Արարատյան հարթավայրի ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և պահպանման գիտատեխնիկական հիմքերի կատարելագործումը

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հակամենաշնորհային քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են մրցակցային տնտեսության սկզբունքները, շուկայում գերիշխող դիրքի ձևավորման առանձնահատկությունները, տնտեսական մրցակցության պաշտպանության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ինչպես նաև հակամենաշնորհային կարգավորման միջազգային փորձը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են մրցակցության սահմանափակման հիմնական ձևերը, մենաշնորհային և հակամրցակցային գործելակերպերը, պետական կարգավորման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը տնտեսության արդյունավետության, ներդրումային միջավայրի և սպառողների շահերի պաշտպանության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական միջավայրում մրցակցային քաղաքականության իրականացման առանձնահատկություններին, գործող օրենսդրության կիրառման խնդիրներին, վերահսկող մարմինների գործունեությանը և ոլորտի բարեփոխումների հնարավոր ուղղություններին։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական և գործնական վերլուծություններ, որոնք կարող են նպաստել մրցակցային քաղաքականության կատարելագործմանը և շուկայի առողջ զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և մրցակցային իրավունքի ու տնտեսական քաղաքականության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քաղաքագիտություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ընդհանուր ժողովի երեսունյոթերորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ որպես XIX դարի հայ ազգային կյանքի և համայնքային կառավարման պատմության փաստաթղթային աղբյուր։ Այն պահպանում է ժողովի աշխատանքի ընթացքի, քննարկումների և որոշումների վերաբերյալ գրավոր տեղեկությունները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու ազգային ներկայացուցչական մարմնի գործունեության ձևերն ու գործառույթները։ Նիստի արձանագրությունը կարող է ընդգրկել օրակարգային հարցերի ներկայացումը, մասնակիցների ելույթներն ու առաջարկությունները, քննարկումների ընթացքը և դրանց արդյունքում ընդունված որոշումները։ Այսպիսի փաստաթղթերը կարևոր են հայ համայնքի հասարակական ու վարչական կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ ցույց են տալիս, թե ինչպես էին ազգային կառույցներում բարձրաձայնվում ընդհանուր նշանակության խնդիրները և կազմակերպվում դրանց շուրջ համատեղ քննարկումները։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր նյութ է ժողովական ընթացակարգերի, պաշտոնական գրագրության և ժամանակաշրջանի վարչական լեզվի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ազգային ընդհանուր ժողովի այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համադրությամբ այն նպաստում է կառույցի գործունեության շարունակականությունը, քննարկումների ուղղությունները և համայնքային ինքնակառավարման առանձնահատկությունները բացահայտելուն։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի հասարակական կյանքով և ազգային հաստատությունների պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Միքայել Թարիվերդիևի օպերային ստեղծագործության ուսումնասիրությանը՝ նրա երաժշտական մտածողության, դրամատուրգիական սկզբունքների, ոճական առանձնահատկությունների և բեմական երաժշտության զարգացման մեջ ունեցած նշանակության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են կոմպոզիտորի օպերային երկերի երաժշտական լեզուն, կերպարային համակարգը, վոկալ և նվագախմբային արտահայտչամիջոցները, ինչպես նաև երաժշտության ու դրամատիկական գործողության փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ երաժշտությունը մասնակցում է կերպարների հոգեբանական նկարագրի ձևավորմանը, բացահայտում նրանց ներքին ապրումները և զարգացնում ստեղծագործության դրամատիկական բովանդակությունը։ Քննվում են մեղեդայնության, հարմոնիայի, ռիթմի, տեմբրի և երաժշտական ձևի առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց դերը հեղինակային անհատական ոճի ձևավորման մեջ։ Վերլուծվում են վոկալ պարտիաների կառուցման սկզբունքները, խոսքի և երաժշտության հարաբերակցությունը, երգեցիկ ու ասերգային արտահայտչաձևերի կիրառումը և դրանց նշանակությունը բեմական կերպարների ստեղծման համար։ Կարևորվում է նաև նվագախմբի դերը, որը կարող է ոչ միայն ուղեկցել վոկալ գործողությանը, այլև ինքնուրույն արտահայտել դրամատիկական իրավիճակների հոգեբանական և հուզական ենթատեքստը։ Ուսումնասիրության ընթացքում օպերային ժառանգությունը դիտարկվում է 20-րդ դարի երաժշտական մշակույթի և երաժշտական թատրոնի զարգացման ընդհանուր գործընթացների համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով ավանդական ժանրային սկզբունքների և նոր արտահայտչական մոտեցումների փոխազդեցությանը։ Քննարկվում են ստեղծագործությունների թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, հերոսների ներաշխարհի ներկայացումը, քնարական և դրամատիկական սկզբունքների համադրությունը, ինչպես նաև երաժշտական նյութի միջոցով ժամանակի, միջավայրի և գործողության մթնոլորտի ձևավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում կոմպոզիտորի ստեղծագործական անհատականությանը բնորոշ հոգեբանական խորությանը, նուրբ քնարականությանը և երաժշտական նյութի արտահայտչական կազմակերպմանը։ Օպերային ստեղծագործությունների համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեղինակի երաժշտական մտածողության զարգացման միտումները և գնահատելու նրա մոտեցումները երաժշտական դրամատուրգիայի խնդիրների նկատմամբ։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև կոմպոզիտորի ստեղծագործական ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով նրա գործունեության այն կողմերը, որոնք կապված են երաժշտական թատրոնի և վոկալ-բեմական արվեստի հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել երաժշտագիտության, օպերային արվեստի, երաժշտական դրամատուրգիայի, 20-րդ դարի երաժշտության պատմության և կոմպոզիտորական ստեղծագործության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային բևեռացման սպեկտրոսկոպիայի միջոցով վիճակագրորեն կարգավորված միջավայրերի ոչ գծային դինամիկայի առանձին ասպեկտների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում լույսի և նյութի փոխազդեցության այն երևույթներն են, որոնց դեպքում նյութի արձագանքը արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտին այլևս գծային կախվածություն չունի դաշտի ուժգնությունից։ Ոչ գծային բևեռացման սպեկտրոսկոպիան հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու միջավայրի կառուցվածքային և դինամիկական առանձնահատկությունները՝ վերլուծելով դրա բևեռացման փոփոխությունները տարբեր հաճախականությունների և արտաքին ազդեցությունների պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է դիտարկել վիճակագրորեն կարգավորված համակարգերի միկրոսկոպիկ կառուցվածքը, մասնիկների կամ տարրական օսցիլյատորների փոխազդեցությունը և դրանց համատեղ դինամիկ վարքը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ոչ գծային օպտիկական արձագանքի ձևավորման մեխանիզմներին, բևեռացման տարբեր բաղադրիչների առաջացմանը, ռեզոնանսային երևույթներին և համակարգի վիճակագրական հատկությունների ազդեցությանը դիտվող սպեկտրների վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տեսական մոդելավորում և փորձարարական սպեկտրոսկոպիական մեթոդներ՝ ոչ գծային ազդանշանների բնույթը և դրանց կախվածությունը միջավայրի պարամետրերից բացահայտելու համար։ Կարևոր է նաև ժամանակային դինամիկայի ուսումնասիրությունը, քանի որ արտաքին լազերային կամ այլ էլեկտրամագնիսական ազդեցությունից հետո համակարգի արձագանքը կարող է պարունակել արագ և դանդաղ ռելաքսացիոն գործընթացներ, կոլեկտիվ տատանումներ և այլ ոչ գծային երևույթներ։ Աշխատանքը կարող է նպաստել վիճակագրորեն կազմակերպված միջավայրերում նյութի օպտիկական հատկությունների և դրանց ժամանակային փոփոխությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ լազերային ֆիզիկայի, սպեկտրոսկոպիայի, ոչ գծային օպտիկայի, նյութագիտության և բարդ համակարգերի ֆիզիկայի համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսներին, օպտիկայի և սպեկտրոսկոպիայի մասնագետներին, տեսական ու փորձարարական հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է բազմաշերտ սալերի և թաղանթների կայունության, տատանումների և օպտիմալ նախագծման հիմնախնդիրների տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են բազմաշերտ կառուցվածքների մեխանիկական վարքագծի առանձնահատկությունները, տարբեր նյութերից կազմված շերտերի փոխազդեցությունը, արտաքին բեռնվածքների ազդեցությունը և կառուցվածքային տարրերի ամրության ու հուսալիության ապահովման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաշերտ սալերի և թաղանթների դեֆորմացիաների, լարվածային վիճակների, կայունության կորստի և ազատ ու հարկադրական տատանումների օրինաչափություններին։ Քննարկվում են շերտերի հաստության, նյութերի առաձգական հատկությունների, երկրաչափական պարամետրերի և սահմանային պայմանների ազդեցությունները կառուցվածքների դինամիկական ու ստատիկական բնութագրերի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում առաձգականության տեսության, բարակապատ կառուցվածքների մեխանիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմանը բազմաշերտ համակարգերի հաշվարկման խնդիրներում։ Կարևորվում են կայունության կրիտիկական պայմանների որոշումը, սեփական հաճախականությունների և տատանման ձևերի ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև կառուցվածքների զանգվածի, կոշտության, ամրության և նյութածախսի օպտիմալ հարաբերակցության ապահովումը։ Ուսումնասիրվում են նախագծային պարամետրերի ընտրության և օպտիմալացման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով կառուցվածքների շահագործման պայմաններն ու տեխնիկական պահանջները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ավիատիեզերական տեխնիկայում, մեքենաշինությունում, շինարարությունում և կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված կառուցվածքների նախագծման ոլորտում կիրառվող հաշվարկային մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, կառուցվածքային ճարտարագիտության, նյութագիտության և մաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետների ու տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է սուլֆոամինաթթու տաուրինի հակացավային (անտինոցիցեպտիվ) ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ կովկասյան գյուրզայի թույնի ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են թունավորման ժամանակ առաջացող նյարդաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, ցավային զգացողության ձևավորման մեխանիզմները և տաուրինի հնարավոր պաշտպանական ազդեցությունները օրգանիզմի վրա։ Ներկայացվում են փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքները, որոնք վերաբերում են թույնի կենսաբանական ազդեցությանը, նյարդային համակարգի արձագանքներին, ցավի ընկալման կարգավորմանը և կենսաքիմիական գործընթացներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի թունաբանության, նյարդաֆարմակոլոգիայի և կենսաքիմիայի ոլորտների համար՝ բացահայտելով բնական կենսաակտիվ նյութերի կիրառման հնարավորությունները թունավոր նյութերի ազդեցության հետևանքների մեղմացման և օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների ուսումնասիրման ուղղությամբ։