Исследование физических основ новой технологии получения методом лазерно-импульсного осаждения наноразмерных полупроводниковых пленок, твердых растворов A3B5 и гетеропереходов на их основе

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սեփականության հարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում սեփականության տարբեր ձևերի փոխհարաբերությունը, սեփականության իրավունքի տնտեսական բովանդակությունը, սեփականատերերի շահերի իրացման մեխանիզմները և դրանց ազդեցությունը տնտեսական համակարգի արդյունավետության վրա են։ Սեփականատիրական հարաբերությունները դիտարկվում են որպես շուկայական տնտեսության առանցքային ինստիտուտներից մեկը, որը կապված է ռեսուրսների բաշխման, ձեռնարկատիրական գործունեության, ներդրումների, արտադրության կազմակերպման և տնտեսական պատասխանատվության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական, մասնավոր, համայնքային և սեփականության այլ ձևերի տնտեսական նշանակությանը, դրանց գործառույթների սահմանազատմանը և արդյունավետ կառավարման պայմանների ձևավորմանը։ Քննվում են տնտեսության վերափոխումների ընթացքում սեփականության կառուցվածքի փոփոխությունները, մասնավորեցման և ապապետականացման գործընթացների տնտեսական հետևանքների գնահատման մեթոդաբանական հարցերը, ինչպես նաև սեփականատիրոջ և կառավարչի գործառույթների տարանջատման արդյունքում առաջացող կառավարման խնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սեփականության իրավունքի պաշտպանության, պայմանագրային հարաբերությունների կայունության և տնտեսական գործունեության կանխատեսելիության նշանակության ուսումնասիրությունը։ Կարևորվում է նաև կորպորատիվ կառավարման համակարգը, քանի որ սեփականության կենտրոնացման կամ մասնատվածության աստիճանը, բաժնետերերի և ղեկավար մարմինների փոխհարաբերությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության վրա։ Ուշադրություն է դարձվում պետական սեփականության կառավարման մեխանիզմներին, պետական մասնակցությամբ կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության գնահատմանը և հանրային շահի ու տնտեսական արդյունավետության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրներին։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա կարող են լինել հողի, անշարժ գույքի, արտադրական ակտիվների և ձեռնարկությունների նկատմամբ սեփականության հարաբերությունները՝ դրանց տնտեսական առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Քննվում է նաև սեփականության հարաբերությունների ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի, մրցակցության, ձեռնարկատիրական նախաձեռնության և տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները դիտարկվում են իրավական և տնտեսական ինստիտուտների փոխկապակցված զարգացման, կառավարման թափանցիկության, սեփականության իրավունքների հստակեցման, արդյունավետ վերահսկողության և պատասխանատվության մեխանիզմների ամրապնդման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս սեփականության հարաբերությունները ներկայացնել ոչ միայն որպես իրավական կատեգորիա, այլև որպես տնտեսական շահերի, կառավարման մեխանիզմների և հասարակական հարաբերությունների համալիր համակարգ, որի արդյունավետ կազմակերպումը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական զարգացման և շուկայական ինստիտուտների գործունեության համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու երգիծական հաղորդակցության մեջ գենդերի լեզվական և հանրամշակութային արտահայտությունների ուսումնասիրությանը՝ համադրելով լեզվաբանական, գործաբանական, դիսկուրսային և մշակութաբանական մոտեցումները։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես են գենդերի վերաբերյալ հասարակական պատկերացումները, դերային սպասումները և մշակութային կարծրատիպերը ձևավորվում, վերարտադրվում, վերաիմաստավորվում կամ քննադատվում հումորի ու երգիծանքի միջոցով։ Քննվում են բառապաշարային ընտրության, փոխաբերությունների, դարձվածային միավորների, հեգնանքի, բառախաղի, չափազանցության, ակնարկի և այլ արտահայտչամիջոցների գործառույթները՝ բացահայտելու համար դրանց մասնակցությունը գենդերային իմաստների ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խոսողի հաղորդակցական նպատակին և համատեքստին, քանի որ նույն լեզվական միջոցը տարբեր իրավիճակներում կարող է ձեռք բերել տարբեր իմաստային ու գնահատողական երանգներ։ Հետազոտվում է նաև երգիծանքի երկակի բնույթը․ այն կարող է ինչպես վերարտադրել հասարակության մեջ տարածված պատկերացումները, այնպես էլ դրանք կասկածի տակ դնել՝ հեգնական ձևով բացահայտելով դրանց պայմանական կամ հակասական բնույթը։ Հանրամշակութային դիտանկյունից ուսումնասիրվում է լեզվի և հասարակական արժեքների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այն, թե պատմական և սոցիալական փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ հումորային հաղորդակցության բովանդակության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տարբեր հաղորդակցական միջավայրերում գենդերային ներկայացումների առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով գրական, հրապարակախոսական, զանգվածային հաղորդակցության և առօրյա խոսույթի հնարավոր տարբերությունները։ Քննվում է նաև հասցեատիրոջ դերը երգիծական իմաստի մեկնաբանման գործընթացում, քանի որ հումորի ընկալումը հաճախ պայմանավորված է մշակութային գիտելիքներով, լեզվական իրազեկությամբ և հաղորդակցական իրավիճակի ըմբռնմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև սոցիալական ինքնության, իշխանական հարաբերությունների, լեզվական գնահատականի և կարծրատիպավորման փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, որ երգիծական խոսույթը ոչ միայն զվարճանքի միջոց է, այլև հասարակական հարաբերությունների ու մշակութային պատկերացումների արտացոլման տարածք։ Լեզվական նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բացահայտ և ենթադրվող իմաստները, դրանց ձևավորման մեխանիզմները և մշակութային պայմանավորվածությունը։ Այսպիսով, հետազոտությունը նպաստում է գենդերի ու լեզվի փոխհարաբերությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը և կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից դիսկուրսի վերլուծության, լեզվամշակութաբանության, հանրալեզվաբանության ու անգլերենի ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

«Դորիան Գրեյի դիմանկարը» (The Picture of Dorian Gray) ներկայացնում է երիտասարդ Դորիան Գրեյին, ով ցանկանալով հավերժ պահպանել իր գեղեցկությունն ու երիտասարդությունը, ձեռք է բերում դիմանկար, որը կլանում է նրա բոլոր տարեցացման և բարոյական նվազեցման հետևանքները։ Վեպը ուսումնասիրում է գեղեցկության, բարոյականության, ճաշակի և ներքին խեղման միջև հակասությունները։ Հիմնական թեմաները․ Գեղեցկություն, երիտասարդություն և փիլիսոփայական դիմանկարը բարոյական պատասխանատվություն և բարոյախախտումներ Սոցիալական ազդեցություններ և հետապնդման ճնշում Հարստության, իշխանության և փառքի ազդեցություն մարդու հոգեբանության վրա Ինքնաճանաչում և անձնական բարոյականության կորուստ Գրքի առանձնահատկությունները․ Մոդեռնիստական, խորհրդանշական և գոթիկ տարրեր պարունակող վեպ Հարմար է գրականագիտության, հոգեբանության և փիլիսոփայության սիրահարների համար Օգտագործում է սիմվոլիկ դիմանկար՝ մարդու ներքին և արտաքին փոխհարաբերությունները ցույց տալու համար Հերոսի ներքին հակասությունների խոր վերլուծություն

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է երկաթբետոնե կախովի պանելների ջերմախոնավային և լարվածադեֆորմացիոն վիճակի համալիր ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով ջերմաստիճանի և խոնավության փոփոխությունների ազդեցությունը կոնստրուկցիայի աշխատանքի վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն օրինաչափությունները, որոնց համաձայն արտաքին միջավայրի ջերմային և խոնավային պայմանների փոփոխությունը ազդում է պանելների նյութական վիճակի, ներքին լարումների, դեֆորմացիաների և շահագործման հուսալիության վրա։ Ուսումնասիրվում են երկաթբետոնե տարրերի ջերմաֆիզիկական և խոնավային հատկությունները, ինչպես նաև բետոնի և ամրանների փոխազդեցությունը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնք առաջանում են ջերմաստիճանային տատանումների, խոնավության փոփոխության, բետոնի չորացման և ծավալային փոփոխությունների հետևանքով։ Նման գործոնների համատեղ ազդեցությունը կարող է առաջացնել լրացուցիչ ներքին լարումներ և դեֆորմացիաներ, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել կոնստրուկցիաների նախագծման, հաշվարկի և շահագործման ժամանակ։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են պանելների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատման մեթոդները, հաշվարկային մոտեցումները և տարբեր պայմաններում դրանց վարքագծի վերլուծությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել երկաթբետոնե կախովի պանելների նախագծման և հաշվարկի մեթոդների կատարելագործմանը, դրանց շահագործման հուսալիության բարձրացմանը և վաղաժամ վնասվածքների առաջացման ռիսկի նվազեցմանը։ Թեման հատկապես արդիական է բազմաշերտ և արտաքին պատող կոնստրուկցիաների դեպքում, որտեղ ջերմային ու խոնավային ռեժիմները կարող են էականորեն ազդել ոչ միայն նյութի ամրության, այլև ամբողջ համակարգի երկարաժամկետ աշխատանքի վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել շինարարական ինժեներներին, կոնստրուկտորներին, ճարտարապետներին, շինարարական ֆիզիկայի և երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է C- և N-տեղակալված հիդրօքսիալկիլպիրազոլների սինթեզին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և տարբեր քիմիական փոխակերպումների հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում պիրազոլային օղակ պարունակող օրգանական միացություններն են, որոնք իրենց կառուցվածքի և ֆունկցիոնալ խմբերի բազմազանության շնորհիվ կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամանակակից օրգանական քիմիայում։ Հետազոտության հիմնական նպատակներից է մշակել և ուսումնասիրել այդ միացությունների ստացման արդյունավետ եղանակներ՝ պարզելով ռեակցիաների ընթացքի օրինաչափությունները, պայմանների ազդեցությունը և ստացվող նյութերի կառուցվածքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պիրազոլային համակարգում ածխածնի և ազոտի ատոմներին կապված տեղակալների ազդեցությանը մոլեկուլի քիմիական հատկությունների վրա։ C- և N-տեղակալման տարբերակների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածք–հատկություն փոխհարաբերությունները և գնահատելու, թե տեղակալի դիրքի փոփոխությունն ինչպես է ազդում միացության ռեակցիոնունակության, կայունության և հետագա քիմիական փոխակերպումների վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հիդրօքսիալկիլ խմբերի ներմուծման, վերափոխման և այլ ֆունկցիոնալ խմբերի ստացման ռեակցիաներ, ինչպես նաև սինթեզված միացությունների փոխակերպումները տարբեր ռեակցիոն պայմաններում։ Կարևոր բաղադրիչ է ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատումը ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրոսկոպիական մեթոդներով, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշելու մոլեկուլների կառուցվածքը, մաքրությունը և հիմնական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ռեակցիաների մեխանիզմների քննարկում և այն գործոնների վերլուծություն, որոնք որոշում են ռեակցիայի ուղղությունը, ընտրողականությունը և վերջնական արգասիքների ելքը։ Պիրազոլային ածանցյալների նկատմամբ հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև դրանց հնարավոր կիրառական նշանակությամբ՝ դեղագործական քիմիայի, կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների, նյութագիտության և այլ ոլորտների համար նոր օրգանական միացությունների ստացման տեսանկյունից։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է C- և N-տեղակալված հիդրօքսիալկիլպիրազոլների սինթեզի և քիմիական վարքագծի վերաբերյալ նոր տվյալների ստացման, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ռեակցիոնունակության միջև կապերի բացահայտման մեջ։ Գործնական տեսանկյունից ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել նոր պիրազոլային ածանցյալների նպատակային սինթեզի և հետագա քիմիական հետազոտությունների համար։ Թեման կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի և դեղագործական քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համակարգված կերպով ուսումնասիրում է հիդրօքսիալկիլպիրազոլների ստացման և հետագա փոխակերպումների հնարավորությունները՝ կարևորելով մոլեկուլային կառուցվածքի, տեղակալների դիրքի և քիմիական հատկությունների փոխկապակցվածությունը։

Գյուղատնտեսություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում առկա տնտեսական, բնական, կլիմայական, արտադրական և շուկայական ռիսկերի մեղմմանն ուղղված պետական քաղաքականության հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գյուղատնտեսական արտադրության բարձր ռիսկայնության պայմաններում տնտեսավարողների կայուն գործունեության ապահովման, հնարավոր կորուստների նվազեցման և ոլորտի դիմակայունության բարձրացման խնդիրներն են։ Հայաստանի գյուղատնտեսության առանձնահատկությունները՝ բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունը, ջրային ռեսուրսների խնդիրները, եղանակային անբարենպաստ երևույթները և շուկայի տատանումները, անհրաժեշտություն են առաջացնում ձևավորելու ռիսկերի կանխատեսման, կանխարգելման և հետևանքների հաղթահարման արդյունավետ պետական մեխանիզմներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել գյուղատնտեսական ապահովագրության զարգացման, ապահովագրավճարների պետական աջակցության, հակակարկտային պաշտպանության, ոռոգման համակարգերի բարելավման, ջրախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման և երաշտի ու սակավաջրության պայմաններում ռիսկերի նվազեցման ուղղությունները։ Ներկայիս պետական քաղաքականության շրջանակում գյուղատնտեսական ապահովագրությունը դիտարկվում է որպես ռիսկերի կառավարման կարևոր գործիք, իսկ 2026 թվականի գյուղատնտեսական տարվա համար նախատեսվել է ապահովագրավճարի 40-60 տոկոսի սուբսիդավորում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև կլիմայական և բնական աղետների կանխարգելմանը, այդ թվում՝ կարկտահարության, գարնանային ցրտահարությունների, հեղեղների, սողանքների և երաշտների հետևանքով գյուղատնտեսությանը հասցվող վնասների նվազեցմանը։ Պետական քաղաքականության մեջ այս ուղղությունները ներառում են կանխարգելիչ ենթակառուցվածքների զարգացում, պաշտպանական տեխնոլոգիաների կիրառում, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարում և արտադրողների դիմակայունության բարձրացում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղատնտեսական արտադրության ֆինանսական ռիսկերի մեղմմանը՝ մատչելի վարկավորման, պետական աջակցության ծրագրերի, ներդրումների խթանման և տնտեսավարողների ֆինանսական կայունության բարձրացման միջոցով։ Կարևոր ուղղություն է արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացումը, քանի որ ժամանակակից գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, ոռոգման արդյունավետ համակարգերի, նոր սորտերի, գյուղատնտեսական տեխնիկայի և թվային լուծումների ներդրումը կարող է նվազեցնել արտադրության կախվածությունը բնական պայմաններից և բարձրացնել արտադրողականությունը։ ՀՀ գյուղատնտեսության զարգացման ռազմավարական մոտեցումները ևս շեշտադրում են ինտենսիվացումը, արտադրողականության բարձրացումը, հողային և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, արդիական տեխնոլոգիաների ներդրումը և պարենային անվտանգության ամրապնդումը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև շուկայական ռիսկերի կառավարումը՝ գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման, գների տատանումների, շուկաների հասանելիության և արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման միջոցով։ Այս համատեքստում կարևորվում են գյուղատնտեսական կոոպերացիայի զարգացումը, արտադրողների և վերամշակողների միջև կապերի ամրապնդումը, պահեստավորման ու լոգիստիկ ենթակառուցվածքների զարգացումը և ամբողջ արժեշղթայի արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև պետական աջակցության ծրագրերի արդյունավետությունը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական տնտեսությունների եկամուտների, արտադրողականության, ներդրումային ակտիվության և ռիսկերի նկատմամբ դիմակայունության վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի ռիսկերի կառավարման համակարգային մոտեցումը, որի դեպքում առանձին միջոցառումները պետք է փոխկապակցվեն կանխատեսման, կանխարգելման, ապահովագրության, ֆինանսական աջակցության և հետաղետային վերականգնման մեխանիզմների հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ ՀՀ գյուղատնտեսության ոլորտում ռիսկերի կառավարման պետական քաղաքականության կատարելագործման, աջակցության միջոցառումների հասցեականության բարձրացման և գյուղատնտեսական արտադրության կայունության ապահովման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ագրարային տնտեսագետներին, գյուղատնտեսության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, ապահովագրական և ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, գյուղատնտեսական քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է ՀՀ գյուղատնտեսական ռիսկերի մեղմման պետական քաղաքականության համալիր ուսումնասիրություն՝ կարևորելով ապահովագրության, բնական աղետների կանխարգելման, ջրային և հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տեխնոլոգիական արդիականացման, ֆինանսական աջակցության և շուկայական ռիսկերի կառավարման համակցված կիրառումը՝ գյուղատնտեսության կայունությունն ու դիմակայունությունը բարձրացնելու նպատակով։