Արդյունաբերական և կենցաղային թափոնների կառավարում

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է մթնոլորտային տեղումների խթանման նպատակով էլեկտրոնային համակարգի մշակմանը և դրա աշխատանքի հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ որոշակի էլեկտրական կամ էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների միջոցով հնարավոր է ազդել մթնոլորտում ընթացող ֆիզիկական գործընթացների վրա, որոնք առնչվում են ամպերի ձևավորմանը, ջրային գոլորշու խտացմանը և տեղումների առաջացմանը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում համապատասխան էլեկտրոնային համակարգի կառուցվածքային լուծումների, ազդանշանի կամ էներգետիկ ազդեցության ձևավորման, կառավարման և չափման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համակարգի տարբեր ռեժիմներում աշխատանքի ուսումնասիրությունը և դրա ազդեցության գնահատումը՝ հաշվի առնելով մթնոլորտային պայմանների փոփոխականությունը։ Քանի որ տեղումների առաջացումը պայմանավորված է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններով՝ օդի ջերմաստիճանով, խոնավությամբ, ճնշմամբ, ամպամածության բնույթով, օդային հոսանքներով և մթնոլորտի էլեկտրական վիճակով, նման համակարգի արդյունավետության գնահատումը պահանջում է ինչպես էլեկտրոնային սարքավորման տեխնիկական բնութագրերի, այնպես էլ արտաքին միջավայրի պայմանների մանրակրկիտ ուսումնասիրություն։ Աշխատանքը կարող է ներառել էլեկտրոնային հանգույցների նախագծում, գեներացվող ազդանշանների պարամետրերի ընտրություն, կառավարման և չափման համակարգերի մշակում, փորձարարական փորձարկումներ և ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի համակարգի աշխատանքի կայունության, էներգետիկ արդյունավետության և արտաքին պայմանների նկատմամբ հարմարվողականության ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է այն հնարավորության հետ, որ նման տեխնոլոգիաները կարող են ուսումնասիրվել ջրային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսության և երաշտային պայմանների մեղմացման հետ կապված խնդիրների համատեքստում։ Միաժամանակ, մթնոլորտային տեղումների ձևավորումը բարդ բնական գործընթաց է, ուստի էլեկտրոնային ազդեցության արդյունավետության մասին եզրակացությունները պահանջում են վերահսկվող և բազմակի փորձարկումներ՝ բնական մթնոլորտային փոփոխականությունը հաշվի առնելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է էլեկտրոնիկայի, ավտոմատ կառավարման, մթնոլորտային ֆիզիկայի և կիրառական հետազոտությունների տարրերը՝ նպատակ ունենալով մշակել տեխնիկական համակարգ, ուսումնասիրել դրա հնարավոր ազդեցությունը մթնոլորտային գործընթացների վրա և գնահատել կիրառման հեռանկարները։

Сельское хозяйство

Հրատարակությունը ներկայացնում է հողագործական ընկերության գործունեությունը կարգավորող կանոնագիրքը՝ արտացոլելով գյուղատնտեսության զարգացման, տնտեսական համագործակցության և կազմակերպված հասարակական գործունեության սկզբունքները։ Հողագործական ընկերությունների ստեղծումը կարևոր նշանակություն ուներ գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածման, երկրագործության կատարելագործման, արտադրական փորձի փոխանակման և գյուղատնտեսական տնտեսության առաջընթացին նպաստելու տեսանկյունից։ Նման կազմակերպությունների կանոնագրքերը սահմանում էին ընկերության գործունեության ընդհանուր ուղղությունները, անդամակցության պայմանները, կառավարման կառուցվածքը, պատասխանատու անձանց պարտականությունները, որոշումների ընդունման կարգը և անդամների փոխհարաբերությունների կազմակերպման սկզբունքները։ Դրանք նաև նպաստում էին ընկերության նպատակների հստակեցմանը, համատեղ աշխատանքի համակարգմանը և տնտեսական նախաձեռնությունների շուրջ համագործակցության ձևավորմանը։ Այս փաստաթուղթը հետաքրքրություն է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության հայ և ընդհանրապես հասարակական-տնտեսական կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ կանոնադրական հրատարակությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում կազմակերպությունների գործունեության իրավական ու վարչական ձևերի մասին։ Գյուղատնտեսական թեմատիկայի և կազմակերպչական բովանդակության համադրությունը կարևոր է նաև տնտեսական մտքի պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես էր փորձ արվում գյուղատնտեսական գործունեությունը կազմակերպել հաստատութենական հիմքերի վրա։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության պատմությամբ, տնտեսական հարաբերություններով, հասարակական կազմակերպությունների զարգացմամբ և Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների հասարակական կյանքով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է XIX դարի հայերեն գործնական ու վարչական գրականության, կանոնադրական փաստաթղթերի լեզվի և հասարակական նախաձեռնությունների պատմության ուսումնասիրության համար։

Культура

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։ Այն նախատեսված է գրադարանների, գիտական և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ և այլ տպագիր նյութեր՝ դասակարգված ըստ մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների։ Թեմատիկ բաժիններում կարող են ներկայացվել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, հուշարձանների պահպանությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնելու համապատասխան հրատարակությունները և ստանալու դրանց որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, անվանում, հրատարակության աղբյուր, թվական և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Նյութերի պարբերական հավաքագրումն ու համակարգումը տեղեկատուին տալիս են նաև փաստագրական նշանակություն, քանի որ տարբեր թողարկումների հաջորդականությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական ակտիվությանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և առանձին թեմաների զարգացման ընթացքին։ Այն կարևոր գործիք է թեմատիկ մատենագիտական որոնման համար՝ օգնելով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները հետագա ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նման հրատարակությունները նպաստում են գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկմանը և մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը։ Պատմական տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ մատենագիտական տվյալների միջոցով արտացոլում է ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեության թեմատիկ պատկերը։ Տարբեր տարիների համար կազմված թողարկումների համադրումը կարող է հիմք հանդիսանալ մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության քանակական և բովանդակային զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, հաշվառման և փաստագրական գործառույթները՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ ընթացիկ գրականության համակարգված ներկայացումն ու մասնագիտական օգտագործումը։

История

Աշխատությունը նվիրված է IX-XI դարերում հայ բնակչության գաղթի գործընթացների և Լեռնային Կիլիկիայի հարակից երկրներում հայկական իշխանությունների ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և սոցիալական պայմանները, որոնք նպաստել են Հայաստանի տարբեր շրջաններից հայ բնակչության տեղաշարժերին դեպի Կիլիկիա և հարակից տարածքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Բյուզանդական կայսրության և տարածաշրջանի այլ քաղաքական ուժերի վարած քաղաքականությանը, ռազմական բախումներին և վարչական փոփոխություններին, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել բնակչության տեղաշարժերի և նոր հայկական բնակավայրերի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են գաղթական հայերի բնակության վայրերը, նրանց տնտեսական ու հասարակական գործունեությունը, տեղական բնակչության հետ փոխհարաբերությունները և նոր միջավայրում ազգային ու մշակութային ինքնության պահպանման գործընթացները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հայկական իշխանությունների առաջացման պատմական նախադրյալների ուսումնասիրությունը, դրանց քաղաքական կարգավիճակը, տարածքային ընդգրկումը, կառավարման առանձնահատկությունները և տարածաշրջանային հարաբերություններում ունեցած դերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ իշխանական տների և ռազմական ուժերի ձևավորմանը, նրանց մասնակցությանը տարածաշրջանի քաղաքական իրադարձություններին և Բյուզանդական ու այլ տերությունների հետ ունեցած հարաբերություններին։ Գաղթի և իշխանությունների ստեղծման գործընթացները դիտարկվում են որպես փոխկապակցված երևույթներ, քանի որ հայ բնակչության տեղաշարժերը նպաստել են նոր տնտեսական ու ժողովրդագրական կենտրոնների ձևավորմանը, իսկ հայկական իշխանությունների առաջացումը՝ այդ բնակչության քաղաքական և հասարակական կազմակերպմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական բնակավայրերի, եկեղեցական կառույցների և մշակութային օջախների ձևավորմանը, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել ազգային ինքնության պահպանման և հետագա հայկական պետական կազմավորումների զարգացման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Կիլիկիայի և հարակից տարածքների միջնադարյան պատմության մեջ հայկական գործոնի, հայ բնակչության միգրացիոն գործընթացների և հայկական քաղաքական ներկայության ընդլայնման մասին։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, միջնադարյան պատմության և տարածաշրջանագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև Կիլիկիայի հայկական պատմության և միջնադարյան գաղթերի խնդիրներով զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Վասպուրականի տարածքի խոսվածքներում քմային ձայնավորների ուսումնասիրությանը՝ համադրելով համաժամանակյա և տարաժամանակյա վերլուծության մեթոդները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տվյալ տարածքի բարբառային համակարգում քմային ձայնավորների հնչյունական և հնչույթաբանական առանձնահատկությունները, դրանց տարածվածությունը, գործառույթները և պատմական զարգացման օրինաչափությունները։ Համաժամանակյա քննության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել քմային ձայնավորների արտասանական առանձնահատկությունները, դրանց հնչյունական դիրքը, տարբերակները, բաշխումը և փոխհարաբերությունները տվյալ խոսվածքների մյուս ձայնավորների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դիրքերին, որտեղ քմայնությունը կարող է պայմանավորված լինել հարակից բաղաձայնների ազդեցությամբ, վանկի կառուցվածքով, շեշտով կամ այլ հնչյունական գործոններով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև քմային ձայնավորների հակադրությունների և դրանց գործառական նշանակության վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե տվյալ առանձնահատկությունը երբ է հանդես գալիս որպես հնչյունաբանական տարբերակիչ հատկանիշ, իսկ երբ՝ որպես դիրքային կամ պայմանավորված հնչյունական երևույթ։ Տարաժամանակյա քննությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել քմային ձայնավորների ձևավորումն ու փոփոխությունները պատմական զարգացման ընթացքում և դրանք կապել հայերենի բարբառային համակարգի ընդհանուր փոփոխությունների հետ։ Այս համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել հին և նոր լեզվական վիճակների միջև առկա հարաբերությունները, հնչյունական տեղաշարժերը, ձայնավորների փոխակերպումները և հարակից բարբառների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև Վասպուրականի տարածքի տարբեր բնակավայրերի խոսվածքների համեմատությունը, քանի որ աշխարհագրական և պատմական պայմանները կարող են հանգեցնել նույն հնչյունական երևույթի տարբեր դրսևորումների։ Աշխատությունը կարող է հիմնվել բարբառային նյութի, բանավոր խոսքի նմուշների, գրավոր աղբյուրների և նախորդ լեզվաբանական ուսումնասիրությունների վրա՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ուսումնասիրվող հնչյունական համակարգի մասին։ Քմային ձայնավորների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տվյալ տարածքի բարբառների նկարագրության, այլև հայերենի պատմական հնչյունաբանության և բարբառների փոխհարաբերությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև այն հարցի պարզաբանմանը, թե ինչպիսի տեղ է զբաղեցնում Վասպուրականի տարածքի լեզվական նյութը հայերենի բարբառային բազմազանության ընդհանուր համակարգում և ինչ պատմալեզվաբանական տեղեկություններ կարելի է ստանալ դրա հնչյունական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ բարբառագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ, հնչյունաբանությամբ և հայերենի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է Վասպուրականի տարածքի քմային ձայնավորների ներկա լեզվական վիճակի նկարագրությունը և դրանց պատմական զարգացման քննությունը՝ բացահայտելով դրանց հնչյունական կառուցվածքը, տարածքային տարբերակները, գործառական առանձնահատկությունները և հայերենի բարբառային համակարգում ունեցած նշանակությունը։

Экономика

Այս գիտատնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացում դրամավարկային քաղաքականության դերին և արդյունավետության գնահատմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մակրոտնտեսական կայունության տեսական հիմքերը՝ ներառյալ գնաճի վերահսկումը, ֆինանսական համակարգի կայունությունը, տնտեսական աճի հավասարակշռությունը և արտաքին շոկերի դիմակայունությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ՀՀ կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության գործիքները՝ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք, բաց շուկայի գործառնություններ, պահուստավորման պահանջներ և փոխարժեքային քաղաքականության մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի թիրախավորման համակարգին, դրա ազդեցությանը տնտեսական սպասումների ձևավորման վրա, ինչպես նաև փոխանցման մեխանիզմների արդյունավետությանը իրական տնտեսության վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև արտաքին գործոնների ազդեցությունը՝ միջազգային շուկաների տատանումները, կապիտալի հոսքերը և փոխարժեքային ռիսկերը։ Հեղինակը առաջարկում է դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործման ուղղություններ՝ ուղղված կանխատեսելիության բարձրացմանը, ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և մակրոտնտեսական հավասարակշռության պահպանմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։