1851 թվականի օրացույց և եղանակային կանխատեսումներ՝ ըստ Քրիստոսի և հայոց թվականների

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ամրանային պողպատի և թեթև լիթոիդապեմզաբետոնի համատեղ աշխատանքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութերի ազդեցությանը ամրան–բետոն շփման գոտու մեխանիկական հատկությունների վրա։ Հետազոտության առանցքում ամրանի և բետոնային միջավայրի միջև կապակցման ամրությունն է, որը երկաթբետոնե տարրերի կրողունակության, ճաքակայունության և դեֆորմացիոն աշխատանքի կարևոր պայմաններից է։ Քննվում են թեթև լցանյութի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, բետոնի կառուցվածքի ձևավորումը և դրանց ազդեցությունը ամրանային ձողերի հետ կապակցման բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութի կիրառմամբ բետոնային խառնուրդի շարժունակության, համասեռության և կառուցվածքային խտության փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությանը ամրանի շուրջ ձևավորվող կոնտակտային գոտու որակի վրա։ Ուսումնասիրվում են կապակցումն ապահովող հիմնական մեխանիզմները՝ բետոնի և պողպատի մակերևույթների կպչուն փոխազդեցությունը, շփումը և պարբերական պրոֆիլ ունեցող ամրանի դեպքում մեխանիկական փոխկապակցումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բետոնի ամրության, խտության, ամրանի տրամագծի և մակերևույթի բնույթի, ամրացման երկարության ու այլ կառուցվածքային գործոնների ազդեցության համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ամրանի տեղաշարժի և կապակցման լարումների միջև հարաբերությունները, ինչպես նաև բեռնավորման ընթացքում կոնտակտային գոտում զարգացող փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի թեթև բետոնի առանձնահատկությունների համեմատումը սովորական ծանր բետոնի վարքագծի հետ, քանի որ ծակոտկեն լցանյութի կիրառումը կարող է փոփոխել ինչպես նյութի ընդհանուր մեխանիկական հատկությունները, այնպես էլ ամրան–բետոն փոխազդեցությունը։ Ստացված օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգտագործվել թեթև երկաթբետոնե կառուցվածքների հաշվարկային մոտեցումների ճշգրտման, ամրանի խարսխման պայմանների գնահատման և կառուցվածքային լուծումների արդյունավետության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական նյութագիտության, երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության և շինարարական մեխանիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել թեթև բետոնի և ամրանի հուսալի համատեղ աշխատանքը ժամանակակից քիմիական հավելանյութերի կիրառման պայմաններում։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հռետորական խոսքում մոդալության լեզվական կարգի ոճաստեղծ գործառույթի ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից անգլո-ամերիկյան քաղաքական գործիչների հրապարակային ելույթների լեզվական նյութի հիման վրա։ Քննարկվում են մոդալության իմաստաբանական, քերականական և գործաբանական առանձնահատկությունները, խոսողի վերաբերմունքի արտահայտման միջոցները, ինչպես նաև դրանց դերը քաղաքական հաղորդակցության ոճական կառուցվածքի ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդալ բայերի, եղանակավորող բառերի, գնահատողական արտահայտությունների, շարահյուսական կառույցների և լեզվական այլ միջոցների կիրառությանը, որոնց միջոցով արտահայտվում են հավանականություն, անհրաժեշտություն, պարտավորություն, համոզվածություն, ցանկություն և գնահատական։ Ուսումնասիրվում են մոդալության տարբեր տեսակների փոխկապակցվածությունը, դրանց գործառական նշանակությունը և ազդեցությունը հռետորական խոսքի արտահայտչականության, համոզչականության ու հաղորդակցական նպատակաուղղվածության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական ելույթների լեզվաոճական առանձնահատկություններին, խոսքի կառուցվածքին, փաստարկման եղանակներին և լսարանի հետ հաղորդակցական կապի հաստատման լեզվական մեխանիզմներին։ Կարևորվում են խոսողի անհատական ոճի ձևավորման, քաղաքական դիրքորոշումների լեզվական արտահայտման, գնահատողական իմաստների փոխանցման և հաղորդակցական ազդեցության ուժեղացման գործընթացները։ Դիտարկվում են նաև անգլիական և ամերիկյան քաղաքական հռետորաբանության ընդհանուր ու տարբերակիչ գծերը, մոդալ արտահայտությունների կիրառման հաճախականությունը և դրանց գործառույթները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել գործառական ոճաբանության, խոսույթի վերլուծության, իմաստաբանության, գործաբանության և համեմատական լեզվաբանական ուսումնասիրության մեթոդներ՝ մոդալության ոճաստեղծ հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքական խոսույթի լեզվաբանական ուսումնասիրության, հռետորական խոսքի ոճական կազմակերպման, լեզվական ազդեցության մեխանիզմների և մոդալության գործառական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, անգլերենի մասնագետների, ոճաբանների, քաղաքական հաղորդակցության հետազոտողների, թարգմանիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը երգիծական-բարոյախոսական արձակ է, որտեղ հեղինակը համեմատության և հակադրության միջոցով բացահայտում է մարդկային բնավորությունների, վարքագծերի և հասարակական մոտեցումների տարբերությունները։ Ստեղծագործության հիմքում դրված է այն գաղափարը, որ նույն իրավիճակում մարդիկ կարող են գործել լրիվ տարբեր ձևերով՝ կախված իրենց բարոյական արժեքներից, կրթությունից, կամքից և ներքին համոզմունքներից։ Րաֆֆին այս հակադրությունները ներկայացնում է հաճախ հեգնանքով և թեթև երգիծանքով՝ ընդգծելով մարդկային թուլությունները, անտրամաբանական վարքը և երբեմն նաև հասարակական կեղծ արժեքները։ Միաժամանակ գործը ունի բարոյական շերտ՝ ընթերցողին մղելով մտածելու ճիշտ և սխալ ընտրությունների մասին և հասկանալու, որ մարդու իրական արժեքը երևում է նրա վարքի և որոշումների մեջ։ Լեզուն պարզ է, պատկերավոր և հասանելի, ինչը թույլ է տալիս գաղափարական բովանդակությունը փոխանցել անմիջական և ազդեցիկ ձևով։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային շրջանի հայ արձակի կարևոր ժանրերից մեկի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 1960–1970-ական թվականների գրական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում տվյալ ժամանակաշրջանի պատմվածքի թեմատիկ, գաղափարական, ժանրային և գեղարվեստական փոփոխություններն են, ինչպես նաև այն նոր միտումները, որոնք ձևավորվեցին հասարակական կյանքի, մշակութային միջավայրի և գրական մտածողության փոխակերպումների ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում պատմվածքը դիտարկվում է որպես փոքրածավալ արձակի ճկուն ձև, որը հնարավորություն էր տալիս գրողներին կենտրոնանալ մարդու ներաշխարհի, անհատական ընտրության, բարոյական խնդիրների, առօրյա կյանքի և հասարակության հետ անհատի հարաբերությունների վրա։ Կարող է քննության առնվել նախորդ տասնամյակների գրական ավանդույթների շարունակականությունը և միաժամանակ դրանց վերաիմաստավորումը՝ հատկապես կերպարակերտման, հոգեբանական վերլուծության, պատումի կառուցվածքի և հեղինակային խոսքի կազմակերպման ոլորտներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել անհատի և հասարակության փոխհարաբերությանը, քաղաքային ու գյուղական կյանքի պատկերներին, հիշողության, հայրենիքի, մարդկային արժանապատվության, սերնդային հարաբերությունների և բարոյական պատասխանատվության թեմաներին։ Կարևոր է նաև բացահայտել, թե ինչպես են պատմվածքի ժանրում փոխվում հերոսի կառուցման սկզբունքները՝ արտաքին իրադարձությունների նկարագրությունից աստիճանաբար մեծ տեղ հատկացնելով ներքին ապրումների, հոգեբանական հակասությունների և անձնական աշխարհընկալման ներկայացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև լեզվաոճական նորարարություններին, երկխոսության և ներքին խոսքի կիրառությանը, ենթատեքստի դերին, խորհրդանշական պատկերներին, ժամանակի ու տարածության կազմակերպմանը և պատմողական տարբեր եղանակների համադրմանը։ Համեմատական դիտարկումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տարբեր հեղինակների ստեղծագործական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը փոքր արձակի զարգացման համար։ Միաժամանակ տվյալ ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել իրենց պատմամշակութային միջավայրի հետ փոխկապակցված՝ հաշվի առնելով խորհրդային իրականության պայմաններում գրականության գաղափարական սահմանափակումների և ստեղծագործական ինքնարտահայտման հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու XX դարի երկրորդ կեսի հայ արձակի զարգացման կարևոր փուլի մասին և բացահայտելու այն գեղարվեստական ու ժանրային գործընթացները, որոնք նշանակալի ազդեցություն ունեցան հետագա հայ պատմվածքի ձևավորման վրա։

Կրոն

Աշխատության վերնագիրը մատնանշում է արքայության գաղափարի՝ հավանաբար քրիստոնեական և հոգևոր իմաստով մեկնաբանությունը։ Քրիստոնեական ավանդության մեջ արքայությունը հաճախ կապվում է Աստծո արքայության, հոգևոր կատարելության, հավատքի և մարդու բարոյական կյանքի հետ։ «Բանալի» հասկացությունը կարող է խորհրդանշել այդ հոգևոր իրականության ճանաչման և ըմբռնման ուղին՝ ընթերցողին ուղղորդելով կրոնական գաղափարների ու բարոյական սկզբունքների շուրջ խորհրդածության։ Նմանատիպ հոգևոր աշխատությունները կարևորում են հավատքի, առաքինության, խղճի, աղոթքի և քրիստոնեական արժեքներին համապատասխան ապրելու նշանակությունը։ Դրանք միտված են ոչ միայն կրոնական գիտելիքների փոխանցմանը, այլև ընթերցողի հոգևոր ինքնակրթությանն ու բարոյական դաստիարակությանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ կրոնական գրականության, աստվածաբանական մտածողության և հոգևոր կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։ Քանի որ վերնագիրը չի բացահայտում աշխատության ամբողջական բովանդակությունն ու ժանրային առանձնահատկությունները, դրա թեմատիկ բնութագրումը սահմանափակվում է արքայության գաղափարի կրոնական մեկնաբանության շրջանակով։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մաթեմատիկայի ուսուցման գործընթացի միջոցով սովորողների տնտեսագիտական գիտելիքների, հմտությունների և մտածողության ձևավորմանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ մաթեմատիկան կարող է ծառայել ոչ միայն որպես տեսական գիտելիքների փոխանցման առարկա, այլև որպես արդյունավետ միջոց՝ աշակերտներին իրական տնտեսական հարաբերություններին, իրավիճակներին և որոշումների կայացման գործընթացներին նախապատրաստելու համար։ Այս մոտեցման շրջանակում տնտեսագիտական կրթությունը դիտարկվում է մաթեմատիկայի դասընթացի բովանդակության հետ փոխկապակցված գործընթաց, որի միջոցով սովորողները հնարավորություն են ստանում մաթեմատիկական գիտելիքները կիրառել առօրյա և տնտեսական բնույթի խնդիրների լուծման ժամանակ։ Հատուկ կարևորություն է տրվում այնպիսի հասկացությունների աստիճանական յուրացմանը, ինչպիսիք են եկամուտը, ծախսը, գինը, շահույթը, խնայողությունը, պահանջարկը, առաջարկը, տոկոսը, վարկը, բյուջեն և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Դրանց ներմուծումը մաթեմատիկական խնդիրների և իրավիճակների միջոցով նպաստում է նրան, որ աշակերտը տեսական հաշվարկները կապի իրական կյանքի հետ և հասկանա դրանց գործնական նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տնտեսագիտական բովանդակությամբ խնդիրների մշակումը և կիրառումը։ Նման առաջադրանքները կարող են հիմնվել գնումների, ընտանեկան բյուջեի, եկամուտների և ծախսերի հաշվարկի, զեղչերի, տոկոսադրույքների, խնայողությունների, արտադրության, աշխատանքի վարձատրության կամ սահմանափակ ռեսուրսների բաշխման իրավիճակների վրա։ Այսպիսի խնդիրների լուծումը միաժամանակ զարգացնում է աշակերտների մաթեմատիկական մտածողությունը և ձևավորում տնտեսական երևույթները վերլուծելու կարողություն։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև տնտեսագիտական գրագիտության ձևավորմանը՝ այն հասկանալով ոչ միայն որպես առանձին տնտեսական տերմինների իմացություն, այլև որպես տնտեսական իրավիճակները հասկանալու, տարբերակներ համեմատելու, հիմնավորված ընտրություն կատարելու և որոշումների հնարավոր հետևանքները գնահատելու կարողություն։ Մաթեմատիկական խնդիրների միջոցով աշակերտը կարող է սովորել վերլուծել տվյալները, համեմատել թվային ցուցանիշները, հաշվարկել փոփոխությունները, գնահատել ծախսերի և եկամուտների հարաբերակցությունը և կատարել տրամաբանական եզրահանգումներ։ Այդ պատճառով մաթեմատիկայի դասընթացի տնտեսագիտական ուղղվածությունը նպաստում է նաև սովորողների գործնական և քննադատական մտածողության զարգացմանը։ Ուսումնասիրության մեթոդական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ տնտեսագիտական բովանդակությունը չի ներկայացվում որպես մաթեմատիկայից առանձնացված գիտելիքների ամբողջություն, այլ ինտեգրվում է արդեն ուսումնասիրվող մաթեմատիկական թեմաների մեջ։ Այդպիսի ինտեգրումը կարող է իրականացվել թվաբանական գործողությունների, հարաբերությունների և համեմատությունների, տոկոսների, հավասարումների, ֆունկցիաների, գրաֆիկների, վիճակագրական տվյալների և այլ մաթեմատիկական նյութի ուսումնասիրման ընթացքում։ Արդյունքում սովորողը ոչ միայն լուծում է մաթեմատիկական խնդիր, այլև հասկանում է, թե որտեղ և ինչ նպատակով կարող է կիրառվել տվյալ գիտելիքը։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է ժամանակակից կրթության պայմաններում, երբ դպրոցական կրթության նպատակներից է սովորողի պատրաստումը ինքնուրույն կյանքի և իրական սոցիալ-տնտեսական միջավայրում կողմնորոշվելու համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, կրթության կազմակերպիչներին, բուհերի ուսանողներին և այն մասնագետներին, ովքեր ուսումնասիրում են միջառարկայական կապերի, ֆինանսական ու տնտեսագիտական գրագիտության և կիրառական մաթեմատիկական կրթության խնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևորում է մաթեմատիկական և տնտեսագիտական կրթության փոխլրացնող բնույթը՝ ցույց տալով, որ մաթեմատիկայի դասընթացը կարող է դառնալ աշակերտների տնտեսական մտածողության ձևավորման արդյունավետ միջավայր՝ միաժամանակ բարձրացնելով մաթեմատիկական գիտելիքների կիրառական նշանակությունն ու սովորողների հետաքրքրվածությունը ուսումնական գործընթացի նկատմամբ։ Հայաստանի կրթական և մեթոդական գրականության մեջ նույնպես առկա են նման մոտեցումներ, մասնավորապես՝ մաթեմատիկայի դասընթացում տնտեսագիտական և ֆինանսական բովանդակությամբ առաջադրանքների ինտեգրման վերաբերյալ ուսումնասիրություններ։