջազգային տնտեսական կապերի ընդլայնումը, ինչպես նաև ֆինանսական համակարգում արտարժութային գործառնությունների հասանելիությունը։ Այս գործոնների համադրությունը կարող է հանգեցնել նրան, որ տնտեսական գործակալները իրենց խնայողությունների կամ ֆինանսական պարտավորությունների մի մասը պահեն արտարժույթով՝ այն ընկալելով որպես արժեքի պահպանման կամ հնարավոր արժեզրկումից պաշտպանության միջոց։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նաև դոլարացման հետևանքների ուսումնասիրությունը։ Բարձր դոլարացումը կարող է սահմանափակել ազգային արժույթի դերը տնտեսության մեջ և բարդացնել դրամավարկային քաղաքականության իրականացումը, քանի որ Կենտրոնական բանկի կողմից կիրառվող գործիքների ազդեցությունը տնտեսության վրա կարող է ավելի թույլ կամ բարդ կանխատեսելի դառնալ։ Այն կարող է նաև մեծացնել ֆինանսական համակարգի որոշակի ռիսկերը, հատկապես այն դեպքերում, երբ տնտեսավարող սուբյեկտների եկամուտներն ու պարտավորությունները տարբեր արժույթներով են ձևավորվում։ Փոխարժեքի զգալի փոփոխության դեպքում արտարժույթով պարտավորություններ ունեցող, բայց դրամով եկամուտ ստացող վարկառուների ֆինանսական բեռը կարող է աճել։ Միաժամանակ դոլարացման բարձր մակարդակը կարող է ազդել բանկային համակարգի վարկային և ավանդային կառուցվածքի, ֆինանսական կայունության և տնտեսության մեջ դրամավարկային ազդակների փոխանցման արդյունավետության վրա։ Հեղինակի ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև դոլարացման հաղթահարման կամ նվազեցման հնարավոր ուղիների հարցը։ Այստեղ առանցքային նշանակություն ունի ազգային արժույթի նկատմամբ վստահության ամրապնդումը, որը, իր հերթին, պայմանավորված է մակրոտնտեսական կայունությամբ, կանխատեսելի դրամավարկային քաղաքականությամբ, գնաճի վերահսկմամբ և ֆինանսական համակարգի նկատմամբ վստահության բարձրացմամբ։ Դոլարացման նվազեցումը չի կարող սահմանափակվել միայն վարչական սահմանափակումներով․ անհրաժեշտ է ստեղծել այնպիսի տնտեսական միջավայր, որտեղ ազգային արժույթով խնայողությունը, վարկավորումը և ներդրումը տնտեսավարող սուբյեկտների համար լինեն առավել գրավիչ և կանխատեսելի։ Այդ նպատակով կարևոր են նաև ֆինանսական շուկաների զարգացումը, դրամով երկարաժամկետ ֆինանսական գործիքների ընդլայնումը, ռիսկերի կառավարման մեխանիզմների կատարելագործումը և բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացումը։ Աշխատության արժեքն այն է, որ խնդիրը դիտարկվում է պատճառահետևանքային կապերի համատեքստում՝ փորձելով ոչ միայն արձանագրել դոլարացման առկայությունը, այլև բացահայտել դրա ձևավորման նախադրյալները և առաջարկել համապատասխան քաղաքականության ուղղություններ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական համակարգի մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և Հայաստանի մակրոտնտեսական քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատությունը Վարդան Գալստյանի հեղինակած տնտեսագիտական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման աշխատանք է՝ «Ը.00.03» մասնագիտությամբ, հրատարակված Երևանում 2005 թվականին Կառավարման և տնտեսական բարեփոխումների ինստիտուտի և ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական գույքի կառավարման վարչության շրջանակում․ այն ունի 30 էջ և ներառում է մատենագիտական ցանկ ու տողատակի ծանոթագրություններ։

Финансы

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի գնահատման, վերլուծության և կանխատեսման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների օրինակով։ Քննության են առնվում ֆինանսական վերլուծության հիմնական սկզբունքները, կազմակերպության ֆինանսական կայունության գնահատման մեթոդները և ֆինանսատնտեսական գործունեության արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվեկշռի կառուցվածքի, ակտիվների և պարտավորությունների հարաբերակցության, իրացվելիության, վճարունակության, շահութաբերության և գործարար ակտիվության գնահատմանը։ Վերլուծվում են սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների ֆինանսական գործունեության առանձնահատկությունները, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, շրջանառու կապիտալի կառավարումը և ֆինանսական ռիսկերի առաջացման հնարավոր պատճառները։ Քննարկվում են նաև ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների մշակման, տնտեսական ցուցանիշների համեմատական գնահատման, ֆինանսական գործակիցների կիրառման և կազմակերպության զարգացման միտումների բացահայտման մեթոդաբանական հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆինանսական կանխատեսման մոդելների, վիճակագրական մեթոդների, սցենարային վերլուծության և տնտեսական պլանավորման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆինանսական կառավարման կատարելագործմանը, կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացմանը, ներդրումային որոշումների հիմնավորմանը և ֆինանսական կայունության ապահովման ռազմավարական մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական վերլուծության, կորպորատիվ ֆինանսների, տնտեսագիտության, արդյունաբերական կառավարման և Հայաստանի սննդի արդյունաբերության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Այս աշխատությունը ներկայացնում է «Նոր գրքեր օտար լեզուներով» բնույթի տեղեկատվական մատենագիտական ցանկ, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ամփոփել տարբեր օտար լեզուներով (անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ) նոր հրատարակված գրքերը՝ որոշակի ժամանակահատվածի շրջանակում։ Այն հանդիսանում է գրադարանային-տեղեկատվական ծառայության կարևոր աղբյուր, որը ծառայում է գիտական, կրթական և մշակութային համայնքներին՝ ապահովելով նոր հրատարակությունների վերաբերյալ արագ և վստահելի տեղեկություն։ Ցանկում սովորաբար ներառվում են տարբեր գիտաճյուղերի գրքեր՝ հասարակական և բնական գիտություններ, տեխնիկական ոլորտներ, բժշկություն, արվեստ, լեզվաբանություն և գրականություն, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվել միջազգային գրքային հոսքերում։ Յուրաքանչյուր գրքի վերաբերյալ տրվում են հիմնական մատենագիտական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության լեզու, հրատարակման վայր, տարեթիվ և այլ անհրաժեշտ գրադարանային բնութագրիչներ, իսկ որոշ դեպքերում նաև համառոտ բովանդակային նշումներ։ Այսպիսի տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն գիտական տեղեկատվության տարածման, միջազգային գիտական կապերի զարգացման և գրադարանային ֆոնդերի համալրման գործընթացում։ Դրանք նաև օգնում են հետազոտողներին հետևել համաշխարհային գիտական և մշակութային նորություններին՝ ապահովելով օտարալեզու աղբյուրների հասանելիություն։ Այսպիսով, տվյալ մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես բազմալեզու գիտական տեղեկատվության համակարգված և կիրառական հղումային աղբյուր։

Математика

Сборник задач и упражнений по математическому анализу աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի կարևոր ուսումնական խնդիրների ժողովածու է, որը նախատեսված է մաթեմատիկական անալիզի տեսական նյութը գործնական մակարդակում ամրապնդելու համար և ընդգրկում է սահմանների, շարունակականության, ածանցման և ինտեգրման հիմնական բաժինները, այն ներկայացնում է մեկ և բազմաչափ ֆունկցիաների վերլուծության վարժություններ, շարքերի և հաջորդականությունների կոնվերգենցիայի խնդիրներ, ինչպես նաև Տեյլորի և Ֆուրիեի շարքերի կիրառական առաջադրանքներ, գիրքը ընդգրկում է տարբեր բարդության խնդիրներ՝ սկսած հիմնական հաշվարկներից մինչև խորացված ապացուցողական և վերլուծական առաջադրանքներ, միաժամանակ նպաստելով տրամաբանական մտածողության և մաթեմատիկական ինտուիցիայի զարգացմանը, ինչը այն դարձնում է կարևոր գործիք ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են բարձրագույն մաթեմատիկա, ֆիզիկա և ինժեներական գիտություններ։

Право

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անվան Մարդասիրական ընկերության կանոնադրությունը՝ կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող հիմնարար փաստաթուղթը։ Կանոնադրության հիմնական նշանակությունը նմանատիպ ընկերության նպատակների, կազմակերպական կառուցվածքի, անդամակցության պայմանների, կառավարման սկզբունքների և գործունեության իրականացման կարգի սահմանումն է։ Վերնագրից կարելի է ենթադրել, որ ընկերությունը հիմնված էր մարդասիրական ու բարեգործական գաղափարների վրա և նպատակ ուներ աջակցելու կարիքավորներին կամ նպաստելու հասարակական օգտակար նախաձեռնությունների իրականացմանը։ Այդպիսի կազմակերպությունների գործունեությունը կարող էր առնչվել կրթությանն ու լուսավորությանը, սոցիալական օգնությանը, համայնքային խնդիրների լուծմանը և հասարակության խոցելի խմբերի աջակցությանը, սակայն տվյալ ընկերության կոնկրետ նպատակներն ու աշխատանքային ուղղությունները հնարավոր է հաստատել միայն կանոնադրության բովանդակությունն ուսումնասիրելու միջոցով։ Փաստաթուղթը կարող է պարունակել դրույթներ ընկերության անդամների իրավունքների ու պարտականությունների, անդամավճարների կամ նվիրատվությունների, միջոցների տնօրինման, ժողովների անցկացման, ղեկավար մարմինների ընտրության և հաշվետվողականության վերաբերյալ։ Այսպիսի կանոնադրությունները կարևոր աղբյուրներ են 19-րդ դարի հայ հասարակական կազմակերպությունների ձևավորման, բարեգործության ավանդույթների և համայնքային ինքնակազմակերպման պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչ սկզբունքներով էին կազմակերպվում հասարակական նախաձեռնությունները և ինչպես էին սահմանվում դրանց գործունեության իրավական ու վարչական հիմքերը։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև հայ բարեգործական ընկերությունների պատմությամբ, հասարակական հաստատությունների զարգացմամբ և ժամանակաշրջանի սոցիալական մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այնուամենայնիվ, առանց փաստաթղթի ամբողջական տեքստին ծանոթանալու հնարավոր չէ հստակ նշել ընկերության գործունեության աշխարհագրական շրջանակը, շահառուների խմբերը, կառավարման մանրամասները կամ կանոնադրությամբ սահմանված կոնկրետ պարտավորությունները։