Անգլերենի հայերեն ինքնուսույց /Փորձնական տարբերակ/- Արսեն Մարտիրոսյան

Տեխնոլոգիա

Ուսումնասիրությունը նվիրված է պոլիակրիլամիդային հիդրոգելի սինթեզին և դրա ֆիզիկաքիմիական ու կառուցվածքային հատկությունների հետազոտությանը՝ ոչ ավանդական մեթոդի կիրառմամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են պոլիմերային ցանցի ձևավորման առանձնահատկությունները, սինթեզի պայմանների ազդեցությունը նյութի կառուցվածքի և վերջնական հատկությունների վրա, ինչպես նաև ստացված հիդրոգելի վարքը տարբեր միջավայրերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ ավանդական սինթեզի մեթոդի առանձնահատկություններին և դրա հնարավոր առավելություններին ավանդական մոտեցումների համեմատ՝ նյութի կառուցվածքային և գործառական բնութագրերը նպատակային կերպով կարգավորելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել հիդրոգելի ջուր կլանելու և պահելու ունակությունը, ուռչման աստիճանը, մեխանիկական կայունությունը, կառուցվածքային խտությունը և միջավայրի տարբեր պայմանների նկատմամբ արձագանքը։ Այս հատկությունները կարևոր նշանակություն ունեն հիդրոգելների կիրառման համար, քանի որ դրանց գործնական արդյունավետությունը մեծապես պայմանավորված է պոլիմերային ցանցի կառուցվածքով և արտաքին պայմանների ազդեցության նկատմամբ նյութի վարքով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սինթեզի տեխնոլոգիական պարամետրերի և ստացված նյութի հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև գնահատելու մշակված մեթոդի կիրառական ներուժը։ Պոլիակրիլամիդային հիդրոգելների ուսումնասիրությունը կարևոր է նյութագիտության, պոլիմերային տեխնոլոգիայի և տարբեր ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման ոլորտներում, քանի որ նման համակարգերը կարող են կիրառվել որպես խոնավություն պահող, ներծծող կամ վերահսկվող միջավայր ձևավորող նյութեր։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պոլիմերային քիմիայի, նյութագիտության, ֆիզիկական քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիայի մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հակամանրէային դեղերի կիրառման վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման, մշտադիտարկման, վերլուծության և գնահատման միասնական համակարգի ձևավորման խնդիրներին Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական համակարգի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է հակամանրէային դեղերի օգտագործման ծավալների և կառուցվածքի գնահատումը, դրանց նշանակման միտումների ուսումնասիրությունը և դեղերի արդյունավետ ու հիմնավորված կիրառմանը նպաստող վերահսկողական մեխանիզմների մշակումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակամանրէային կայունության տարածման վտանգին, որը սերտորեն կապված է նման դեղերի անհարկի կամ ոչ նպատակային օգտագործման հետ և հանդիսանում է հանրային առողջապահության կարևոր մարտահրավեր։ Քննության են առնվում բժշկական հաստատություններում և առողջապահական համակարգի տարբեր մակարդակներում դեղերի սպառման վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման հնարավոր մեթոդները, ցուցանիշների ընտրությունը, տվյալների համադրելիության ապահովումը և պարբերական գնահատման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դեղերի նշանակման գործելակերպի ուսումնասիրությանը, կլինիկական ուղեցույցներին համապատասխանության գնահատմանը և այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել ոչ նպատակահարմար կիրառմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև միջազգային ընդունված մոտեցումների և չափորոշիչների ուսումնասիրություն՝ դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի առողջապահական համակարգի առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատելու նպատակով։ Մշտադիտարկման համակարգի ձևավորումը դիտարկվում է որպես շարունակական գործընթաց, որը հնարավորություն է տալիս ժամանակի ընթացքում բացահայտել սպառման փոփոխությունները, համեմատել տարբեր բժշկական հաստատությունների կամ ժամանակաշրջանների ցուցանիշները և ժամանակին արձագանքել խնդրահարույց միտումներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առողջապահության ոլորտի մասնագետների իրազեկվածության բարձրացման, դեղերի պատասխանատու նշանակման, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և վերահսկողության արդյունավետ կազմակերպման նշանակությանը։ Ստացված տվյալների համակարգված վերլուծությունը կարող է հիմք հանդիսանալ դեղագործական և առողջապահական քաղաքականության որոշումների, կանխարգելիչ միջոցառումների և հակամանրէային դեղերի կառավարման ծրագրերի մշակման համար։ Աշխատությունն ունի ինչպես գիտական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով դեղերի օգտագործման վերահսկողության կատարելագործմանը, հակամանրէային կայունության ռիսկերի նվազեցմանը և հանրային առողջության պաշտպանությանն ուղղված արդյունավետ կառավարման մեխանիզմների զարգացմանը։

Այլ առարկաներ

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի գրադարանային համակարգի 2017 թվականի գործունեության վիճակագրական ուսումնասիրությանը, որը ներառում է հանրապետության տարբեր տեսակի գրադարանների աշխատանքային ցուցանիշների վերլուծությունը՝ ընթերցողների սպասարկում, գրքային ֆոնդերի ծավալ, համալրման աղբյուրներ, ինչպես նաև միջազգային համագործակցության և տեղեկատվական ռեսուրսների շրջանառության տվյալներ։ Հայաստանի գրադարանային համակարգը այդ ժամանակաշրջանում բաղկացած էր պետական, հանրային, ակադեմիական և մասնագիտական գրադարանների լայն ցանցից, որոնք միասին ապահովում էին մշակութային և գիտական տեղեկատվության հասանելիությունը հանրությանը։ Վիճակագրական տվյալները ցույց են տալիս, որ հատկապես գիտական գրադարանների ոլորտում նկատելի է եղել ակտիվություն՝ ներառյալ գրքային ֆոնդերի աճ, նոր միավորների ձեռքբերում և ընթերցողների թվի կայուն սպասարկում, ինչը արտացոլում է գիտական ինֆորմացիայի նկատմամբ աճող պահանջարկը։ Ակադեմիական համակարգում գործում էին շուրջ 30 գրադարաններ, որոնք միասին սպասարկել են տասնյակ հազարավոր ընթերցողների և մշակել հարյուր հազարավոր գրադարանային միավորներ՝ ձևավորելով խոշոր տեղեկատվական բազա գիտական հետազոտությունների համար։ Բացի այդ, գրադարանները ակտիվորեն մասնակցել են միջազգային գրքափոխանակության գործընթացներին՝ համագործակցելով հարյուրավոր կազմակերպությունների հետ և ապահովելով ինչպես ներմուծվող, այնպես էլ արտահանվող գրականության հոսք։ Ընդհանուր առմամբ, 2017 թվականի վիճակագրական վերլուծությունը ցույց է տալիս գրադարանների դերի պահպանումը որպես կրթական, գիտական և մշակութային կարևոր ինստիտուտներ, ինչպես նաև դրանց աստիճանական արդիականացումը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման ուղղությամբ։

Մանկավարժություն

Ստեղծագործությունը մեթոդական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է կրթական գործընթացի, դասավանդման մեթոդների և ուսուցչի մասնագիտական գործունեության վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ուսումնական պարապմունքների գնահատման և ուսումնասիրության սկզբունքները, դասի կառուցվածքի, նպատակների, բովանդակության, կիրառվող մեթոդների և արդյունքների փոխկապակցվածության գնահատման մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է բացահայտել ուսուցման ուժեղ և թույլ կողմերը, կատարելագործել դասավանդման մեթոդները և բարձրացնել կրթության արդյունավետությունը։ Նյութում քննարկվում են նաև ուսուցչի ինքնավերլուծության, փորձի ընդհանրացման և մասնագիտական զարգացման կարևորությունը՝ որպես կրթության որակի բարելավման կարևոր նախապայմաններ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց մանկավարժների, մեթոդիստների և կրթության կազմակերպիչների համար՝ օգնելով ավելի համակարգված գնահատել և կատարելագործել ուսումնական գործընթացը։

Մշակույթ

Գամփռ շան տարեգրությունը հայկական ժայռապատկերներում կարևոր վկայություն է Հայաստանի հնագույն բնակչության կենցաղի, հավատալիքների և մարդու ու կենդանու փոխհարաբերությունների մասին, որտեղ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել հայկական հովվաշունը՝ Gampr։ Հայկական ժայռապատկերներում, որոնք հայտնաբերվել են տարբեր լեռնային շրջաններում, գամփռանման շների պատկերները հաճախ ներկայացվում են որսի, հովվության կամ պահապանության տեսարաններում, ինչը ցույց է տալիս դրանց բազմակողմանի օգտագործումը հին հասարակությունում։ Այս պատկերները վկայում են, որ գամփռը ոչ միայն ընտանի կենդանի էր, այլ նաև մարդու կարևոր գործընկեր՝ հատկապես անասնապահական և պաշտպանական գործունեության մեջ։ Ժայռապատկերային արվեստում շան կերպարը երբեմն կապված է նաև խորհրդանշական իմաստների հետ՝ ուժի, հավատարմության և պաշտպանական ուժի գաղափարներով, ինչը ենթադրում է, որ այն ունեցել է նաև հոգևոր կամ ծիսական նշանակություն։ Հնագիտական տվյալները թույլ են տալիս ենթադրել, որ գամփռի տեսակի ձևավորումն ու տարածումը Հայաստանում ունի հազարավոր տարիների պատմություն, և ժայռապատկերները հանդիսանում են դրա ամենահին պատկերագրական ապացույցներից մեկը։ Այս պատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ ոչ միայն շների էվոլյուցիոն զարգացումը տարածաշրջանում, այլ նաև հին հայկական հասարակության տնտեսական և մշակութային կառուցվածքը, որտեղ կենդանիները եղել են կյանքի անբաժանելի մաս։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հարմոնիկ և հոլոմորֆ ֆունկցիաների կշռված տարածությունների տեսությանը՝ դրանց կառուցվածքի, հիմնական հատկությունների և ֆունկցիոնալ անալիզի ու կոմպլեքս անալիզի տարբեր խնդիրներում կիրառությունների տեսանկյունից։ Աշխատության կենտրոնում այն ֆունկցիոնալ տարածություններն են, որոնց տարրերը օժտված են համապատասխան կշռված նորմերով կամ ինտեգրալային պայմաններով, ինչի շնորհիվ հնարավոր է ավելի ճշգրիտ նկարագրել ֆունկցիաների վարքը տվյալ տիրույթի տարբեր հատվածներում, հատկապես սահմանին մոտենալիս։ Կշռի ներմուծումը թույլ է տալիս տարածության կառուցվածքը հարմարեցնել ուսումնասիրվող ֆունկցիաների առանձնահատկություններին և առանձնացնել այն դասերը, որոնց աճը կամ նվազումը բավարարում է որոշակի պայմանների։ Հոլոմորֆ ֆունկցիաների տեսությունը կոմպլեքս անալիզի հիմնարար բաժիններից է, որտեղ ֆունկցիայի դիֆերենցելիությունը կոմպլեքս փոփոխականի նկատմամբ առաջացնում է բազմաթիվ ուժեղ հատկություններ։ Հոլոմորֆ ֆունկցիաները սերտորեն կապված են հարմոնիկ ֆունկցիաների հետ․ հոլոմորֆ ֆունկցիայի իրական և կեղծ մասերը հարմոնիկ են, իսկ այդ կապը հնարավորություն է տալիս մեկ տեսության մեթոդներն օգտագործել մյուսի խնդիրներում։ Այդ պատճառով հարմոնիկ և հոլոմորֆ ֆունկցիաների կշռված տարածությունների համատեղ ուսումնասիրությունը կարևոր է թե՛ տեսական, թե՛ կիրառական տեսանկյունից։ Կշռված տարածությունների հիմնական գաղափարներից է ֆունկցիայի չափի կամ աճի գնահատումը ոչ թե սովորական նորմի միջոցով, այլ որոշակի կշռային ֆունկցիայի ներգրավմամբ։ Կշիռը կարող է տարբեր կերպ ազդել տարածության տարբեր հատվածների վրա՝ օրինակ՝ ավելի մեծ նշանակություն տալով տիրույթի սահմանին մոտ գտնվող արժեքներին կամ, հակառակը, նվազեցնելով այդ հատվածների ներդրումը ինտեգրալային նորմում։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կառուցել ֆունկցիաների ավելի նուրբ դասակարգումներ և ուսումնասիրել այնպիսի ֆունկցիաներ, որոնք սովորական տարածություններում կարող են չլինել, բայց կշռված տարածության մեջ ունեն վերջավոր նորմ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կշռված տարածությունների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում են նորմերի, կիսանորմերի և համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների ամբողջականության հարցերը։ Այդ հատկությունները կարևոր են, քանի որ ֆունկցիոնալ անալիզի բազմաթիվ թեորեմներ կիրառելի են միայն այնպիսի տարածություններում, որոնք ունեն համապատասխան մետրական կամ գծային կառուցվածք։ Հոլոմորֆ ֆունկցիաների դեպքում տարածության կառուցվածքը միաժամանակ արտացոլում է և՛ ինտեգրելիության պայմանները, և՛ ֆունկցիաների կոմպլեքս անալիտիկ հատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կշռի ընտրության խնդրին։ Կշռի տարբեր հատկությունները կարող են էապես փոխել համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածության բնույթը։ Որոշ կշիռներ թույլ են տալիս վերահսկել ֆունկցիայի աճը, մյուսները՝ սահմանին մոտ նրա վարքը կամ ինտեգրելիությունը։ Այդ պատճառով կշռված տարածությունների ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե տվյալ կշռի համար ինչպիսի ֆունկցիաներ են պատկանում տարածությանը և ինչ լրացուցիչ հատկություններ են հետևում դրանց պատկանելիությունից։ Հոլոմորֆ ֆունկցիաների համար նման խնդիրները հաճախ կապվում են ֆունկցիայի սահմանային վարքի, աճի արագության և արժեքների բաշխման հետ։ Հարմոնիկ ֆունկցիաների դեպքում կարևոր նշանակություն ունեն միջին արժեքների հատկությունը, առավելագույնի սկզբունքը և սահմանային արժեքների հետ կապը։ Այս հատկությունները հնարավորություն են տալիս ֆունկցիայի ներքին վարքը կապել նրա արժեքների հետ տիրույթի սահմանին։ Կշռված տարածությունների շրջանակում այդ կապը կարող է ուսումնասիրվել ավելի մանրամասն՝ հաշվի առնելով տարբեր հատվածների նկատմամբ կշռի ազդեցությունը։ Այսպիսի մոտեցումը հատկապես օգտակար է այն դեպքերում, երբ ֆունկցիայի վարքը տիրույթի սահմանին զգալիորեն տարբերվում է ներքին տիրույթում ունեցած վարքից։ Ուսումնասիրության կարևոր թեման է նաև ֆունկցիոնալների և օպերատորների վարքը կշռված տարածություններում։ Հոլոմորֆ ֆունկցիաների տարածությունների համար կարող են ուսումնասիրվել գնահատման ֆունկցիոնալները, պրոյեկցիոն օպերատորները, բազմապատկման օպերատորները և այլ գծային կամ ոչ գծային փոխակերպումներ։ Դրանց սահմանափակությունը, կոմպակտությունը կամ շարունակականությունը հաճախ կախված են ինչպես կշռից, այնպես էլ տիրույթի երկրաչափական հատկություններից։ Այս հարցերը կարևոր են ժամանակակից ֆունկցիոնալ անալիզում և օպերատորների տեսության մեջ։ Կշռված տարածությունների տեսությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև ֆունկցիաների տարբեր դասերի միջև ներդրումները։ Եթե մի կշռված տարածություն ներառվում է մեկ այլ տարածության մեջ, անհրաժեշտ է որոշել, թե ինչ պայմաններ են ապահովում այդ ներդրման շարունակականությունը կամ այլ հատկությունները։ Նման հարցերը սերտորեն կապված են կշիռների համեմատության, ֆունկցիաների աճի գնահատականների և տվյալ տարածքների կառուցվածքային առանձնահատկությունների հետ։ Դրանք կարող են կարևոր լինել ինչպես տեսական թեորեմների ձևակերպման, այնպես էլ կոնկրետ օպերատորների հատկությունների ուսումնասիրության համար։ Ուսումնասիրության մեջ հարմոնիկ և հոլոմորֆ ֆունկցիաները դիտարկվում են ոչ միայն առանձին ֆունկցիաների մակարդակում, այլև որպես համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների տարրեր։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս անցնել կոնկրետ ֆունկցիաների հատկություններից դեպի ընդհանուր տարածությունների կառուցվածքային ուսումնասիրություն։ Դրա շնորհիվ հնարավոր է կիրառել ֆունկցիոնալ անալիզի այնպիսի գործիքներ, ինչպիսիք են գծային ֆունկցիոնալների տեսությունը, նորմավորված տարածությունների մեթոդները և օպերատորների ուսումնասիրությունը։ Թեման կարևոր է նաև այն պատճառով, որ կշռված տարածությունները հաճախ հնարավորություն են տալիս լուծելու այնպիսի խնդիրներ, որոնք սովորական տարածություններում չափազանց կոպիտ են ձևակերպվում։ Կշռի միջոցով հնարավոր է առանձնացնել ֆունկցիայի վարքի այն առանձնահատկությունը, որը տվյալ խնդրի համար առավել նշանակալի է, և կառուցել ավելի ճկուն մաթեմատիկական մոդել։ Այդ պատճառով այս տեսությունը կիրառելի է ոչ միայն մաքուր կոմպլեքս անալիզում, այլև ֆունկցիոնալ անալիզի, մասնակի ածանցյալներով հավասարումների և օպերատորների տեսության որոշ ուղղություններում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է հարմոնիկ և հոլոմորֆ ֆունկցիաների կշռված տարածությունների ուսումնասիրության հիմնական գաղափարներն ու մեթոդները՝ կենտրոնանալով ֆունկցիաների աճի, ինտեգրելիության, սահմանային վարքի և համապատասխան օպերատորային հատկությունների վրա։ Այն կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ֆունկցիոնալ անալիզով ու կոմպլեքս անալիզով զբաղվող ուսանողներին՝ հնարավորություն տալով խորացնել պատկերացումները կշռված ֆունկցիոնալ տարածությունների կառուցվածքի և դրանցում հարմոնիկ ու հոլոմորֆ ֆունկցիաների ուսումնասիրության մեթոդների վերաբերյալ։