An Introduction to Matlab

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական կազմակերպություններում եկամուտների և ծախսերի բյուջետավորման ու վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպության ֆինանսական ռեսուրսների պլանավորման, դրանց արդյունավետ օգտագործման, ծախսերի կառավարման և ֆինանսական արդյունքների վերահսկողության մեխանիզմների ուսումնասիրությունն է։ Աշխատությունը բյուջետավորումը դիտարկում է որպես կառավարչական որոշումների կայացման կարևոր գործիք, որի միջոցով կազմակերպությունը կարող է նախապես սահմանել իր եկամուտների և ծախսերի ակնկալվող ծավալները, գնահատել ֆինանսական հնարավորությունները, բացահայտել ռիսկերը և ավելի արդյունավետ կազմակերպել արտադրական գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական կազմակերպությունների ծախսերի կառուցվածքին, դրանց պլանավորման և դասակարգման մեթոդներին, ինչպես նաև տարբեր ծախսային հոդվածների նկատմամբ վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը։ Եկամուտների բյուջետավորման տեսանկյունից կարևոր է արտադրանքի իրացման ծավալների, վաճառքի գների, շուկայական պահանջարկի, արտադրական հզորությունների և այլ գործոնների հաշվառումը, քանի որ դրանց փոփոխությունները անմիջականորեն ազդում են կազմակերպության ֆինանսական արդյունքների վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև բյուջետային ցուցանիշների և փաստացի արդյունքների համեմատության մեխանիզմները, շեղումների հայտնաբերման և դրանց պատճառների վերլուծության մեթոդները։ Նման վերահսկողությունը հնարավորություն է տալիս ժամանակին բացահայտել պլանավորված և փաստացի ցուցանիշների տարբերությունները և անհրաժեշտության դեպքում վերանայել կառավարչական որոշումները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատասխանատվության կենտրոնների ձևավորումը և դրանց գործունեության ֆինանսական գնահատումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բյուջետավորման գործընթացը կապել կազմակերպության կառավարման կառուցվածքի հետ և հստակեցնել տարբեր ստորաբաժանումների պատասխանատվությունը ֆինանսական արդյունքների համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բյուջետավորման և կառավարչական հաշվառման փոխկապակցվածությունը, քանի որ ճշգրիտ և ժամանակին հաշվապահական տեղեկատվությունը անհրաժեշտ հիմք է արդյունավետ ֆինանսական պլանավորման և վերահսկողության համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված կառավարման համակարգերի կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս արագ հավաքագրել ֆինանսական տվյալները, կազմել բյուջեներ, վերահսկել դրանց կատարումը և ստանալ անհրաժեշտ վերլուծական տեղեկատվություն։ Բյուջետավորման կատարելագործման կարևոր բաղադրիչ է նաև կազմակերպության ներքին վերահսկողության համակարգի զարգացումը, որը պետք է ապահովի ֆինանսական կարգապահություն, ռեսուրսների նպատակային օգտագործում և հնարավոր չարաշահումների կամ անարդյունավետ ծախսերի ժամանակին հայտնաբերում։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության և մրցունակության բարձրացման հետ, քանի որ արդյունավետ բյուջետավորումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել չհիմնավորված ծախսերը, օպտիմալացնել ռեսուրսների բաշխումը, բարձրացնել շահութաբերությունը և ավելի հիմնավորված դարձնել կառավարչական որոշումները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական կառավարիչներին, հաշվապահներին, աուդիտորներին, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարներին, կառավարչական հաշվառման մասնագետներին, ինչպես նաև ֆինանսական պլանավորման և վերահսկողության ոլորտում ուսումնասիրություններ իրականացնող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես ՀՀ արտադրական կազմակերպությունների պայմաններում եկամուտների և ծախսերի պլանավորման ու վերահսկողության արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտման և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Պատմություն

Աշխատությունը վերաբերում է ռուսական և խորհրդային սոցիալիստական շարժման ներսում ձևավորված գաղափարական ու քաղաքական հակասություններին՝ կենտրոնանալով տրոցկիզմի և մենշևիզմի փոխհարաբերությունների, դրանց ծրագրային դրույթների և հեղափոխական շարժման վերաբերյալ ունեցած տարբեր պատկերացումների վրա։ Նյութը կարելի է դիտարկել որպես իր ժամանակաշրջանի քաղաքական-գաղափարական բանավեճերի արտահայտություն, որտեղ կուսակցական ուղղությունների միջև տարաձայնությունները ներկայացվում են իշխանության, հեղափոխության ռազմավարության, կուսակցության կազմակերպման, սոցիալական ուժերի դերի և պետության զարգացման վերաբերյալ քննարկումների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սոցիալ-դեմոկրատական շարժման պառակտումների պատմական նախադրյալներին և այն գաղափարական հարցերին, որոնց շուրջ ձևավորվեցին տարբեր խմբավորումներ ու քաղաքական հոսանքներ։ Քննվում են հեղափոխական գործընթացում բանվոր դասակարգի, գյուղացիության և այլ հասարակական խմբերի դերի վերաբերյալ մոտեցումները, ինչպես նաև քաղաքական կազմակերպության կառուցվածքի և պայքարի մեթոդների շուրջ եղած տարաձայնությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տրոցկիզմի և մենշևիզմի գաղափարական համեմատությունը՝ հաշվի առնելով, որ դրանց միջև հարաբերությունները պատմական տարբեր փուլերում ունեցել են փոփոխվող և հակասական բնույթ։ Միաժամանակ նման աշխատությունը պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատական մոտեցում, քանի որ խորհրդային քաղաքական գրականության մեջ գաղափարական հակառակորդների վերաբերյալ օգտագործվող հասկացություններն ու գնահատականները հաճախ պայմանավորված էին տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական քաղաքական լեզվով և ներկուսակցական պայքարով։ Այդ պատճառով նյութը արժեքավոր է ոչ միայն ներկայացվող քաղաքական գաղափարների ուսումնասիրության, այլև խորհրդային գաղափարախոսության, քաղաքական հռետորաբանության և հակառակորդ քաղաքական ուղղությունների կերպավորման մեխանիզմները հասկանալու տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էին քաղաքական տեսությունները մեկնաբանվում կուսակցական բանավեճերի շրջանակում, ինչպես էին սահմանվում «ճիշտ» և «շեղվող» ուղղությունները և ինչ դեր ուներ քաղաքական բառապաշարը գաղափարական սահմանազատման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարող է ծառայել որպես աղբյուր ռուսական հեղափոխական շարժման, սոցիալ-դեմոկրատական գաղափարների պատմության և խորհրդային քաղաքական մտքի ուսումնասիրության համար՝ հատկապես այն դեպքում, երբ դրա դրույթները համադրվում են տարբեր քաղաքական ուղղությունների փաստաթղթերի և պատմագիտական ուսումնասիրությունների հետ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Կովկասի տարբեր ազգությունների կրթվածության մակարդակների և դպրոցական գործի զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով պատմական տվյալների համեմատական վերլուծության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կրթության զարգացումը դիտարկվում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր ժողովուրդների կրթական համակարգերի ձևավորման առանձնահատկություններն ու դրանց միջև առկա տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցների թվին և տարածվածությանը, սովորողների ընդգրկվածությանը, կրթության հասանելիությանը, գրագիտության մակարդակին, ուսուցման կազմակերպմանը և կրթական հաստատությունների զարգացման դինամիկային։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը տարբեր ազգությունների կրթվածության ցուցանիշների համադրումն է, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտել ինչպես ընդհանուր տարածաշրջանային միտումները, այնպես էլ առանձին համայնքների կրթական զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ գործոններ էին նպաստում կամ խոչընդոտում դպրոցական ցանցի ընդլայնմանը, կրթության տարածմանը և գրագիտության մակարդակի բարձրացմանը։ Քննարկվում է նաև կրթական քաղաքականության, հասարակական նախաձեռնությունների, մշակութային և ազգային ինքնության պահպանման ձգտումների ազդեցությունը դպրոցական գործի զարգացման վրա։ Պատմական վիճակագրական և համեմատական տվյալների օգտագործումը թույլ է տալիս կրթության զարգացումը դիտարկել ոչ միայն առանձին դպրոցների կամ համայնքների մակարդակով, այլև ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել 19-րդ դարի Կովկասի հասարակական և մշակութային պատմության, կրթության պատմության և գրագիտության տարածման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, մանկավարժներին, սոցիոլոգներին, ազգագրագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական իրականության ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով դպրոցական գործի զարգացման տարբեր տեմպերը, կրթության հասանելիության խնդիրները և տարածաշրջանի ժողովուրդների կրթական գործընթացների փոխկապակցված առանձնահատկությունները։

Կենսաբանություն

Կենսաբժշկական և նյարդաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ամֆետամինով մակածված երկբևեռ խանգարման փորձարարական մոդելում LBC1 պրոբիոտիկների համալիրի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ առնետների ուղեղում L-արգինինի նյութափոխանակության փոփոխությունների տեսանկյունից։ Քննության են առնվում երկբևեռ խանգարման նյարդակենսաբանական առանձնահատկությունները, դրա ուսումնասիրման փորձարարական մոդելները և նյարդային համակարգի կենսաքիմիական գործընթացների հնարավոր խանգարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում L-արգինինի նյութափոխանակության ուղիներին, ազոտի օքսիդի առաջացման գործընթացներին, արգինազային համակարգի գործունեությանը և դրանց նշանակությանը նյարդային բջիջների ֆունկցիոնալ վիճակի կարգավորման համար։ Վերլուծվում են պրոբիոտիկների հնարավոր ազդեցությունները աղիք-ուղեղ փոխազդեցության, նյարդաբորբոքային գործընթացների, օքսիդատիվ սթրեսի և նյարդաքիմիական հավասարակշռության վրա։ Քննարկվում են նաև ամֆետամինով մակածված վարքային ու կենսաքիմիական փոփոխությունների գնահատման, փորձարարական խմբերի համեմատության և ուղեղային հյուսվածքներում նյութափոխանակային ցուցանիշների որոշման մեթոդաբանական հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են LBC1 պրոբիոտիկների համալիրի հնարավոր նյարդապաշտպան ազդեցությունները, L-արգինինի փոխանակության կարգավորման մեխանիզմները և դրանց կապը փորձարարական մոդելում դիտարկվող փոփոխությունների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված տվյալների հնարավոր նշանակությանը հոգեկան խանգարումների կենսաքիմիական մեխանիզմների բացահայտման և հետագա նախակլինիկական հետազոտությունների զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյարդաքիմիայի, կենսաքիմիայի, փորձարարական նյարդագիտության, հոգեֆարմակոլոգիայի և մանրէակենսաբանական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է դատախազական գործունեության և խուլիգանության դեմ պայքարի հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ պատմատեսական և քրեաիրավական վերլուծության համադրությամբ։ Գրքում ուսումնասիրվում է խուլիգանության՝ որպես հասարակական կարգի և հասարակական համակեցության դեմ ուղղված իրավախախտման, ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքը, դրա իրավական ընկալման փոփոխությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում դրա դեմ պայքարի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խուլիգանության քրեաիրավական բնութագրին, դրա օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշներին, հանցակազմի տարրերին, իրավական որակավորման խնդիրներին և հարակից իրավախախտումներից տարբերակման չափանիշներին։ Աշխատության կարևոր բաժիններից է դատախազության դերի ուսումնասիրությունը խուլիգանության դեմ պայքարում․ դիտարկվում են օրինականության նկատմամբ դատախազական հսկողության, քրեական հետապնդման իրականացման, նախաքննության օրինականության ապահովման և դատարանում պետական մեղադրանքի պաշտպանության հետ կապված հարցերը։ Քննության են առնվում նաև խուլիգանական դրսևորումների պատճառներն ու պայմանները, դրանց կանխարգելման հնարավորությունները և իրավապահ մարմինների գործունեության արդյունավետության բարձրացման ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է քրեական քաղաքականության, պատժի անհատականացման, հասարակական կարգի պաշտպանության և կանխարգելիչ միջոցառումների փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես կարելի է միաժամանակ ապահովել հասարակական անվտանգության և կարգի արդյունավետ պաշտպանությունը՝ պահպանելով անձի իրավունքների, ազատությունների և քրեական արդարադատության հիմնարար սկզբունքները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, դատավորների, իրավագիտության ուսանողների, քրեագետների, գիտաշխատողների և հասարակական կարգի պահպանման ու հանցավորության կանխարգելման իրավական հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր երկրների հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշների միջազգային համադրումների արդյունքների վիճակագրական ուսումնասիրությանը և դրանց համադրելիության, մեկնաբանման ու վերլուծության մեթոդաբանական խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում ազգային տնտեսությունների մասշտաբները, կառուցվածքը և զարգացման մակարդակը բնութագրող ցուցանիշների համեմատական գնահատումն է՝ վիճակագրական միասնական սկզբունքների կիրառմամբ։ Ուշադրություն է հատկացվում համախառն ներքին արդյունքի, բնակչության մեկ շնչին ընկնող տնտեսական ցուցանիշների, սպառման, ներդրումների, ազգային եկամտի և տնտեսության այլ ընդհանրացնող մեծությունների միջազգային համադրմանը։ Կարևոր խնդիրներից է տարբեր երկրների ազգային արժույթներով արտահայտված ցուցանիշների այնպիսի վերափոխումը, որը հնարավորություն կտա նվազեցնել գների մակարդակների և արժութային հարաբերակցությունների տարբերությունների ազդեցությունը։ Այդ համատեքստում ուսումնասիրվում է գնողունակության համարժեքության կիրառման նշանակությունը՝ որպես տարբեր տնտեսությունների իրական ծավալների և բնակչության տնտեսական բարեկեցության հարաբերական մակարդակների գնահատման վիճակագրական գործիք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սկզբնական տվյալների որակին, ազգային վիճակագրական համակարգերի մեթոդաբանական տարբերություններին, ապրանքների և ծառայությունների համադրելի խմբերի ընտրությանը և միջազգային դասակարգումների կիրառմանը։ Քննվում են գների ինդեքսների ձևավորման, կշիռների ընտրության և համախմբված ցուցանիշների հաշվարկման մեթոդները, քանի որ դրանց առանձնահատկությունները կարող են ազդել երկրների միջև ստացվող հարաբերակցությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային համադրումների արդյունքների վիճակագրական վերլուծությունը՝ երկրների կամ երկրների խմբերի միջև տնտեսական տարբերությունների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և հարաբերական դիրքերի բացահայտման նպատակով։ Կարող են կիրառվել հարաբերական մեծությունների, ինդեքսային մեթոդների, խմբավորումների, տատանումների ցուցանիշների, հարաբերակցային և այլ վիճակագրական մեթոդների հնարավորությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ստացված արդյունքների ժամանակային համեմատելիության խնդիրը, քանի որ մեթոդաբանության, տվյալների աղբյուրների կամ տնտեսական կառուցվածքի փոփոխությունները կարող են սահմանափակել տարբեր ժամանակաշրջանների ցուցանիշների անմիջական համադրումը։ Կարևորվում է նաև անվանական և իրական տնտեսական մեծությունների տարբերակումը, որպեսզի փոխարժեքային տատանումները չմեկնաբանվեն որպես արտադրության կամ կենսամակարդակի համարժեք փոփոխություններ։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս միջազգային վիճակագրական տվյալները դիտարկել ոչ միայն որպես երկրների ցուցանիշների պարզ համեմատություն, այլ որպես մեթոդաբանորեն բարդ համակարգ, որի արդյունքների հավաստի մեկնաբանման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել հաշվարկման սկզբունքները և տվյալների սահմանափակումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մակրոտնտեսական վերլուծության, տնտեսական վիճակագրության, միջազգային տնտեսագիտության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման համեմատական ուսումնասիրությունների համար։