Արդի հայ մամուլի լեզուն

Մշակույթ

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության (ՀՍՍՀ) կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատու, որը ծառայում է որպես ընթացիկ տեղեկատվական աղբյուր տվյալ ոլորտի գիտական և մշակութային հետազոտությունների համար։ Այն ընդգրկում է համապատասխան ժամանակահատվածում լույս տեսած գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ գիտական հրապարակումներ՝ դասակարգված ըստ թեմատիկ ուղղությունների, հեղինակների և հրատարակչական տվյալների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական տվյալների ճշգրիտ կազմակերպմանը, տեղեկատվության մատչելիությանը և գիտական շրջանառության արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել ՀՍՍՀ մշակութային և գեղարվեստական կյանքի վերաբերյալ գիտական մտքի զարգացման ընթացքին՝ ապահովելով հետազոտողների, գրադարանավարների և մշակութաբանների համար կարևոր տեղեկատվական աջակցություն։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Կովկասի տարբեր ազգությունների կրթվածության մակարդակների և դպրոցական գործի զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով պատմական տվյալների համեմատական վերլուծության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կրթության զարգացումը դիտարկվում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր ժողովուրդների կրթական համակարգերի ձևավորման առանձնահատկություններն ու դրանց միջև առկա տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցների թվին և տարածվածությանը, սովորողների ընդգրկվածությանը, կրթության հասանելիությանը, գրագիտության մակարդակին, ուսուցման կազմակերպմանը և կրթական հաստատությունների զարգացման դինամիկային։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը տարբեր ազգությունների կրթվածության ցուցանիշների համադրումն է, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտել ինչպես ընդհանուր տարածաշրջանային միտումները, այնպես էլ առանձին համայնքների կրթական զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ գործոններ էին նպաստում կամ խոչընդոտում դպրոցական ցանցի ընդլայնմանը, կրթության տարածմանը և գրագիտության մակարդակի բարձրացմանը։ Քննարկվում է նաև կրթական քաղաքականության, հասարակական նախաձեռնությունների, մշակութային և ազգային ինքնության պահպանման ձգտումների ազդեցությունը դպրոցական գործի զարգացման վրա։ Պատմական վիճակագրական և համեմատական տվյալների օգտագործումը թույլ է տալիս կրթության զարգացումը դիտարկել ոչ միայն առանձին դպրոցների կամ համայնքների մակարդակով, այլև ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել 19-րդ դարի Կովկասի հասարակական և մշակութային պատմության, կրթության պատմության և գրագիտության տարածման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, մանկավարժներին, սոցիոլոգներին, ազգագրագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական իրականության ավելի ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով դպրոցական գործի զարգացման տարբեր տեմպերը, կրթության հասանելիության խնդիրները և տարածաշրջանի ժողովուրդների կրթական գործընթացների փոխկապակցված առանձնահատկությունները։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենի և ռուսերենի դարձվածային միավորների տիպաբանական ու զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ անգլալեզու գեղարվեստական ստեղծագործությունների և դրանց ռուսերեն թարգմանությունների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում երկու լեզուների դարձվածաբանության կառուցվածքային, իմաստաբանական, ոճական և գործառական առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև բնագրում հանդիպող դարձվածքների՝ թարգմանության ընթացքում փոխանցման եղանակները։ Քննության են առնվում դարձվածային միավորների կառուցվածքային տիպերը, բաղադրիչների միջև իմաստային հարաբերությունները, ամբողջական դարձվածային նշանակության ձևավորումը և դրանց արտահայտչական հնարավորությունները գեղարվեստական խոսքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անգլերեն դարձվածքների և դրանց ռուսերեն համապատասխանությունների միջև լիակատար, մասնակի և համատեքստային համարժեքության հարաբերություններին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որ դեպքերում երկու լեզուներում գոյություն ունեն կառուցվածքով և իմաստով մոտ դարձվածային միավորներ, իսկ որ դեպքերում թարգմանիչը ստիպված է կիրառել այլ լեզվական միջոցներ՝ բնագրի իմաստային ու ոճական ազդեցությունը պահպանելու համար։ Դիտարկվում են դարձվածքային համարժեքի ընտրությունը, նկարագրական փոխանցումը, բառային փոխարինումը, կառուցվածքային վերափոխումը և այլ թարգմանական լուծումներ՝ որպես երկու լեզուների տարբեր համակարգերով պայմանավորված երևույթներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածքների ազգային-մշակութային բաղադրիչի ուսումնասիրությունը, քանի որ կայուն արտահայտություններում հաճախ արտացոլվում են տվյալ լեզվակիր հանրության պատմական փորձը, պատկերավոր մտածողությունը և մշակութային առանձնահատկությունները։ Գեղարվեստական տեքստում դարձվածքները դիտարկվում են նաև կերպարների խոսքի անհատականացման, հեղինակային ոճի ձևավորման, հուզական երանգավորման և պատկերավորության ստեղծման միջոցներ։ Բնագրի ու թարգմանության համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու թարգմանության ընթացքում հնարավոր իմաստային կամ ոճական փոփոխությունները և գնահատելու դրանց ազդեցությունը տեքստի ընդհանուր ընկալման վրա։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է դարձվածաբանության, լեզվաբանական տիպաբանության, զուգադրական լեզվաբանության և թարգմանագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով անգլերեն ու ռուսերեն դարձվածային համակարգերի ընդհանրությունների և տարբերությունների, ինչպես նաև գեղարվեստական թարգմանության ընթացքում դրանց փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական բացահայտմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է արտերկրում կիրառվող հարկման առաջավոր մոտեցումների ուսումնասիրությանը և Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում դրանց կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել ժամանակակից հարկային համակարգերի ձևավորման և կառավարման արդյունավետ մեխանիզմները, ուսումնասիրել դրանց տնտեսական ու վարչական առավելությունները և որոշել այն ուղղությունները, որոնք կարող են կիրառելի լինել Հայաստանի հարկային համակարգի կատարելագործման համար։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են տարբեր երկրների հարկային քաղաքականության և հարկային վարչարարության կազմակերպման մոդելները, հարկային բեռի բաշխման սկզբունքները, հարկման արդարության և արդյունավետության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև հարկ վճարողների և պետական մարմինների փոխհարաբերությունների ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության թվայնացմանը, էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացմանը, տվյալների վերլուծությանը, ռիսկերի վրա հիմնված հարկային վերահսկողությանը և հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ ժամանակակից մոտեցումներին։ Նման գործիքներն այսօր միջազգային մակարդակով դիտարկվում են որպես հարկային համակարգերի արդյունավետության, հարկային համապատասխանության բարձրացման և վարչարարական ծախսերի նվազեցման կարևոր ուղղություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև հարկային արտոնությունների և խթանների կիրառման միջազգային փորձը, դրանց ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության զարգացման, տնտեսական աճի և պետական եկամուտների ձևավորման վրա։ Քննարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների հարկման պարզեցված մեխանիզմները, հարկային հաշվետվողականության նվազեցման հնարավորությունները, հարկային պարտավորությունների կամավոր կատարման խթանումը և հարկային ծառայությունների մատչելիության բարձրացումը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև միջազգային հարկային համագործակցության, անդրսահմանային հարկման, հարկային տեղեկատվության փոխանակման և հարկային խուսափման դեմ պայքարի ժամանակակից մեխանիզմները։ Հայաստանի պայմանների գնահատման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել երկրի տնտեսական կառուցվածքը, գործարար միջավայրի առանձնահատկությունները, հարկային համակարգի գործող կառուցվածքը և հարկային վարչարարության տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հիմք հանդիսանալ այնպիսի առաջարկությունների մշակման համար, որոնք ուղղված կլինեն հարկային համակարգի պարզեցմանը, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացմանը, հարկային կարգապահության ամրապնդմանը, ստվերային տնտեսության կրճատմանը և պետական եկամուտների կայուն աճին։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել հարկային քաղաքականության և վարչարարության բարեփոխումների մշակման, միջազգային փորձի տեղայնացման, հարկային օրենսդրության կատարելագործման և հանրային ֆինանսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման գործընթացներում։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, հարկային մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, ձեռնարկատերերին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը քաղաքական-պատմական և ինքնաքննադատական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է 20-րդ դարի առաջին տասնամյակների հայ քաղաքական կյանքի, պետականաշինության և կուսակցական գործունեության վերաբերյալ հեղինակի դիտարկումներն ու գնահատականները։ Հեղինակը Հովհաննես Քաջազնունին է՝ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության առաջին վարչապետը և Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության հիմնադիր անդամներից մեկը։ Գիրքը ձևավորվել է կուսակցության արտասահմանյան մարմինների խորհրդաժողովին ներկայացված զեկուցման հիման վրա, իսկ ռուսերեն հրատարակությունը լույս է տեսել Թիֆլիսում 1927 թվականին։ Հեղինակը հետադարձ հայացքով անդրադառնում է կուսակցության քաղաքական գործունեությանը, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ժամանակաշրջանի պետական ու արտաքին քաղաքական խնդիրներին, տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններին և հայկական քաղաքական շրջանակների առջև ծառացած բարդ ընտրություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախկին որոշումների և քաղաքական հաշվարկների քննադատական վերագնահատումը․ հեղինակը քննարկում է կազմակերպության հնարավորությունների գնահատման, արտաքին ուժերի նկատմամբ ակնկալիքների, պետական կառավարման փորձի և փոփոխված քաղաքական պայմաններին հարմարվելու խնդիրները։ Աշխատության առանցքային առանձնահատկությունն այն է, որ քննադատությունը ներկայացվում է հենց կուսակցության նախկին ղեկավար գործչի դիրքերից և արտացոլում է նրա անձնական քաղաքական եզրահանգումները, այլ ոչ թե չեզոք պատմագիտական գնահատական։ Հեղինակը հանգում է այն տեսակետին, որ պատմական նոր պայմաններում կուսակցության նախկին քաղաքական առաքելությունը սպառվել է, և անհրաժեշտ է վերանայել նրա հետագա գործունեության նպատակահարմարությունը։ Այս դիրքորոշումը հրապարակումից հետո առաջացրել է զգալի արձագանք և բանավեճ ինչպես կուսակցական շրջանակներում, այնպես էլ հայկական հասարակական ու քաղաքական միջավայրում։ Հետազոտական տեսանկյունից նյութը կարևոր է ոչ միայն ներկայացված քաղաքական գնահատականների, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ քաղաքական մտքի ներքին հակասությունները, պարտությունների ու ճգնաժամերի վերաիմաստավորման փորձերը և կուսակցական ինքնաքննադատության առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտագործվել որպես պատմական սկզբնաղբյուր՝ հեղինակի պնդումները համադրելով նույն ժամանակաշրջանի այլ փաստաթղթերի, հուշագրությունների և պատմագիտական ուսումնասիրությունների հետ։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նուկլեինաթթուների կոնֆորմացիոն անցումների ընթացքում նուկլեոտիդային հաջորդականության տարասեռության դերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի մոլեկուլների տարածական կառուցվածքի փոփոխություններն են, որոնք կարող են առաջանալ տարբեր ֆիզիկաքիմիական պայմանների ազդեցությամբ, և այդ գործընթացների վրա նուկլեոտիդային հաջորդականության առանձնահատկությունների ազդեցությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է այն գաղափարը, որ նուկլեինաթթուների հաջորդականությունը միատարր կառուցվածք չէ, և տարբեր նուկլեոտիդային հատվածներ կարող են ունենալ տարբեր կայունություն, ճկունություն և կոնֆորմացիոն հատկություններ։ Այդ տարբերությունները կարող են պայմանավորել մոլեկուլի առանձին հատվածների տարբեր արձագանքը ջերմաստիճանի, իոնային միջավայրի, լուծույթի պայմանների կամ այլ գործոնների փոփոխությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնֆորմացիոն անցումների մեխանիզմներին, դրանց փուլային բնույթին և մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխության ընթացքում հաջորդականության տարբեր հատվածների վարքագծին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նուկլեինաթթուների կառուցվածքային վիճակների, ջրածնային կապերի, բազային զույգերի փոխազդեցությունների և մոլեկուլի կայունության փոփոխությունների ուսումնասիրություն։ Նման վերլուծությունը կարևոր է նուկլեինաթթուների կառուցվածք–ֆունկցիա փոխհարաբերությունը հասկանալու համար, քանի որ հաջորդականության և տարածական կառուցվածքի փոխազդեցությունը կարող է ազդել ԴՆԹ-ի ու ՌՆԹ-ի կենսաբանական ակտիվության, մոլեկուլային ճանաչման և տարբեր սպիտակուցների հետ փոխազդեցության վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկոսներին, կենսաքիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, գենետիկներին և նուկլեինաթթուների կառուցվածքային հատկությունները ուսումնասիրող հետազոտողներին ու ուսանողներին։