Ամերիկյան էքսպերիմենտալ պոեզիան XX-րդ դարի 1-ին կեսին

Экономика

Այս ռեֆերատը վերաբերում է շուկայական տնտեսության գործելու եղանակին, որը ներկայացնում է այն տնտեսական համակարգը, որտեղ ապրանքների և ծառայությունների արտադրությունը, բաշխումը և փոխանակումը կարգավորվում են հիմնականում առաջարկի և պահանջարկի ազատ մեխանիզմներով։ Շուկայական տնտեսության հիմքում ընկած է մրցակցությունը, որը խթանում է արտադրողների արդյունավետության բարձրացումը, նորարարությունների ներդրումը և սպառողների համար ավելի որակյալ ու մատչելի ապրանքների ստեղծումը։ Այս համակարգում գները ձևավորվում են շուկայում՝ կախված ապրանքի պահանջարկից և առաջարկից, ինչը թույլ է տալիս ռեսուրսները բաշխել առավել արդյունավետ կերպով։ Շուկայական տնտեսության կարևոր դերակատարներից են սպառողները, արտադրողները և պետությունը, որտեղ վերջինս հիմնականում կատարում է կարգավորող և վերահսկող գործառույթներ՝ ապահովելով մրցակցության արդարությունը, կանխելով մոնոպոլիաները և պաշտպանելով սպառողների իրավունքները։ Շուկայական համակարգը ներառում է նաև ֆինանսական շուկաները, աշխատանքի շուկան և ապրանքների շուկան, որոնք միասին ձևավորում են տնտեսական գործունեության ամբողջական կառուցվածքը։ Այս համակարգի առավելություններից են տնտեսական ազատությունը, արդյունավետությունը և նորարարական զարգացումը, սակայն այն ունի նաև որոշ թերություններ, ինչպիսիք են եկամուտների անհավասար բաշխումը, տնտեսական ցիկլերի տատանումները և որոշ սոցիալական խնդիրներ։ Այդ պատճառով ժամանակակից երկրներում կիրառվում է խառը տնտեսական մոդել, որտեղ շուկայական մեխանիզմները համադրվում են պետական կարգավորման հետ։ Այսպիսով, շուկայական տնտեսության գործելու եղանակը հիմնված է ազատ մրցակցության և գների ինքնակարգավորման վրա, ինչը ապահովում է տնտեսության դինամիկ զարգացում և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում։

Лингвистика

Աշխատությունը հայերենի քերականական գիտելիքների մատուցմանն ուղղված փոքրածավալ ուսումնական և ճանաչողական ժողովածու է, որի առանձնահատկությունը լեզվական նյութը կարճ, հետաքրքրաշարժ և զվարճալի ձևով ներկայացնելու մոտեցումն է։ Վերնագրում կիրառված «քերականական զվարճություններ» արտահայտությունը մատնանշում է լեզվի ուսուցման այնպիսի եղանակ, որի նպատակն է քերականական գիտելիքը ներկայացնել ոչ միայն կանոնների ու սահմանումների միջոցով, այլև ընթերցողի հետաքրքրությունը շարժող լեզվական օրինակների, մտավարժանքների և հնարամիտ առաջադրանքների օգնությամբ։ Այսպիսի մոտեցումը քերականությունը դարձնում է ավելի մատչելի, կենդանի և գրավիչ՝ նպաստելով լեզվական երևույթների գիտակցված ընկալմանը և սովորելու նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ շրջանակը կապված է հայոց լեզվի կառուցվածքի, բառերի կազմության, քերականական ձևերի, լեզվական հարաբերությունների և խոսքի ճիշտ կիրառության հետ։ Քերականական զվարճությունների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ուշադրություն դարձնելու բառերի իմաստային ու ձևաբանական առանձնահատկություններին, նկատելու լեզվական նմանություններն ու տարբերությունները, հասկանալու բառերի և նախադասությունների կառուցվածքային կապերը և զարգացնելու լեզվական վերլուծության կարողությունը։ Նման ուսումնական նյութերի կարևոր առավելությունն այն է, որ լեզվական գիտելիքը ներկայացվում է հետաքրքրություն առաջացնող իրավիճակներում, ինչի շնորհիվ ընթերցողը ոչ միայն ծանոթանում է քերականական հասկացություններին, այլև ինքնուրույն փորձում է բացահայտել լեզվի ներքին օրինաչափությունները։ Զվարճալի առաջադրանքների և լեզվական հնարքների կիրառումը նպաստում է ուշադրության, հիշողության, համեմատելու, տրամաբանելու և եզրակացություններ կատարելու հմտությունների զարգացմանը։ Այս առումով աշխատությունը միավորում է լեզվաբանական և մտավոր-ճանաչողական կրթության նպատակները։ Այն արտահայտում է այն մանկավարժական մոտեցումը, ըստ որի՝ ուսուցումը կարող է լինել միաժամանակ գիտելիք հաղորդող և հաճելի զբաղմունք՝ խրախուսելով սովորողի ինքնուրույնությունը, հետաքրքրասիրությունը և ստեղծագործական մտածողությունը։ Լեզվական խաղերի և քերականական մտավարժանքների միջոցով հնարավոր է դառնում նաև ավելի լավ գիտակցել մայրենի լեզվի արտահայտչական հնարավորությունները, բառերի բազմիմաստությունը, հնչյունական ու ձևաբանական առանձնահատկությունները և խոսքի կառուցման նրբությունները։ Աշխատության գաղափարական նշանակությունը կապված է մայրենի լեզվի նկատմամբ հետաքրքրության խթանման, լեզվական գրագիտության տարածման և կրթական գործընթացի մատչելիության բարձրացման հետ։ Այն ներկայացնում է լեզուն ոչ միայն որպես հաղորդակցության միջոց, այլև որպես ճանաչողական և մտավոր զարգացման հարուստ ոլորտ, որի ուսումնասիրությունը կարող է դառնալ հետաքրքիր ու ստեղծագործական գործունեություն։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է մանկավարժության մեջ, քանի որ սովորողի ակտիվ մասնակցությունը, հարցադրումներ կատարելու և պատասխաններ որոնելու հնարավորությունը նպաստում են գիտելիքի ավելի խորքային յուրացմանը։ Լեզվական խաղերը նաև հնարավորություն են տալիս հաղթահարելու քերականության ուսուցման նկատմամբ հնարավոր միօրինակ վերաբերմունքը և սովորելու գործընթացը վերածելու մտավոր փորձության ու հաճելի զբաղմունքի։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը հարում է ուսուցողական զվարճությունների, լեզվական խաղերի և հանրամատչելի քերականության ժանրերին։ Նման գրականությանը բնորոշ են սեղմ շարադրանքը, նյութի մատչելիությունը, հետաքրքրաշարժ օրինակների կիրառությունը և տեսական գիտելիքի գործնական ներկայացումը։ Կարճառոտ ձևը հնարավորություն է տալիս լեզվական նյութը յուրացնելու առանձին հատվածներով՝ առանց ընթերցողին ծանրաբեռնելու երկար տեսական բացատրություններով։ Այսպիսի ձեռնարկները կարող են ծառայել ինչպես ինքնուրույն ուսուցման, այնպես էլ ուսուցչի ղեկավարությամբ կազմակերպվող դասավանդման լրացուցիչ միջոց։ Դրանք նպաստում են լեզվական գիտելիքների ամրապնդմանը և սովորողների միջև մտավոր մրցակցության ու համատեղ քննարկումների խթանմանը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքիր վկայություն է տասնիններորդ դարի հայկական կրթական և տպագրական կյանքի աշխարհագրական լայն ընդգրկման մասին։ Կալկաթան այդ ժամանակաշրջանում հայ գաղթօջախների կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ձևավորվել էին կրթական, եկեղեցական, առևտրական և հրատարակչական գործունեության նշանակալի ավանդույթներ։ Հնդկահայ համայնքը մեծապես նպաստել է հայերեն գրքի տարածմանը, ազգային կրթության պահպանմանը և հայալեզու մտավոր կյանքի զարգացմանը։ Հայերեն ուսումնական ու ճանաչողական գրականության հրատարակումը հեռավոր գաղթօջախներում վկայում էր մայրենի լեզվի պահպանման և հաջորդ սերունդներին փոխանցման գիտակցված ձգտման մասին։ Մկրտիչ Միսոնարաց տպարանի միջոցով նման բնույթի գրքի հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի Կալկաթայի հայ տպագրության պատմության մեջ՝ ներկայացնելով հայերեն գրականության թեմատիկ բազմազանությունը և կրթական պահանջներին արձագանքելու ձգտումը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայերեն լեզվաբանական ու մանկավարժական գրականության պատմության, քերականության ուսուցման մեթոդների, լեզվական խաղերի կիրառության և հնդկահայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագետների, լեզվաբանների, մանկավարժների, բանասերների, կրթության պատմաբանների և հայկական գրքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Միաժամանակ այն կարող է հետաքրքրել մայրենի լեզվի ուսուցման ավանդական եղանակներով, հայերեն լեզվական զվարճություններով և ճանաչողական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակության ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է լեզվի ուսուցման հետաքրքրաշարժ և մատչելի մոտեցման պատմական օրինակ ներկայացնելու, հայերենի նկատմամբ սեր ու հետաքրքրություն խթանելու և լեզվական գիտելիքը մտավոր զարգացման միջոց դիտարկելու հնարավորությամբ։ Այն վկայում է, որ հայ կրթական մշակույթում կարևորվել է ոչ միայն քերականական կանոնների փոխանցումը, այլև ուսուցման այնպիսի ձևերի որոնումը, որոնք սովորողին ներգրավում են ակտիվ ճանաչողական գործունեության մեջ՝ մայրենի լեզվի ուսումնասիրությունը դարձնելով գիտելիքի, տրամաբանության և ստեղծագործական մտածողության համադրություն։

История

Ստեղծագործությունը պատմագիտական և քաղաքագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է պետականության ձևավորման, զարգացման և գործառման հիմնական փուլերը մարդկության պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նաև հայկական պետական ավանդույթներին։ Այն բացատրում է, թե ինչպես են ձևավորվել առաջին պետական կառույցները, ինչ դեր են ունեցել իշխանական համակարգերը, իրավական կարգավորումները և վարչական ինստիտուտները պետության կայացման գործընթացում։ Աշխատությունում ընդգծվում է պետականության գաղափարի էվոլյուցիան՝ սկսած հին քաղաքակրթություններից մինչև նորագույն ժամանակներ, ինչպես նաև քննարկվում են պետության կառավարման տարբեր մոդելներ և դրանց արդյունավետությունը տարբեր պատմական պայմաններում։ Միաժամանակ ներկայացվում է պետականության նշանակությունը որպես հասարակության կազմակերպման և ազգային ինքնության պահպանման հիմնական հիմք՝ ցույց տալով, որ պետական կառույցները մշտապես փոխկապակցված են քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացումների հետ։

Религия

Քրիստոնեական հոգևոր և աստվածաբանական գրականության երկ է՝ նվիրված Ավագ ուրբաթի խորհրդին՝ Հիսուս Քրիստոսի չարչարանքներին, խաչելությանը և մահվանը։ Ստեղծագործության կենտրոնում քրիստոնեական հավատքի հիմնարար իրադարձություններից մեկն է՝ Քրիստոսի ինքնազոհաբերությունը հանուն մարդկության փրկության, որի միջոցով արտահայտվում են աստվածային սիրո, ողորմության, զոհաբերության, մեղքերի քավության և հավիտենական կյանքի գաղափարները։ Ավագ ուրբաթը քրիստոնեական եկեղեցական տարում առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող օր է, երբ հավատացյալները հիշատակում են Փրկչի չարչարանքները, խաչելությունն ու մահը՝ խորին երկյուղածությամբ խորհրդածելով դրանց աստվածաբանական և բարոյական նշանակության շուրջ։ Ճառի գաղափարական առանցքը Քրիստոսի տառապանքների փրկագործական իմաստի բացահայտումն է։ Նրա չարչարանքները ներկայացվում են ոչ միայն որպես պատմական իրադարձություն, այլև որպես մարդկության հանդեպ անսահման սիրո, աստվածային կամքի կատարման և մարդու փրկության համար կամավոր հանձնառության բարձրագույն արտահայտություն։ Այս համատեքստում կարևորվում են մարդկային մեղավորության գիտակցումը, ապաշխարությունը, հավատարմությունը, խոնարհությունը, հոգևոր մաքրագործումը և Աստծո ողորմությանն արժանանալու ձգտումը։ Ստեղծագործությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև տառապանքի քրիստոնեական ընկալմանը՝ որպես հոգևոր խորհրդածության, ինքնաքննության և հավատքի զորացման առիթի։ Քրիստոսի խաչելության ու մահվան խորհրդաբանությունը սերտորեն կապված է փրկագործության և հարության գաղափարների հետ, քանի որ Ավագ ուրբաթի սուգն ու լռությունը քրիստոնեական հավատքի մեջ իմաստավորվում են Հարության սպասումով և մահվան նկատմամբ կյանքի հաղթանակի ակնկալիքով։ Գրական-ճարտասանական առումով երկը պատկանում է կրոնական ճառախոսության ավանդույթին, որի հիմնական նպատակն է ոչ միայն մեկնաբանել սրբազան իրադարձությունները, այլև ներգործել ունկնդրի կամ ընթերցողի հոգևոր աշխարհի վրա՝ արթնացնելով բարեպաշտություն, խղճի քննություն, կարեկցանք և ապաշխարության մղում։ Այս ժանրին բնորոշ են հանդիսավոր խոսքը, հուզական արտահայտչականությունը, աստվածաշնչյան պատկերների ու գաղափարների կիրառությունը, բարոյախրատական շեշտադրումները և համոզիչ հռետորական կառուցվածքը։ Ճառի թեմատիկ շրջանակը կարևոր է նաև հայ եկեղեցական ավանդության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Ավագ ուրբաթի արարողություններն ու Քրիստոսի չարչարանքների հիշատակումը հայ քրիստոնեական հոգևոր կյանքի առանցքային բաղադրիչներից են։ Հայ եկեղեցական գրականության մեջ այս թեմային նվիրված երկերը նպաստել են փրկագործական վարդապետության տարածմանը, աստվածաշնչյան պատմությունների մեկնաբանմանը և հավատացյալների հոգևոր դաստիարակությանը։ Հատուկ պատմամշակութային նշանակություն ունի նաև հրատարակության՝ Կալկաթայում, Մարդասիրական ճեմարանի տպարանում լույս տեսնելու հանգամանքը։ Այն վկայում է Հնդկաստանի հայ համայնքի կրթական, հոգևոր և տպագրական գործունեության մասին, ինչպես նաև ցույց է տալիս, որ հայ կրոնական գրականության ստեղծման ու տարածման կենտրոնները գործել են ոչ միայն պատմական հայրենիքում և եվրոպական քաղաքներում, այլև հայկական սփյուռքի հեռավոր օջախներում։ Այս առումով գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի հայ գաղթօջախների մշակութային կյանքի, հայ կրթական հաստատությունների, կրոնական հրատարակչության և սփյուռքահայ հոգևոր ինքնության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է հայ աստվածաբանական մտքի, եկեղեցական ճառախոսության, քրիստոնեական փրկագործության վարդապետության, Ավագ ուրբաթի ծիսական և հոգևոր նշանակության, ինչպես նաև հայ տպագրության ու սփյուռքահայ մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և մասնագետների համար։ Ստեղծագործության ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է Քրիստոսի չարչարանքների շուրջ ձևավորված հոգևոր խորհրդածության խորությամբ, մարդու բարոյական պատասխանատվության հարցադրումների կարևորությամբ և զոհաբերության, սիրո, հավատքի ու փրկության համամարդկային գաղափարների արտահայտությամբ։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Արարատի շրջանի գյուղական ինքնուրույն գրադարանների 1973–1974 թվականների գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանն ու համեմատական վերլուծությանը՝ տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային սպասարկման վիճակը, արդյունավետությունը և զարգացման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Հետազոտության հիմքում գրադարանային վիճակագրական տվյալներն են, որոնց միջոցով գնահատվում են գրքային ֆոնդերի ծավալն ու կազմը, դրանց համալրման ընթացքը, ընթերցողների թիվը, հաճախումները, գրքատացքը և գրականության օգտագործման ինտենսիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առանձին գյուղական գրադարանների ցուցանիշների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց գործունեության ընդհանրություններն ու տարբերությունները և գնահատելու սպասարկման կազմակերպման արդյունքները։ Քննվում է գրքային ֆոնդերի համապատասխանությունը գյուղական բնակչության ընթերցողական պահանջներին, նոր գրականության համալրման նշանակությունը և տարբեր թեմատիկ բաժինների օգտագործման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև ընթերցողների սոցիալական և տարիքային կազմի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե բնակչության որ խմբերն են առավել ակտիվ օգտվել գրադարանային ծառայություններից և ինչպիսի ընթերցողական հետաքրքրություններ են բնորոշ եղել նրանց։ Վերլուծության շրջանակում կարող են դիտարկվել զանգվածային և մշակութային աշխատանքի տարբեր ձևերը՝ գրքի քննարկումներ, ցուցադրություններ, ընթերցողական միջոցառումներ և գրականության տարածմանը նպաստող այլ նախաձեռնություններ։ Երկու հաջորդական տարիների ցուցանիշների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու գրադարանների գործունեության փոփոխություններին, արձանագրելու դրական կամ նվազող միտումները և առանձնացնելու կազմակերպական այն խնդիրները, որոնք ազդել են աշխատանքի արդյունքների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է վիճակագրական հաշվառման ճշգրտությունը՝ որպես գրադարանային աշխատանքի պլանավորման և գնահատման անհրաժեշտ հիմք։ Միաժամանակ վերլուծական տվյալները կարող են օգտագործվել ֆոնդերի համալրման, ընթերցողների ներգրավման և գյուղական բնակչության գրադարանային սպասարկման կատարելագործման վերաբերյալ մեթոդական առաջարկությունների ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է Արարատի շրջանի գյուղական գրադարանների գործունեության փաստագրական պատկերը և արժեքավոր աղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանում Հայաստանի գյուղական գրադարանային գործի կազմակերպման ու զարգացման ուսումնասիրության համար։

Литература

Հրատարակությունը պատկանում է 19-րդ դարի հայալեզու տպագիր գրականության այն շերտին, որն արտացոլում է Զմյուռնիայի հայ համայնքի մշակութային և ընթերցողական միջավայրը։ Այդ ժամանակաշրջանում հայերեն գրքերը կարևոր դեր ունեին գեղարվեստական ստեղծագործությունների տարածման, ընթերցանության մշակույթի զարգացման և տարբեր գրական ավանդույթների հասանելիության գործում։ Փոքրածավալ հրատարակությունը կարող է ներկայացնել սեղմ պատմողական երկ, դրամատիկական նյութ կամ այլ գրական ձև, սակայն առանց լրացուցիչ բովանդակային տվյալների ժանրային ավելի հստակ բնորոշում տալը հիմնավորված չէ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ գրքի պատմության, Զմյուռնիայի հայ տպագրական ու մշակութային կյանքի և հայերեն գեղարվեստական գրականության տարածման ուսումնասիրության համար։