Անգլիայի քաղաքական և հասարակական կյանքը

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Երևանյան խզվածքի ժամանակակից սեյսմոտեկտոնիկ ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ երկրակեղևի շարժումների, տեկտոնական գործընթացների և դրանց հետ կապված սեյսմիկ դրսևորումների վերլուծության միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են խզվածքի երկրաբանական կառուցվածքը, տարածական դիրքը, տեկտոնական առանձնահատկությունները և ժամանակակից շարժումների բնույթը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տվյալ գոտում ընթացող երկրադինամիկ գործընթացների օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմիկության տարածական և ժամանակային բաշխմանը, երկրաշարժերի առաջացման հնարավոր մեխանիզմներին, երկրակեղևում լարվածության կուտակմանն ու դրա արտազատման գործընթացներին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել սեյսմոլոգիական դիտարկումների, երկրաբանական և գեոդեզիական տվյալների համադրության արդյունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու խզվածքի ներկայիս ակտիվության աստիճանը և դրա դերը տարածաշրջանի ընդհանուր տեկտոնական կառուցվածքում։ Քննության են առնվում նաև սեյսմոտեկտոնական ակտիվության և երկրաշարժային վտանգի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև Երևան քաղաքի և հարակից տարածքների համար հնարավոր սեյսմիկ ռիսկերի գնահատման գիտական նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարածաշրջանի երկրաշարժածին կառուցվածքների ավելի խորքային ընկալմանը, սեյսմիկ վտանգի գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը և երկրաշարժերի մշտադիտարկման համակարգերի զարգացմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում սեյսմոլոգների, երկրաբանների, երկրաֆիզիկոսների, սեյսմոտեկտոնիկայի մասնագետների, քաղաքաշինության և տարածքային պլանավորման ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի երկրադինամիկ և սեյսմիկ գործընթացներով հետաքրքրվող գիտական հանրության համար։

Աշխարհագրություն

Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պոլիգրաֆիայի արտադրական կազմակերպություններում նյութական ծախսումների կառավարչական հաշվառման համակարգի ուսումնասիրմանն ու դրա կատարելագործման մեթոդաբանական հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են արտադրական գործընթացում օգտագործվող հումքի, հիմնական և օժանդակ նյութերի, կիսաֆաբրիկատների, փաթեթավորման միջոցների և այլ նյութական ռեսուրսների ծախսերի ձևավորման, հաշվառման, խմբավորման, վերահսկման և վերլուծության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է նյութական ռեսուրսների օգտագործման վերաբերյալ հաշվապահական և կառավարչական տեղեկատվությունը դարձնել առավել ճշգրիտ, օպերատիվ և օգտակար արտադրական ու կառավարչական որոշումների ընդունման համար։ Աշխատությունը ներկայացնում է նյութական ծախսումների կառավարչական հաշվառման տեսական և գործնական հիմքերը՝ անդրադառնալով ծախսերի դասակարգման, նորմավորման, ինքնարժեքի ձևավորման, ծախսերի պատասխանատվության կենտրոնների, ներքին վերահսկողության և շեղումների վերլուծության խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են պոլիգրաֆիական արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկություններից բխող նյութական ծախսումների հաշվառման դժվարությունները, քանի որ այս ոլորտում արտադրանքի բազմազանությունը, պատվերների անհատական բնույթը, նյութերի մեծ տեսականին և արտադրական գործընթացների փուլայնությունը պահանջում են հաշվառման ավելի ճկուն ու նպատակային մեթոդներ։ Նյութում կարևոր տեղ է հատկացվում նյութական ծախսումների վերաբերյալ տեղեկատվության ձևավորման և կառավարչական հաշվետվությունների կատարելագործմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել ծախսերի վերահսկելիությունը, բացահայտել ռեսուրսների ոչ արդյունավետ օգտագործման պատճառները և նվազեցնել արտադրանքի ինքնարժեքը։ Քննարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել նաև արտադրանքի գների հիմնավորմանը, արտադրական ծրագրերի պլանավորմանը, շահութաբերության գնահատմանը և կազմակերպության ֆինանսատնտեսական արդյունքների բարելավմանը։ Աշխատանքը հատկապես արժեքավոր է կառավարչական հաշվառման և արտադրական ծախսերի կառավարման հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, տնտեսագետների, հաշվապահների, ֆինանսական և արտադրական կառավարման մասնագետների, ինչպես նաև տնտեսագիտական բուհերի ուսանողների համար։ Այն համադրում է տեսական դրույթները և դրանց կիրառական նշանակությունը՝ առաջարկելով նյութական ծախսումների հաշվառման և կառավարման այնպիսի կատարելագործված մոտեցումների ուսումնասիրություն, որոնք կարող են համապատասխանել Հայաստանի պոլիգրաֆիական արտադրության պայմաններին և նպաստել կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացմանը։

Բժշկություն

Աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հարավ-արևմտյան շրջաններում համաճարակաբանական իրավիճակի տարածական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և բնակչության հիգիենիկ ու հակահամաճարակային անվտանգության ապահովման արդյունավետ համակարգերի հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմքում բժշկական աշխարհագրության և համաճարակաբանության փոխկապակցված մոտեցումն է, որի միջոցով հիվանդությունների տարածվածությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բժշկական խնդիր, այլև որպես տարածքի բնական, սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական, կենցաղային և սանիտարահիգիենիկ պայմանների հետ կապված երևույթ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարածաշրջանի բնակավայրերի աշխարհագրական դիրքը, բնակչության խտությունը և տեղաբաշխումը, կլիմայական ու բնական պայմանները, ջրային ռեսուրսները, բնակարանային և կոմունալ ենթակառուցվածքների վիճակը, խմելու ջրի ապահովվածությունը, սննդի պահպանման և օգտագործման պայմանները, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունը։ Այս գործոնների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն տարածքային գոտիները, որտեղ բնակչությունը կարող է առավել խոցելի լինել վարակիչ հիվանդությունների առաջացման կամ տարածման նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վարակիչ հիվանդությունների տարածման օրինաչափություններին և դրանց հնարավոր կապին շրջակա միջավայրի ու բնակչության կենսապայմանների հետ։ Համաճարակաբանական աշխարհագրության տեսանկյունից կարևոր է ոչ միայն հիվանդությունների ընդհանուր տարածվածության գնահատումը, այլև դրանց տարածական և ժամանակային փոփոխությունների բացահայտումը, հնարավոր օջախների առանձնացումը և ռիսկային տարածքների քարտեզագրումը։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել կանխարգելիչ միջոցառումների ավելի նպատակային կազմակերպմանը։ Աշխատանքի մյուս կարևոր ուղղությունը բնակչության հիգիենիկ և հակահամաճարակային անվտանգության համակարգի ուսումնասիրությունն է։ Այդ համակարգը ենթադրում է վարակիչ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերում, համաճարակաբանական հսկողություն, հիվանդությունների կանխարգելում, սանիտարական կանոնների պահպանում, շրջակա միջավայրի գործոնների վերահսկողություն, անհրաժեշտ ախտահանիչ միջոցառումների իրականացում և բնակչության հիգիենիկ իրազեկվածության բարձրացում։ Հայաստանի սանիտարահամաճարակային անվտանգության իրավական համակարգում ևս ընդգծվում են հիվանդությունների կանխարգելումը, շրջակա միջավայրի առողջացումը, սանիտարական նորմերի պահպանումը, պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային հսկողությունը և բնակչության առողջության վրա միջավայրի գործոնների ազդեցության գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև ջրամատակարարման և ջրահեռացման համակարգերի, բնակավայրերի սանիտարական վիճակի, կենցաղային թափոնների հեռացման, սննդի անվտանգության և բժշկական սպասարկման հետ կապված գործոնները, քանի որ դրանց թերությունները կարող են նպաստել վարակիչ հիվանդությունների տարածմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բնակչության հիգիենիկ կրթությունը․ տեղեկատվության տարածումը, անձնական և հասարակական հիգիենայի կանոնների ուսուցումը և հիվանդությունների կանխարգելման վերաբերյալ իրազեկումը կարող են էապես նպաստել համաճարակաբանական ռիսկերի նվազեցմանը։ Պաշտոնական սանիտարահամաճարակային մոտեցումներում հիգիենիկ գիտելիքների տարածումը նույնպես դիտարկվում է որպես բնակչության անվտանգության ապահովման բաղադրիչ։ Աշխատանքը կարող է ներառել համաճարակաբանական ցուցանիշների վիճակագրական վերլուծություն, հիվանդությունների տարածական բաշխման համեմատություն, ռիսկի գործոնների գնահատում և տարբեր շրջանների միջև համաճարակաբանական իրավիճակի համադրում։ Այդ տվյալների հիման վրա հնարավոր է մշակել տարածքային ռիսկի գնահատման չափանիշներ և առաջարկություններ՝ կանխարգելիչ միջոցառումների առաջնահերթությունները որոշելու համար։ Հատկապես կարևոր է տարբերակել բնակչության ընդհանուր հիգիենիկ անվտանգության և արտակարգ իրավիճակներում հակահամաճարակային պատրաստվածության խնդիրները, քանի որ բնական աղետները, բնակչության տեղաշարժերը, ենթակառուցվածքների վնասումը կամ առողջապահական համակարգի ծանրաբեռնվածությունը կարող են փոխել վարակիչ հիվանդությունների տարածման ռիսկը։ Ժամանակակից հանրային առողջապահական փորձը ցույց է տալիս, որ ճգնաժամային և հակամարտությունից տուժած միջավայրերում անհրաժեշտ է պահպանել համաճարակաբանական զգոնությունը և ապահովել առողջապահական, հումանիտար ու այլ կառույցների համակարգված համագործակցությունը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների մշակման մեջ, որոնք կարող են օգտագործվել բնակչության առողջության տարածքային գնահատման, վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման, հիգիենիկ պայմանների բարելավման և հակահամաճարակային միջոցառումների պլանավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է համաճարակաբանության, բժշկական աշխարհագրության, հիգիենայի և հանրային առողջապահության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ուսումնասիրվող տարածքի համաճարակաբանական առանձնահատկությունները, գնահատել բնակչության առողջության վրա ազդող հիմնական ռիսկային գործոնները և հիմնավորել դրանց նվազեցման ու բնակչության հիգիենիկ-հակահամաճարակային անվտանգության բարձրացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։

Գրականություն

Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայ գրող, հրապարակախոս և մշակութային գործիչ Կոստան Զարյանի կյանքի ուղու, ստեղծագործական գործունեության և գաղափարական աշխարհայացքի համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նրա կենսագրական հիմնական փուլերը, կրթական և մշակութային ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նրա մասնակցությունը սփյուռքահայ և եվրոպական գրական միջավայրերին։ Վերլուծվում են Զարյանի արձակ և հրապարակախոսական գործերը, դրանց թեմատիկ բազմազանությունը, ոճական առանձնահատկությունները և փիլիսոփայական-մշակութային շերտերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ինքնության, հայրենիքի, քաղաքակրթության և մարդու հոգևոր որոնումների գաղափարներին։ Քննարկվում է նրա գրական ժառանգության ազդեցությունը հայ արդի գրական մտքի զարգացման վրա, ինչպես նաև նրա տեղը համաշխարհային մոդեռնիստական շարժումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականագիտության և մշակութաբանության ոլորտներում՝ նպաստելով Կոստան Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ավելի խորքային գիտական ընկալմանը։

Լեզվաբանություն

Շարունակելով առաջին հատորի գաղափարական գիծը՝ ներկայացնում է լեզվաբանական մտքի զարգացման հաջորդ փուլերը՝ հիմնականում կենտրոնանալով նոր և ժամանակակից լեզվաբանական ուղղությունների վրա։ Գիրքը մանրամասն վերլուծում է լեզվաբանության տարբեր դպրոցների և տեսությունների ձևավորումն ու փոխազդեցությունը՝ անդրադառնալով կառուցվածքաբանական, համեմատական-պատմական, սոցիոլեզվաբանական և այլ մոտեցումների զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև տարբեր երկրների և գիտական կենտրոնների դերը լեզվաբանության առաջընթացում՝ առանձնացնելով նշանավոր գիտնականների ներդրումը և նրանց տեսական ժառանգության ազդեցությունը հետագա հետազոտությունների վրա։ Աշխատությունը աչքի է ընկնում իր համակարգվածությամբ և վերլուծական խորությամբ՝ համադրելով փաստական նյութը տեսական ընդհանրացումների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալ լեզվաբանական գաղափարների զարգացման օրինաչափությունները։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների, գիտաշխատողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի գիտական ուսումնասիրության պատմությամբ և տեսությամբ։