Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловЛитература
Վարդգես Պետրոսյան։ (Կենսամատենագիտական ցանկ)
Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս և հասարակական գործիչ Վարդգես Պետրոսյանի կյանքի, գրական ժառանգության և ստեղծագործական գործունեության համակարգված ներկայացմանը։ 1987 թվականին Երևանում հրատարակված ժողովածուն ընդգրկում է գրողի ստեղծագործությունների և նրա մասին հրապարակված նյութերի մատենագիտական տեղեկությունները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու հեղինակի գրական ու հասարակական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա արձակ ստեղծագործություններին, հրապարակախոսական աշխատանքներին, տարբեր տարիներին լույս տեսած հրատարակություններին և գրական մամուլում տեղ գտած անդրադարձներին։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի գրողի ստեղծագործական ուղու, նրա գրական հետաքրքրությունների և հայ գրականության զարգացման գործում ունեցած ներդրման ուսումնասիրության համար։ Մատենագիտական նյութերը նպաստում են Պետրոսյանի ստեղծագործությունների վերաբերյալ տեղեկատվության որոնմանը, գրականագիտական հետազոտությունների իրականացմանը և նրա ժառանգության հանրահռչակմանը։ Ժողովածուն արժեքավոր տեղեկատվական աղբյուր է XX դարի հայ գրականության պատմության, գրական քննադատության և մատենագիտության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, մատենագետների, գրադարանավարների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-10-12
Биология
Գլուտամինազի ակտիվությունը խմորասնկերում և ինֆուզորիաներում
Գիրքը նվիրված է խմորասնկերում և ինֆուզորիաներում գլուտամինազ ֆերմենտի ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ազոտային փոխանակության և բջջային կենսագործունեության կարևոր մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գլուտամինի փոխակերպման գործընթացները, ֆերմենտի կենսաբանական նշանակությունը, դրա ակտիվության կարգավորման առանձնահատկությունները և տարբեր օրգանիզմների բջիջներում ընթացող նյութափոխանակային գործընթացների հետ փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է խմորասնկերի և միաբջիջ օրգանիզմների ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով միջավայրային պայմանների, սննդային գործոնների և աճի փուլերի ազդեցությունը ֆերմենտային ակտիվության վրա։ Գրքում ընդգրկված են կենսաքիմիական հետազոտությունների արդյունքներ, փորձարարական մեթոդներ և տեսական ընդհանրացումներ, որոնք նպաստում են միկրոօրգանիզմներում նյութափոխանակության կարգավորման գործընթացների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, բջջային կենսաբանության մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և կենսաբանական գործընթացների ուսումնասիրմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-09-16
Биология
Электрическая активность гладкомышечной ткани органов репродуктивной системы у крыс
Աշխատությունը նվիրված է առնետների վերարտադրողական համակարգի օրգանների հարթ մկանային հյուսվածքի էլեկտրական ակտիվության ուսումնասիրությանը և դրա ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է հարթ մկանների ինքնաբուխ էլեկտրական ակտիվության, դրա առաջացման մեխանիզմների և մկանային կծկումների կարգավորման միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերարտադրողական համակարգի տարբեր օրգանների հարթ մկանային հյուսվածքների կենսաէլեկտրական ազդանշաններին, դրանց բնույթին, հաճախականությանը, ամպլիտուդին և ժամանակային փոփոխություններին։ Աշխատանքում դիտարկվում են այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել էլեկտրական ակտիվության վրա, այդ թվում՝ հյուսվածքի ֆունկցիոնալ վիճակը, հորմոնալ կարգավորումը և օրգանների ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները։ Էլեկտրական ակտիվության գրանցման և վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են հարթ մկանային բջիջների փոխազդեցությունն ու համաժամանակյա աշխատանքի ձևավորման հնարավոր մեխանիզմները, որոնք կարևոր են վերարտադրողական համակարգի բնականոն շարժողական գործունեության համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են ձևավորվում և տարածվում էլեկտրական ազդանշանները հարթ մկանային հյուսվածքում և ինչպես են դրանք կապված մկանային կծկողական ակտիվության հետ։ Առնետների որպես փորձարարական մոդելի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս համեմատաբար վերահսկելի պայմաններում ուսումնասիրել տարբեր ֆիզիոլոգիական գործոնների ազդեցությունը և բացահայտել էլեկտրական ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ վերարտադրողական ֆիզիոլոգիայի, էլեկտրոֆիզիոլոգիայի և հարթ մկանների կենսաբանության ուսումնասիրման համար, ինչպես նաև նպաստել վերարտադրողական օրգանների շարժողական ֆունկցիայի կարգավորման մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգիայի, կենսաֆիզիկայի, նեյրոֆիզիոլոգիայի, վերարտադրողական կենսաբանության և կենսաբժշկական գիտությունների մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։
Обновлено. 2026-09-17
Информатика
Исследование многомерных систем управления при случайных воздействиях на основе скалярных оценок
Ավտոմատ կառավարման տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պատահական ազդեցությունների պայմաններում գործող բազմաչափ կառավարման համակարգերի ուսումնասիրությանը՝ սկալյար գնահատումների մեթոդների կիրառմամբ։ Քննության են առնվում բազմաչափ դինամիկական համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրման սկզբունքները, կառավարման ազդանշանների և վիճակի փոփոխականների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև արտաքին պատահական խանգարումների ազդեցությունը համակարգերի աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաչափ համակարգերի վարքագծի գնահատման համար սկալյար բնութագրերի և օժանդակ ֆունկցիաների կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս պարզեցնելու բարդ դինամիկական գործընթացների վերլուծությունը։ Վերլուծվում են համակարգերի կայունության, կառավարելիության, անցումային գործընթացների և պատահական ազդեցությունների նկատմամբ զգայունության գնահատման տեսական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև ստոխաստիկ խանգարումների մաթեմատիկական մոդելավորման, վիճակի փոփոխականների սահմանափակվածության և կառավարման որակի ցուցանիշների որոշման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սկալյար գնահատումների միջոցով բազմաչափ համակարգերի դինամիկ հատկությունների հետազոտման, բավարար կայունության պայմանների ձևակերպման և հաշվարկային մեթոդների պարզեցման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կառավարման ալգորիթմների արդյունավետության բարձրացմանը, համակարգերի հուսալիության ապահովմանը և ստացված տեսական արդյունքների հնարավոր կիրառություններին տեխնիկական ու ավտոմատացված կառավարման համակարգերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ավտոմատ կառավարման, ստոխաստիկ համակարգերի, կիրառական մաթեմատիկայի և համակարգային վերլուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-08
Право
Конституция Российской Федерации 1993г
Հրատարակությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրական համակարգի հիմնարար իրավական փաստաթղթին, որն ընդունվել է 1993 թվականին և սահմանում է պետության հասարակական ու պետական կառուցվածքի հիմնական սկզբունքները։ Նյութում ամրագրված են մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները, պետական իշխանության կազմակերպման սկզբունքները, իշխանության ճյուղերի փոխհարաբերությունները և դաշնային պետական կառուցվածքի հիմքերը։ Փաստաթուղթը սահմանում է Ռուսաստանի Դաշնության՝ որպես ժողովրդավարական, դաշնային և իրավական պետության հիմնական բնութագրերը, ինչպես նաև իշխանության և տեղական ինքնակառավարման իրականացման սահմանադրական հիմքերը։ Առանձին գլուխներում կարգավորվում են նախագահի, խորհրդարանի, կառավարության և դատական իշխանության լիազորությունները, դրանց ձևավորման ու գործունեության հիմնական սկզբունքները, ինչպես նաև դաշնային և տարածաշրջանային իշխանությունների իրավասությունների սահմանազատումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քաղաքացիների քաղաքական, քաղաքացիական, սոցիալական, տնտեսական և մշակութային իրավունքների ու ազատությունների ամրագրմանը, դրանց պաշտպանության սահմանադրական երաշխիքներին և պետության պարտականություններին։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև սահմանադրական կարգի հիմնարար սկզբունքները, իշխանության աղբյուրի, պետական ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և իրավական պետության վերաբերյալ դրույթները։ Փաստաթղթում սահմանվում են նաև սահմանադրական փոփոխությունների և վերանայման հետ կապված ընթացակարգերը, որոնք նախատեսված են հիմնական օրենքի կայունությունն ու իրավական գերակայությունն ապահովելու համար։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է Ռուսաստանի պետական և իրավական համակարգի ուսումնասիրության համար և կարող է օգտագործվել սահմանադրական իրավունքի, պետական կառավարման, քաղաքական ինստիտուտների և մարդու իրավունքների վերաբերյալ կրթական ու գիտական աշխատանքներում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբաններին, քաղաքագետներին, պետական կառավարման մասնագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին, հետազոտողներին և Ռուսաստանի սահմանադրական համակարգով հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-09-15
Литература
Հայ միջնադարյան տաղերգության ժանրերն ու տաղաչափությունը ( X-XVIII դդ. ).
Աշխատությունը նվիրված է X–XVIII դարերի հայ միջնադարյան բանաստեղծական մշակույթի ժանրային համակարգի և չափածո խոսքի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տաղերգության ձևավորման ու զարգացման պատմական ընթացքի, տարբեր բանաստեղծական ժանրերի բնորոշ հատկանիշների, դրանց թեմատիկ բովանդակության և տաղաչափական կառուցվածքի վրա։ Քննության են առնվում միջնադարյան հայ քնարերգության հոգևոր և աշխարհիկ ուղղությունները՝ բացահայտելով դրանց փոխհարաբերությունները, զարգացման փուլերը և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները տարբեր դարաշրջաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տաղի՝ որպես միջնադարյան հայ պոեզիայի կարևոր ժանրային ձևերից մեկի կառուցվածքին, թեմատիկ բազմազանությանը և գեղարվեստական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հոգևոր, ծիսական, խրատական, սիրային, բնության, հայրենասիրական և այլ թեմատիկ ուղղվածություն ունեցող բանաստեղծական ստեղծագործությունների առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի գրական, կրոնական և մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Կարևորվում է միջնադարյան բանաստեղծական ժանրերի փոխազդեցությունը և այն հանգամանքը, որ առանձին ստեղծագործություններում տարբեր ժանրերի հատկանիշները կարող են միահյուսվել՝ ձևավորելով բարդ և բազմաշերտ գեղարվեստական կառուցվածք։ Տաղաչափության ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում բանաստեղծական տողի կառուցման սկզբունքները, վանկերի քանակը, շեշտադրությունը, տողերի և տների հարաբերակցությունը, հանգավորման ձևերը, ռիթմական կազմակերպումը և կրկնությունների դերը։ Առանձին նշանակություն է տրվում չափական ձևերի պատմական զարգացմանը՝ բացահայտելով տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց պահպանման, փոփոխման և նոր ձևերով հարստացման օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև չափածո խոսքի և երաժշտական կատարման փոխհարաբերությունը, քանի որ միջնադարյան բազմաթիվ բանաստեղծական ստեղծագործություններ կապված էին երգային ավանդույթի հետ և նախատեսված էին ոչ միայն ընթերցման, այլև երաժշտական կատարման համար։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս տաղաչափական կառուցվածքը դիտարկել ռիթմի, մեղեդայնության և բանաստեղծական խոսքի միասնական համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում նշանավոր միջնադարյան հեղինակների ստեղծագործական ժառանգությանը՝ նրանց պոեզիայի միջոցով ցույց տալով ժանրային և տաղաչափական ձևերի զարգացման տարբեր փուլերը։ Գրական նյութի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հեղինակային անհատականության, գրական ավանդույթի և ժամանակաշրջանի գեղագիտական պատկերացումների փոխազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժողովրդական բանահյուսության և գրավոր բանաստեղծական մշակույթի կապերին, որոնք կարող էին արտահայտվել լեզվական ձևերի, պատկերային համակարգի, ռիթմի և բանաստեղծական կառուցվածքի մեջ։ Լեզվական տեսանկյունից կարևորվում են գրաբարի, միջին հայերենի և հետագա լեզվական ձևերի ազդեցությունները տաղերգության զարգացման վրա՝ ցույց տալով, թե լեզվի պատմական փոփոխություններն ինչպես են անդրադարձել բանաստեղծական խոսքի կառուցվածքի և արտահայտչական հնարավորությունների վրա։ Երկար ժամանակահատված ընդգրկող նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել հայ չափածո գրականության ժանրային և կառուցվածքային շարունակականությանը, ինչպես նաև բացահայտել նորարարական միտումները, որոնք աստիճանաբար նախապատրաստել են հետագա շրջանի բանաստեղծական մշակույթի զարգացումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականության պատմության, պոետիկայի և տաղաչափության տեսության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել միջնադարագետների, գրականագետների, բանասերների, երաժշտագետների, հայոց լեզվի ու գրականության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-11-02