Բնապահպանական կենսատեխնոլոգիաներ

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի էպիկենտրոնային գոտու երկրաբանական կառուցվածքի, սեյսմիկ ակտիվության և տեկտոնական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկրաշարժի օջախային գոտու կառուցվածքն է, ակտիվ խզվածքների տարածական դիրքը, երկրակեղևում կուտակված տեկտոնական լարումների բնույթը և դրանց կապը հիմնական ցնցման ու հետցնցումային գործընթացների հետ։ Քննվում են տարածաշրջանի երկրաբանական և նեոտեկտոնական կառուցվածքները՝ պարզելու համար այն երկրադինամիկական պայմանները, որոնց շրջանակում ձևավորվել է ուժեղ սեյսմիկ իրադարձությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկրաշարժի ժամանակ ակտիվացած խզվածքային համակարգերին, մակերևութային դեֆորմացիաներին և տարբեր տեկտոնական հատվածների փոխհարաբերություններին։ Դիտարկվում են հիմնական ցնցման օջախային մեխանիզմի առանձնահատկությունները, որոնք արտացոլում են սեղմման պայմաններում հակադարձ և կողաշարժ բաղադրիչների համակցված դրսևորումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հետցնցումների տարածաժամանակային բաշխման ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց տեղադրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի մանրամասն պատկերացում կազմել օջախային գոտու երկրաչափության, առանձին սեգմենտների և երկրակեղևում լարումների վերաբաշխման վերաբերյալ։ Վերլուծվում են սեյսմաբանական դիտարկումների, դաշտային երկրաբանական հետազոտությունների, տեկտոնական չափումների և գեոֆիզիկական տվյալների համադրման հնարավորությունները՝ երկրաշարժի առաջացման մեխանիզմը և օջախային գոտու կառուցվածքը վերականգնելու նպատակով։ Տարածաշրջանը դիտարկվում է Փոքր Կովկասի ակտիվ երկրադինամիկական համակարգի շրջանակում, որտեղ երկրակեղևի շարունակական դեֆորմացիան արտահայտվում է ծալքավոր և խզվածքային կառուցվածքների զարգացմամբ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատմական ու ժամանակակից սեյսմիկության տվյալների նշանակությանը՝ տարածքի սեյսմատեկտոնական զարգացման օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Էպիկենտրոնային գոտու մանրամասն ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն կոնկրետ երկրաշարժի գիտական մեկնաբանության, այլև Հայաստանի տարածքում ակտիվ տեկտոնական կառուցվածքների և սեյսմիկ վտանգի ձևավորման ընդհանուր մեխանիզմների ըմբռնման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սեյսմաբանության, տեկտոնիկայի, կառուցվածքային երկրաբանության և երկրադինամիկայի մոտեցումները՝ ներկայացնելով երկրաշարժի օջախային գոտու ձևավորման ու զարգացման բազմագործոն պատկերը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Երկրի մերձմթնոլորտում վնասակար գազային բաղադրիչների պարունակության չափման համար նախատեսված սարքի նախագծման և մշակման ինժեներական խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով օդի որակի վերահսկման ժամանակակից տեխնոլոգիաների կարևորությունը։ Վերլուծվում են մթնոլորտային հիմնական աղտոտիչների՝ ածխածնի մոնօքսիդի, ազոտի օքսիդների, ծծմբային միացությունների և այլ գազերի հայտնաբերման ֆիզիկական և քիմիական սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց չափման համար կիրառվող սենսորային համակարգերի աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման բարձր ճշգրտության ապահովմանը, ազդանշանի մշակման մեթոդներին, կալիբրացման գործընթացներին և սարքի աշխատանքի կայունությանը տարբեր շրջակա միջավայրային պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է շարժական և ավտոմատացված մոնիթորինգային համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ օդի աղտոտվածության իրական ժամանակում վերահսկման նպատակով։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեխնիկական լուծումներ և նախագծային մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել շրջակա միջավայրի պաշտպանության և էկոլոգիական անվտանգության բարձրացմանը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ատոմային էլեկտրակայանում ռիսկի վրա հիմնված ստուգումների երթուղիների կազմման մեթոդի մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել վերահսկողության արդյունավետությունը և անվտանգության ապահովման մակարդակը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ատոմային էներգետիկ օբյեկտներում ստուգումների կազմակերպման սկզբունքները, անվտանգության համար նշանակալի համակարգերի և սարքավորումների ռիսկայնության գնահատման մոտեցումները և ստուգումների առաջնահերթությունների որոշման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի գործոնների բացահայտմանը և գնահատմանը, որոնք կարող են ազդել կայանի անվտանգության, սարքավորումների հուսալիության և տեխնոլոգիական գործընթացների անխափանության վրա։ Ռիսկ-տեղեկացված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ստուգումների սահմանափակ ռեսուրսներն ուղղել առավել կարևոր և բարձր ռիսկային համակարգերի ու տարրերի վերահսկմանը՝ միաժամանակ պահպանելով անվտանգության ապահովման անհրաժեշտ մակարդակը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ռիսկերի նույնականացման, դասակարգման և գնահատման մեթոդները, համակարգերի անվտանգության նշանակության որոշման չափանիշները, ստուգման կետերի ընտրության և դրանց հաջորդականության ձևավորման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստուգումների երթուղիների օպտիմալացմանը՝ հաշվի առնելով սարքավորումների տեղակայումը, տեխնոլոգիական փոխկապակցվածությունը, ստուգումների հաճախականությունը, հնարավոր խափանումների հետևանքները և մարդկային ու տեխնիկական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Հետազոտության արդյունքում մշակվող մեթոդը կարող է նախատեսել ռիսկերի վերաբերյալ տվյալների համակարգված օգտագործում՝ ստուգումների պլանավորման, առաջնահերթությունների վերանայման և վերահսկողության գործընթացի կատարելագործման համար։ Մեթոդի կիրառումը կարող է նպաստել ստուգումների արդյունավետության բարձրացմանը, հնարավոր վտանգների ավելի վաղ հայտնաբերմանը և անվտանգության համար կարևոր համակարգերի նկատմամբ վերահսկողության ուժեղացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ ռիսկ-տեղեկացված վերահսկողությունը հնարավորություն է տալիս անցում կատարել միայն պարբերական կամ ձևական ստուգումներից դեպի ռիսկերի իրական մակարդակին համապատասխանեցված վերահսկողական համակարգ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել ատոմային էներգետիկայի ոլորտում անվտանգության կառավարման, տեխնիկական վերահսկողության և ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել միջուկային էներգետիկայի մասնագետներին, անվտանգության և ռիսկերի կառավարման ինժեներներին, տեխնիկական վերահսկողության մասնագետներին, էներգետիկ ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է սեռի քերականական կատեգորիայի և փոխառությունների սեռային իմաստի ընկալման առանձնահատկություններին գերմաներենում և ռուսերենում՝ ստուգաբանական վերլուծության հիման վրա։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են երկու լեզուներում գոյականների սեռային համակարգերը ձևավորվում և պահպանվում՝ մի կողմից ժառանգական ինդոեվրոպական հիմքի, մյուս կողմից՝ փոխառությունների ինտեգրման գործընթացների ազդեցությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխառված բառերի հարմարեցմանը լեզվական համակարգին՝ որտեղ գերմաներենում հաճախ գերակշռում է ձևաբանական և վերջավորական համապատասխանությունը, իսկ ռուսերենում՝ հնչյունական, իմաստաբանական և երբեմն նաև ձևաբանական գործոնների համադրությունը։ Քննարկվում է նաև սեռի իմաստաբանական ընկալումը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ փոխառությունները կորցնում են իրենց սկզբնական լեզվական կապը և վերաիմաստավորվում են նոր համակարգում՝ ձեռք բերելով պայմանական սեռային հատկանիշներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ստուգաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել լեզվական փոխազդեցությունների խորքային շերտերը և հասկանալ, թե ինչպես է քերականական սեռը ձևավորվում ոչ միայն կառուցվածքային, այլ նաև պատմամշակութային գործոնների ազդեցությամբ գերմաներենում և ռուսերենում։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է կինոյի լեզվի էությանը, ձևավորման առանձնահատկություններին և ժամանակակից տեսալսողական մշակույթում դրա դրսևորման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում կինոյի լեզուն դիտարկվում է որպես արտահայտչամիջոցների ամբողջություն, որի միջոցով կինեմատոգրաֆը կառուցում է պատմություն, փոխանցում գաղափարներ, ձևավորում զգացմունքային ազդեցություն և ստեղծում իրականության յուրահատուկ գեղարվեստական մեկնաբանություն։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում կադրի կառուցմանը, տեսանկյունին, մոնտաժին, շարժմանը, լուսավորությանը, գույնին, ձայնին, երաժշտությանը, դերասանական խաղին և կինեմատոգրաֆիական այլ միջոցներին՝ բացահայտելով դրանց փոխազդեցությունն ու նշանակությունը ֆիլմի իմաստային կառուցվածքի ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում մոնտաժին՝ որպես կինեմատոգրաֆիական մտածողության կարևոր գործիքի, որի միջոցով առանձին կադրերի և տեսարանների համադրությունը կարող է ստեղծել նոր իմաստներ, փոխել ժամանակի ու տարածության ընկալումը և ուղղորդել հանդիսատեսի ուշադրությունը։ Աշխատանքը միաժամանակ անդրադառնում է կինոյի լեզվի պատմական զարգացմանը և դրա փոփոխություններին՝ պայմանավորված տեխնիկական առաջընթացով, նոր նկարահանման և հետարտադրական հնարավորություններով, թվային տեխնոլոգիաների տարածմամբ և հանդիսատեսի մեդիա-սպառման վարքագծի փոփոխությամբ։ Ժամանակակից դրսևորումների ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում են թվային պատկերի, համակարգչային գրաֆիկայի, հատուկ էֆեկտների, նոր մոնտաժային լուծումների և ինտերակտիվ կամ հիբրիդային տեսալսողական ձևերի ազդեցությունը կինեմատոգրաֆիական արտահայտչականության վրա։ Քննարկվում է նաև ավանդական կինոլեզվի և նոր մեդիա միջավայրի փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչպես են ժամանակակից կինոգործիչները վերաիմաստավորում դասական արտահայտչամիջոցները և համադրում դրանք նոր տեխնոլոգիական հնարավորությունների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կինոյի լեզուն դիտարկել ոչ միայն որպես տեխնիկական միջոցների համակարգ, այլև որպես ինքնուրույն գեղարվեստական հաղորդակցության և մշակութային արտահայտության ձև, որը շարունակաբար փոփոխվում է հասարակական, տեխնոլոգիական և գեղագիտական գործընթացների ազդեցությամբ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կինոգետների, արվեստաբանների, ռեժիսորների, սցենարիստների, օպերատորների, մեդիա և տեսալսողական մշակույթի հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև կինոյի գեղարվեստական լեզվի և դրա ժամանակակից զարգացման միտումների նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է 2011 թվականի ընթացքում իրականացված աշխատանքների, կատարված ծրագրերի և գործունեության հիմնական արդյունքների վերաբերյալ հաշվետվական ամփոփում։ Նյութում համակարգված ձևով ներկայացվում են հաշվետու ժամանակահատվածում իրականացված աշխատանքների հիմնական ուղղությունները, կատարված միջոցառումները, ձեռքբերումներն ու գործունեության արդյունքները։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակահատվածում իրականացված ծրագրերի ընթացքի, աշխատանքային գործընթացների կազմակերպման և սահմանված նպատակների կատարման աստիճանի մասին։ Հաշվետվությունը կարող է ներառել ինչպես իրականացված աշխատանքների քանակական և որակական ցուցանիշներ, այնպես էլ գործունեության ընթացքում արձանագրված խնդիրները, դրանց լուծման ուղղությամբ ձեռնարկված քայլերը և հետագա աշխատանքների առաջնահերթությունները։ Նման փաստաթուղթը կարևոր աղբյուր է կազմակերպության կամ կառույցի տվյալ տարվա գործունեությունը փաստագրելու, արդյունքները գնահատելու և նախանշված ծրագրերի իրականացման արդյունավետությունը վերլուծելու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել կառավարման և վարչարարության ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, կազմակերպության գործունեության պատմությամբ հետաքրքրվող անձանց, ինչպես նաև համապատասխան փաստաթղթային և արխիվային նյութեր ուսումնասիրող մասնագետների համար։