Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1989, Մարտ, թիվ 3)

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է կեսարյան հատումից հետո հետծննդյան շրջանում արգանդի վերականգնման խանգարումների և էնդոմետրիտի կանխարգելման ու համալիր բուժման շրջանակում ասեղնառեֆլեքսաթերապիայի կիրառման հնարավորությունների կլինիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վիրահատական ծննդալուծումից հետո օրգանիզմի վերականգնողական գործընթացների գնահատումն է՝ ուշադրություն դարձնելով արգանդի ֆունկցիոնալ վիճակին, հետծննդյան շրջանի ընթացքին և բորբոքային բարդությունների հետ կապված կլինիկական ցուցանիշներին։ Ասեղնառեֆլեքսաթերապիան դիտարկվում է որպես լրացուցիչ ոչ դեղորայքային մոտեցում, որի հնարավոր ազդեցությունը գնահատվում է ընդունված բժշկական հսկողության և բուժական միջոցառումների համատեքստում, այլ ոչ որպես դրանց փոխարինող մեթոդ։ Քննության են առնվում հիվանդների կլինիկական վիճակի փոփոխությունները, վերականգնման ընթացքը և տարբեր ցուցանիշների դինամիկան՝ նպատակ ունենալով գնահատելու լրացուցիչ միջամտության հնարավոր արդյունավետությունն ու կիրառելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համեմատական կլինիկական գնահատմանը, որը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու բնական հետծննդյան փոփոխությունները և կիրառվող համալիր մոտեցումների հետ կապված հնարավոր ազդեցությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է նաև մեթոդի անվտանգության, կիրառման սահմանափակումների և հիվանդների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Էնդոմետրիտի դեպքում կարևորվում է ժամանակին բժշկական ախտորոշումն ու համապատասխան բուժումը, քանի որ հետվիրահատական վարակային բարդությունները պահանջում են մասնագիտական հսկողություն։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հետծննդյան վերականգնման գնահատման կլինիկական և գործիքային չափանիշներին՝ դրանց համադրությամբ ուսումնասիրելով բուժական գործընթացի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկաբարձության, հետվիրահատական վերականգնման և ռեֆլեքսաթերապիայի վերաբերյալ մոտեցումները՝ գնահատելու լրացուցիչ ոչ դեղորայքային մեթոդի հնարավոր տեղը կեսարյան հատումից հետո առաջացող որոշ բարդությունների կանխարգելման և համալիր բուժման համակարգում։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ապագա ուսուցչի հոգևոր զարգացման ուղիների և միջոցների ուսումնասիրությանը բուհական կրթության համակարգում՝ շեշտադրելով մասնագիտական պատրաստվածության և անձնային արժեքային զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ապագա մանկավարժի հոգևոր զարգացման նշանակությունը նրա մասնագիտական ինքնության ձևավորման, աշխարհայացքի ընդլայնման, բարոյական արժեքների ամրապնդման և կրթական գործունեության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուհական կրթական միջավայրի դերին, որտեղ ուսումնական գործընթացը, մանկավարժական հաղորդակցությունը, մշակութային և հասարակական գործունեությունը կարող են նպաստել ուսանողի ինքնաճանաչմանը, ինքնակատարելագործմանը և արժեքային կողմնորոշումների զարգացմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հոգևոր զարգացման հիմնական ուղղությունները, դրա իրականացման մանկավարժական պայմանները, մեթոդներն ու միջոցները, ինչպես նաև դասավանդողի և կրթական հաստատության դերը ապագա ուսուցչի անձի ձևավորման գործում։ Կարևորվում են ինքնակրթությունը, ստեղծագործական գործունեությունը, մշակութային արժեքների յուրացումը, բարոյական դաստիարակությունը, հաղորդակցական փորձը և հասարակական ներգրավվածությունը՝ որպես անձի հոգևոր ներուժի զարգացման հնարավոր ուղիներ։ Հետազոտությունը միաժամանակ անդրադառնում է այն հարցին, թե ինչպես կարելի է բուհական կրթության բովանդակությունն ու կազմակերպումը նպատակաուղղել ոչ միայն մասնագիտական գիտելիքների փոխանցմանը, այլև ապագա ուսուցչի ամբողջական անձի ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է հոգևոր զարգացմանն ուղղված մանկավարժական մոտեցումների և կրթական պայմանների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են կիրառվել ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստման գործընթացի կատարելագործման նպատակով։ Այն կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, բուհերի դասախոսներին, կրթության կազմակերպիչներին, մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողներին և կրթության ոլորտի հետազոտողներին։

Մաթեմատիկա

Ֆիզիկական և նյութագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լազերային-իմպուլսային նստեցման մեթոդով նանոչափ կիսահաղորդչային թաղանթների, A3B5 տիպի պինդ լուծույթների և դրանց հիմքով հետերոանցումների ստացման նոր տեխնոլոգիայի ֆիզիկական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում լազերային ճառագայթման և թիրախային նյութի փոխազդեցության, նյութի հեռացման, պլազմային հոսքի ձևավորման և ենթաշերտի մակերևույթին մասնիկների նստեցման հիմնական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լազերային իմպուլսների պարամետրերի, նստեցման միջավայրի, ենթաշերտի ջերմաստիճանի և տեխնոլոգիական այլ պայմանների ազդեցությանը ձևավորվող նանոկառուցվածքների հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են ստացված կիսահաղորդչային թաղանթների կառուցվածքային, էլեկտրական և օպտիկական բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց բաղադրության ու հաստության վերահսկման հնարավորությունները։ Քննարկվում են բազմաբաղադրիչ պինդ լուծույթների ձևավորման օրինաչափությունները և տարբեր կիսահաղորդչային շերտերի սահմաններում հետերոանցումների առաջացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լազերային-իմպուլսային նստեցման տեխնոլոգիայի կիրառելիությունը պահանջվող հատկություններով նանոչափ կիսահաղորդչային կառուցվածքների ստեղծման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, նանոտեխնոլոգիայի, նյութագիտության և միկրոէլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտատնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության տարբեր ոլորտներում մրցունակության գնահատման տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառման և կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մրցունակության տեսական հիմքերը, դրա չափման հիմնական ցուցանիշները և համեմատական վերլուծության մոտեցումները՝ ներառյալ ինդեքսային, վիճակագրական և էկոնոմետրիկ մոդելները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գնահատում ձեռնարկությունների, ճյուղերի և տարածաշրջանների մրցունակության մակարդակը՝ օգտագործելով բազմագործոն վերլուծության և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրողականության, ծախսերի արդյունավետության, արտահանման պոտենցիալի և ներդրումային գրավչության ցուցանիշների հաշվարկին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև միջազգային մրցունակության գնահատման մոտեցումները և դրանց հարմարեցումը Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկություններին։ Հեղինակը առաջարկում է մրցունակության բարձրացման ուղիներ՝ հիմնված տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման արդյունքների վրա, ներառյալ ռեսուրսների օպտիմալ բաշխում, արտադրական գործընթացների արդյունավետության բարձրացում և ռազմավարական պլանավորում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Работа представляет собой историко-этнографическое исследование Шатаха, посвящённое комплексному изучению его прошлого, населения, традиционной культуры и особенностей общественного уклада. Основное внимание уделяется историческому развитию региона, его природно-географическим условиям и их влиянию на формирование образа жизни местного населения. Через описание населённых пунктов, хозяйственных занятий, быта и социальных отношений раскрываются характерные черты жизни местного общества в различные исторические периоды. Значительное место занимает этнографический материал, позволяющий представить традиционную культуру населения: особенности жилища, одежды, питания, семейных отношений, обрядов, праздников и повседневных занятий. Рассматриваются основные формы хозяйственной деятельности, включая земледелие, животноводство, ремесла и другие виды труда, имевшие значение для экономической жизни местных общин. Отдельное внимание может уделяться народным обычаям, семейно-бытовым традициям, религиозным представлениям, фольклору и устным преданиям, которые помогают восстановить духовную и культурную картину региона. Важной особенностью исследования является сочетание исторического и этнографического подходов: сведения о прошлом рассматриваются не изолированно, а в связи с конкретными особенностями материальной и духовной культуры населения. Такой подход позволяет показать, каким образом исторические события, социально-экономические изменения и внешние обстоятельства отражались на жизни местных общин и трансформировали традиционный уклад. Работа также представляет ценность как источник краеведческой информации, поскольку фиксирует сведения о географии, населённых пунктах, населении, хозяйстве и культурном наследии региона. Этнографические наблюдения и описания имеют особое значение для изучения традиционной культуры западноармянских исторических областей и сохранения сведений о культурных особенностях местного населения. Исследование может быть полезно для реконструкции историко-культурной среды региона и сопоставления её с другими армянскими историко-этнографическими областями. Материалы работы представляют интерес для историков, этнографов, археологов, антропологов, краеведов и исследователей армянской культуры, а также для всех, кто изучает историю и традиционный быт армянского населения исторических регионов.

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է սուլֆոամինաթթու տաուրինի հակացավային (անտինոցիցեպտիվ) ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ կովկասյան գյուրզայի թույնի ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են թունավորման ժամանակ առաջացող նյարդաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները, ցավային զգացողության ձևավորման մեխանիզմները և տաուրինի հնարավոր պաշտպանական ազդեցությունները օրգանիզմի վրա։ Ներկայացվում են փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքները, որոնք վերաբերում են թույնի կենսաբանական ազդեցությանը, նյարդային համակարգի արձագանքներին, ցավի ընկալման կարգավորմանը և կենսաքիմիական գործընթացներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի թունաբանության, նյարդաֆարմակոլոգիայի և կենսաքիմիայի ոլորտների համար՝ բացահայտելով բնական կենսաակտիվ նյութերի կիրառման հնարավորությունները թունավոր նյութերի ազդեցության հետևանքների մեղմացման և օրգանիզմի պաշտպանական մեխանիզմների ուսումնասիրման ուղղությամբ։